Ытык Күөлгэ оҕо саадын таас дьиэтэ тутуллар

Ытык Күөллээҕи «Чуораанчык» оҕо саадын саҥа таас дьиэтин бастакы сыбаайатын  2016 сыл муус устар 27 күнүгэр Саха Өрөспүүбүлүкэтин Күнүн көрсө үөрүүлээхтик түһэрбиттэрэ. Онно иитиллээччилэр, саад бары үлэһиттэрэ, төрөппүттэр, улуус, нэһилиэк салайааччылара сылдьан, тутуу түргэнник, хаачыстыбалаахтык бүтэригэр эрэллээх уруйдаабыттара-айхаллаабыттара.


Тутууну бу иннинэ Чөркөөх, Баайаҕа оскуолаларын тутууларын ыыппыт, оччолорго сирэй салайааччы, биир дойдулаахпыт Яков  Ефимов «Северный Дом» ХЭТ ыытар. Ити кэмтэн ыла кэтээн көрдөхпүтүнэ, дьиэ сыбаайалара туруохтарыттан, истиэнэтэ тахсан истэҕин аайы, сороҕор тохтоон ыла-ыла, күн бүгүн көҥдөйө бүтэн аны биир нэдиэлэ курдугунан кырыыһата сабыллан, ситэр кыаҕыгар кэлбит. Билигин тэрилтэ генеральнай дириэктэрэ Алексей Лобов, солбуйааччы Я.А.Ефимов.

Тутуу хайдах баран иһэрин билсэ, билигин прорабынан үлэлии сылдьар Антон Уваровы көрүстүм. Тутууну миэстэтигэр салайар эдэр киһи орто анал үөрэхтээх, салгыы үөрэнэн 2011 сыллаахха ХИФУ инженернэй-техническэй факультетын бүтэрбит инженер идэлээх, Ытык Күөлтэн төрүттээх.

Тутуу судаарыстыбаннай-чааһынай бииргэ үлэлээһин көрүҥүнэн ыытыллар. Графиктан хаалыы сорох өттүгэр баар. Кэнники болдьохтооһун быһыытынан ахсынньы ый диэки судаарыстыбаҕа, үлэҕэ киириигэ туттарыллыахтаах. Дьиэ тас үлэтэ балаҕан ыйын диэки бүтүөхтээх. Билигин Баайаҕаттан кырыыһаҕа, Чөркөөхтөн тас бүрүөһүҥҥэ олохтоох уолаттар үлэлии сылдьаллар. Хос бэдэрээччиктэр вентиляцияҕа, ититиигэ, уоту тардыыга, тас бүрүөһүҥҥэ о.д.а. үлэлэргэ күүскэ ылсаллар. Биригээдэлэргэ сахалар, нууччалар, атын да омук дьоно эйэ-дэмнээхтик үлэлииллэр. Соруктара биир: тутууну болдьоҕун иһигэр түргэнник, хаачыстыбалаахтык ыытыы.

Тутааччылар аһылыктара, олорор, сынньанар сирдэрэ сөптөөхтүк тэриллибит, хамнастара үлэһиттэргэ бэриллэн иһэр.

Прораб Антон Уваров улуус салалтатыттан баһылыгы тутууга солбуйааччы Н.Н.Федотов, биир кэлим сакаасчыгы кытта үлэлэһэр сулууспа дириэктэрэ А.К.Иванова, Таатта нэһилиэгин баһылыга Е.И.Павлов, оҕо саадын сэбиэдиссэйэ Г.П.Готовцева, биирдиилээн дьон да сөп буола-буола кэлэн билсэн, кэпсэтэн баралларын, салалта, олохтоохтор да интэриэстэрэ улаханын бэлиэтээн эттэ. Алтыһар тэрилтэлэрбит салгыы бары тэҥҥэ үлэлээтэхтэринэ, үп-харчы хамсааһына, матырыйаалларынан хааччыллыы харгыһа суох буоллаҕына, Ытык Күөлгэ саҥа, аныгылыы ирдэбиллэргэ толору эппиэттиир таас дьиэлээх оҕо саада бу сыл ахсынньытыгар баар буоларыгар бигэ эрэллээхпит.

Улуус олоҕо: Өргүөт тэрилтэлэрэ «Манчаары оонньууларын» фондун өйүүллэр

Үбүлүөйдээх “Манчаары оонньууларын” анал фондугар өргүөттэр биир бастакынан бүүс бүтүннүү биир күннээҕи хамнастарын биэрбиттэр. Бу сыл тохсунньу 1 күнүнээҕи туругунан Өргүөт нэһилиэгэ 42800 солк., култуура киинэ — 24948 солк. 26 харч., олохтоох оскуола -198930 солк. киллэрбиттэр.


“Туллукчаан от” оҕо саадын үлэһиттэрэ эмиэ туора туран хаалбатахтар, ыҥырыыны биир киһи курдук өйөөбүттэр. Эбиитин саас оонньууга туттуллуохтаах чаппараах тигиитигэр кыттыбыттар. Маннык төрөөбүт дойдуларын иннигэр олус бэриниилээх тэрилтэ үлэһиттэрин кытта анаан-минээн көрсөн кэпсэттибит.

https://www.youtube.com/watch?v=dDNPQps6KSI

Билигин оҕо саада эргэ дьиэҕэ үлэлиир. Дэриэбинэ кытыытыгар турар буолан, улахан тымныыларга төрөппүттэр оҕолорун сырытыннарбаттар. Сорохтор “буранынан” халыҥ суорҕаҥҥа хороччу суулаан аҕалаллар.

Төһө да эргэ дьиэ буоллар, былыргы тутуу диэтэххэ, киэҥ-куоҥ. Онон анал спортивнай саала оҥостон, оҕолор эт-хаан өттүнэн сайдалларыгар, сүүрэллэригэр-көтөллөрүгэр табыгастаах усулуобуйа олохтоммут. Үс бөлөх баар. Кырачааннары 1 саастарыттан ылаллар.

“Туллукчаан от” иитээччилэрэ оҕолору улуустааҕы тэрээһиннэргэ, интернетинэн күрэхтэһиилэргэ өрүү кытыннараллар.

Сыллата өрөмүөн ыыталлар, араас үөрэх-иитии тэриллэрин кыах баарынан ылаллар. Тыа дьыссаата диэтэххэ, түөрт робот-тиэхиньикэлээхтэрэ сөхтөрдө. Аныгы сиэринэн компьютердаахтар. Онон оҕолор сайдалларыгар бары усулуобуйа олохтоммут.

Оҕо доруобуйатыгар ас-үөл улахан суолталаах. Этинэн, үүтүнэн предприниматель Дмитрий Иванов хааччыйан абыраабыт. Онон барыта төрүт аһы аһыыллар. Күһүн аайы үлэһиттэр отоннууллар.

IMG_0474— Биһиги улууска буолар улахан тэрээһиннэртэн хаһан да туора турбаппыт. Кыахпыт баарынан бэйэбит сэмэй кылааппытын киллэрсэбит. Олус иллээх кэлэктииппит. Үөрүүбүтүттэн үллэстэр буоллахха, саҥа оҕо саадын дьиэтэ тутуллан эрэр. Бу күһүҥҥэттэн саҕалаан матырыйаала кэлбитэ. Халлаан сылыйдаҕына, үлэ саҕаланыаҕа. “Үтүө дьыала” чэрчитинэн Үөһээ Бүлүү улууһун дьаһалтата туттарар. Саҥа дьиэ бөһүөлэк хабыллар хаба ортотугар тутуллуоҕа, онон төрөппүттэр оҕолорун таһалларыгар табыгастаах буолуоҕа. Былаан быһыытынан 2017 сыл бүтүүтүгэр үлэҕэ киириэхтээх. Оҕо саадын үлэтигэр-хамнаһыгар олохтоох дьаһалтабыт өрүү көмөлөһөр. Ордук улуус киинигэр киирэрбитигэр-тахсарбытыгар тиэхиньикэнэн хааччыйаллар. 2012 с. суукканы эргиччи үлэлиир, хонуктаах бөлөҕү үлэлэппиппит. Ону баһаарынай өттүнэн сөбө суох диэн тохтоппуттара. Саҥа дьиэбитигэр киирдэхпитинэ, итини сөргүтэр киһи абыраллаах буолуо этэ. Төрөппүттэрбит өрүү көмөлөһөллөр. Методическай босуобуйалары оҥорууга, муус ылыытыгар кинилэрэ суох табыллыбаппыт, — диэн сэбиэдиссэй Ирина Адамова кэпсээтэ.