Тумат орто оскуолатын бастакы кылааһын үөрэнээччилэригэр үөрүүлээх кэрэ бэлиэ күн буолла. Оҕолор бастакы кинигэлэрин, азбукаларын, ааҕан, үөрэтэн бүтэрбиттэрин үөрэн-көтөн бэлиэтээтилэр.
Быйылгы үөрэх дьылыгар аҕыс оҕо оскуола боруогун атыллаабыта. Кинилэри бастакы категориялаах, орто оскуола биир уопуттаах учуутала Томская Аграфена Семеновна салайан үөрэтэр. Билигин оҕолор бары олус үчүгэйдик, холкутук, чуолкайдык ааҕар уонна суруйар буоллулар.
Кырачаан үөрэнээччилэр тус олохторугар аан бастакы кинигэлэрин ааҕан бүтэрбиттэрин эҕэрдэлии төрөппүттэрэ, учууталлар уонна оскуола бибилэтиэкэрэ Стручкова Анна Петровна кэллилэр. Бу долгутуулаах күн оҕолор билиилэрин, дьоҕурдарын көрдөрөн ырыа ыллаатылар, кинигэттэн хоһоон аахтылар уонна үҥкүүлээтилэр.
Төрөппүттэр оҕолорун билиилэрэ кэҥээбититтэн, кинигэни ааҕар дьоҕурдара биллэрдик сайдыбытыттан үөрдүлэр, астыннылар. Аграфена Семеновна дириҥ билиини биэрэрин астынан туран бэлиэтээтилэр, махтаннылар уонна инники үлэтигэр өссө үрдүк ситиһиилэри баҕардылар.
Үөрүүлээх бырааһынньык түмүгэр бибилэтиэкэр Анна Петровна быстакы кылаас үөрэнээччилэрин азбуканы ситиһиилээхтик үөрэтэн бүтэрбиттэринэн итиитик-истиҥник эҕэрдэлээтэ уонна инникитин билиигэ-көрүүгэ өссө дьаныардаахтык ылсалларыгар баҕарда. Салгыы өссө үрдүк кэрдиискэ тахсыбыттарынан эҕэрдэлээтэ, Сыккыс диэн учебнигы үөрүүлээх быһыыга-майгыга туттарда.
Ити курдук, Тумат орто оскуолатын бастакы кылааһын үөрэнээччилэрэ, бастакы кинигэлэрин ааҕан бүтэрэн, аны өссө дириҥ билиини билэр туһугар салгыы үөрэнэллэр. Биһиги кинилэргэ инники баай ис хоһоонноох олохторугар үрдүктэн үрдүк ситиһиилэри баҕарыаҕыҥ.