Бу дьыл тохсунньу 13 күнүгэр Өлөөн оройуон дьаһалтатын аҕа баһылыга Александр Иванов көҕүлээһининэн, сылгыны үөрдээн иитиини сайыннарыы боппуруоһугар бэрт сэргэх мунньах буолла.
Баһылык СӨ Ил Дархана Егор Борисов 2017 с. Ил Түмэҥҥэ туһаайан, анал этиитигэр олохтоох бэйэ оҥорон таһаарар бородууксуйатын дэлэтиигэ эбии дьаһаллары ыларга сорук туруорбутун билиһиннэрдэ. Оройуоммут усулуобуйатыгар сылгыны үөрдээн иитиини тэрийэн, кэлэр өттүгэр бородууксуйаны биэрэр, олохтоох нэһилиэнньэни үлэлээх, дохуоттаах оҥорор, тыа сирин ыала дьарыктаах буолуутун хааччыйар сүрүн оҥорон таһаарар салаа буоларынан, үлэни-хамнаһы тэрийэр наадалааҕын бэлиэтээтэ.
Бу күннээҕи туругунан сылгыны идэтийэн иитиигэ оройуоҥҥа тыа хаһаайыстыбатын управлениетынан уонна олохтоох бэйэни салайыныы дьаһалталарынан (Романов В.Н., Егоров И.Я., Семенов Н.С., Степанов И.П.) чопчу былааннаах үлэ ыытыллыбатаҕыттан, сылгыны көрүү-харайыы түмүгэ намыһах таһымҥа турарын ыйда. Итиэннэ “Кулунчук” (баһылык Васильев П.Х.), “Хаптаҕастаах” (Никифоров Н.Г.), “Үрэн” аҕа ууһун общиналарыттан, Ээйиктээҕи агропрофилированнай оскуолаттан (директор Кучарова М.В.) ураты сылгылаах хаһаайыстыбалар дьөһөгөй оҕотун көрөргө-харайарга анал үлэһити үлэлэппэттэрэ, мэччирэҥ сиригэр сылгыһыттар баазаларын, күрүөлэрин-хаһааларын туппаттара ыйылынна. Ол түмүгэр, сылгы иитиитигэр племенной уонна зоотехническэй үлэ таһыма быстар мөлтөх туруктааҕа, былааннаах анал зооветеринарнай тэрээһиннэр, анал прививкэлэр сылгы иитиитигэр материальнай бааза суоҕунан ситэ ыытыллыбаттара араас сыстыганнаах ыарыы турарыгар усулуобуйаны үөскэтиэн сөптөөҕө этилиннэ. Маны сэргэ, бөрөнү утары охсуһуу намтатыллыбытыттан ардай аһыылаах мэнээктээбитэ, ол сылын ахсын сылгы ахсааныгар охсуулааҕа, улахан хоромньуну таһаарара ахтылынна.
Сылгыбыт ахсаанын хайдах дэлэтэбит диэн кэпсэтии уоттаахтык-күөстээхтик барда. Ол түмүгэр, сылгы мэччирэҥин, от ходуһатын учуоттаан, аҕыйах сылгылаах аҕа ууһун общиналарын сылгыларын холбооттоон, атыыр үөрдэринэн сылгылары сыһыаран, үөрдээн иитиигэ киирэргэ уонна бородууксуйаны таһаарарга үлэлэһэргэ сорук туруорулунна. Оттуур ходуһа уонна сылгы мэччирэҥин сирдэрин салгыы сыһыарыы уонна бэрээдэктээһин, өр сыллаах арендаҕа биэрии боппуруостара чуолкайданан, сокуонунан бас билиигэ бэриллиэхтээхтэрэ этилиннэ. Маны сэргэ, урут тыа хаһаайыстыбатын управлениета оройуон дьаһалтатынан, дуогабарынан племенной сылгылары атыылаһан аҕалан иитэр баҕалаах аҕа ууһун общиналарыгар босхо биэртэлээбитин, ол сөбүлэһиилэргэ олоҕуран, билигин ыччат сылгынан төннөрүү боппуруоһа быһаарыллыан наадатын ыйдылар. Сыспай сиэллээҕи үөрдээн иитиигэ бэйэлэрин этиилэрин, көрүүлэрин Винокуров А.А. – тыа хаһаайыстыбатын управлениетын кылаабынай исписэлииһэ, Никифоров Н.Г. – «Хаптаҕастаах», Константинов А.В. «Байкит» аҕа ууһун общиналарын баһылыктара, Александров В.П. – Айылҕа харыстабылын оройуоннааҕы инспекциятын тутаах исписэлииһэ, Стручков Н.М. – кырдьаҕастар оройуоннааҕы Ытык сүбэлэрин «Осикта» бэрэссэдээтэлэ, Татаканова С.Н. – ХЭТ «Сардаана» бэрэстэбиитэлэ, Неустроев К.К. – оройуоннааҕы тыа хаһаайыстыбатын управлениетын начальнига уо. д.а. эттилэр. Түмүккэ, баһылык Александр Иванов сылгыны үөрдээн иитиигэ туруорбут соруктарын сөптөөҕүнэн аахтылар уонна бу хайысхаҕа бииргэ үлэлэһэр былааннаахтарын биллэрдилэр.
«Хаптаҕастаах» аҕа ууһун общинатын баһылыга Николай Никифоров аҕыйах сылгылаах общиналары холбоон үөрдээн иитии көдьүүстээх, туһалаах, түмүктээх буолуоҕар эрэнэр. Общиналарын сылгыларын «байкиттары» кытта холбоон иитэргэ быһаарыммыттар. Адьырҕаны утары охсуһууга болҕомто хайаан да наадатын, 2016 с. кыстык ыйдарыгар «хаптаҕастаахтартан» бөрө 8 сылгыны тардыбытын, онон анал булчуту тутар уолдьаспытын эттэ. Салгыы хаачыстыбаны тупсарар туһуттан, племенной сылгыны атыылаһан аҕалан үөрдээн иитэр хаһаайыстыбаларга дуогабарынан биэриини чопчулууру, үбүлээһини көрөрү туруоруста.
Сэргэхситиини таһаарбыт кэпсэтии түмүгэр оройуон баһылыга усулуобуйаны учуоттаан, сылгыны үөрдээн иитиигэ киирэри түргэтэтэр дьаһаллар булгуччу олохтонуохтаахтарын бэлиэтээтэ. Тыа хаһаайыстыбатын управлениета (нач.Неустроев К.К.) оройуоҥҥа сылгыны үөрдээн иитиигэ киириигэ бастакы уочараттаах үлэ былааннарын оҥорон, оройуон дьаһалтатын көрүүтүгэр тохсунньу 25 күнүгэр диэри киллэрэригэр сорудахтаата. Бу ыйыллыбыт кэм иһигэр тустаах управление оройуоҥҥа сылгы иитиитинэн дьарыктанар аҕа ууһун общиналарын, биирдиилээн урбаанньыттары кытта кэпсэтэн, сыспай сиэллээҕи үөрдээн иитиигэ киирэргэ бэлэмнэнии үлэни тэрийэригэр этилиннэ. Тэрээһин боппуруостарга оройуоҥҥа бөрөнү бултааччыны тутуу, племенной сылгыны атыылаһыы, эбиэһи аҕалыы уонна оройуон иһигэр баар хаһаайыстыбалартан дьөһөгөй оҕотун атыылаһан, үөрдээн иитиигэ киирэр хаһаайыстыбаларга биэрэргэ о.д.а. боппуруостары көрөргө сорудах сүктэрилиннэ.