Метка: Дыгын оонньуулара

Дыгын оонньуларын рекордсменыгар биир дойдулаахтара горнайдар үс убаһа туттардылар

Горнайга спорду сэҥэрээччилэргэ, биир ураты бэлиэ күн от ыйын 4 күнүгэр буолла.  Ол курдук, быйылгы Дыгын оонньууларыгар 120 киилэ ыйааһыннаах тааһы 203 м 50 см ыраах илдьэн, Саха сирин рекордун олохтообут, мас тардыһыыга Россия боруонса призера, Аан дойду кубогын кыайыылааҕа, Одуну ыччата Дьулустаан Ноговицыны чиэстээтилэр.

Мин өйдүүрбүнэн, маннык кыахтаах ыччаттарбытыттан, ыараханы көтөҕөөччүлэртэн,  кини саҥа үйэҕэ улуус таһымыгар бастакынан чиэстэннэ-бочуоттанна быһыылаах.

Улуус дьаһалтатыгар буолбут көрсүһүүгэ, баһылык Н.В. Андреев истиҥник эҕэрдэлээтэ. Дьулустаан былырыын ити тааһы 171 м илдьибит буоллаҕына, быйыл быдан аһарбытын, ол кэннэ өссө үөрэ-көтө, сылайбытын биллэрбэккэ трибунаҕа олорор дьону эҕэрдэлиир, махтанар сэниэ хаалбытын, ураты тутан бэлиэтээтэ. Онон өссө да кыаҕын ситэ көрдөрбөтөх курдугун, сорох кинитээҕэр быдан аҕыйаҕы илдьэн баран, охтон түспүт спортсменнары, тренердэрэ өйөөн-убаан таһаарталаабыттарыгар тэҥнии санаан эттэ. Никита Викторович улуус аатыттан сылгы төрдө буоллун, тыа сирин кытта ситимин быспатын диэн туран, Дьулустааҥҥа убаһа биэрэллэрин иһитиннэрдэ.

Салгыы Россия үтүөлээх эколога, СӨ тутуутун үтүөлээх үлэһитэ, ааспыт үйэ 50-60-с сылларыгар, Саха сирин ыччаттарыгар күүстээҕинэн аатырбыт-сураҕырбыт, республика мас тардыһыытыгар чемпиона, национальнай ыстаныыларга спорт маастара И.И.Андреев эрэнэр уолбутугар алгыс тылын эттэ, истиҥник сүбэлээтэ.

Бэрдьигэстээх дьаһалтатын баһылыга М.С.Парфенов нэһилиэгин дьонун уонна алтыһар бөлөҕүн ааттарыттан, музыкальнай мастарыскыай дириэктэрэ П.С.Пахомовтыын эҕэрдэлээтилэр. Салгыы күүскэ эрчиллэригэр көмө буоллун диэн туран, 20 тыһ. сертификаты уонна 33000 солк. туттардылар, өссө ситиһиилэри баҕаралларын биллэрдилэр.

Кировскай нэһилиэгиттэн «Сир» бааһынай хаһаайыстыбатын салайааччыта П.П.Данилов, Дьулустаан киирсиилэрин, ордук тааһы көтөҕүүтүн сөҕө-махтайа, дьиэҕэ-уокка олорон «Саха» НКИХ көмөтүнэн, олус астына көрбүтүн, киэн туттубутун кэпсээтэ. Рекордсмеҥҥа эмиэ аны күһүн убаһа туттарар докумуону биэрдэ.

Мантан да атын элбэх эҕэрдэ этилиннэ. Ырыаһыт Нина Максимова толоруутугар, мелодист Д.Санников, поэт А.Тарасов Горнайбытынан өрүү киэн туттарбыт, улууспутун мэлдьи ааттата сылдьарбытыгар анаммыт ырыаларын бары сэргии иһиттибит. Ол барыта Дьулустааммытын кэлэр кыайыыларыгар ыҥыра-угуйа, алгыы туруохтун.

Таарыйа аҕыннахха, бу иннинээҕи күн Дьулустааны биир дойдулаахтара Одунуга чиэстээбиттэрэ, үс тэрилтэ кыттыһан убаһа биэрбиттэр, олохтоох дьаһалта 40 тыһ. солк. сертификат туттарбыт.

Онон Саха сиригэр иккис төгүлүн рекорд олохтообут спортсмеммытын, улууспутугар ыытыллыахтаах Манчаарыга бэлэмнэниини саҕалаан эрэр кэммитигэр чиэстээбиппит олус наадалаах, бу курдук эдэрдэргэ болҕомто уурулуннаҕына, ситиһиилэр да баар буолуохтара.

Тыл этээччилэр Дьулустаан аҕатыгар, мас тардыһыыга Саха сирин биэс төгүллээх чемпионугар, спорт маастарыгар Петр Ноговицыҥҥа истиҥ махтал тылларын анаатылар, уолун спорка уһуйууга ураты үтүөлэрин бэлиэтээтилэр.

Түмүккэ харда тылы эппит спортсмен киниэхэ ыалдьыбыт бары көрөөччүлэргэ махтанна, эҕэрдэлээбиттэргэ махтанна. Кэлэр да өттүгэр салгыы киирсэр санаалааҕын иһитиннэрдэ.

Бу кэнниттэн Үөһээ Бүлүүгэ ыытыллар Манчаары оонньууларыгар барар спортсменнары атаарыы тэрилиннэ, эмиэ алгыс тыллар ананнылар, ситиһиилээх, кыайыылаах-хотуулаах кэлэллэригэр үтүө баҕа санааларын эттилэр. Барыта улуус чиэһин 38 спортсмен көмүскүүр.

Алексей Козлову биир дойдулаахтара — усуйааналар — киэн тутта кэпсииллэр

Кэлиҥҥи сылларга өрөспүүбүлүкэбит киинигэр ыытыллар ыһыахтарга биир саамай көстүүлээх, күүрээннээх, күүтүүлээх күрэҕинэн Дыгын оонньуулара буолар. Арҕаа улуус ааттаахтарын, илин улуус иҥиирдээхтэрин, соҕуруу улуус соргулаахтарын кытта илин-кэлин түһүспүт сылайбат сындааһыннаах Усуйаана улууһун Тумат сирин хоһууна Алексей Козлов үһүс бочуоттаах миэстэни ылан төрөөбүт Усуйаанатын улууһун аатын өссө төгүл үрдүктүк ааттатта.

Алеша Козлов бу күрэххэ кыайыыга дьулуура олус күүстээх буолан, дьоһуннааҕы ситистэ.

Ох саанан сыал ытыыга биһиги Алешабыт бэлэмнэниитэ, эрчиллиитэ олус үчүгэй эбит дии санаатым. Күрэхтэһээччилэр икки төгүл үстүүтэ ытан куоталастылар. Онно Алеша бастакы икки ытыытыгар уон очукуолаах сыалы субуруччу табан баран, үһүс ытыытыгар эмиэ ол сыалын арыый үөһээ өттүнэн түһэрэр. Онон ити түһүмэххэ баара суоҕа сүүрбэ эрэ очкону ылар. Онтон бастыҥнар отуттуу, сүүрбэ тоҕустуу очкону суруналлар. Иккис сырыыга оруобуна ити быһыы хатыланан, Алешабыт бу көрүҥҥэ түөрт уон эрэ очукуону сурунар, оттон бастыҥнар алта уон, биэс уон аҕыс очкону ылаллар. Ити ылыахтаах, суоттаммыт көрүҥэр кэнники тэбиллиитэ Алешаҕа олус ыарахан ыйааһын буолбута. Ол эрээри уол санаатын түһэрбэккэ иннин диэки хотуулаахтык баран, хапсаҕай курдук халбас харата хапсыһыыларга бииртэн биир ыраас кыайыылары ситиһэн, кылбар кыайыыны сурунар. Өрөспүүбүлүкэ хапсаҕайга кыайыылааҕа, Дыгын оонньуутугар сэттэ төгүл бастаабыт, аатырбыт Бөлөлүүбүскэйи хапсыһыы бүтүө адьас аҕыйах сөкүүндэ хаалбытын кэннэ соһуччу быраҕан, уопуттаах бөҕөһү соһутта быһыылаах.

Аны Нам ааттааҕын Артем Варданяны хотуута эмиэ күрэхтэһии биир саамай кыраһыабай хапсыһыытынан буолла. Онтон эдэр боотур Мироновы кум-хам тутан өрө көтөҕөн ылан, кыра оҕо курдук быраҕыыта, Алеша чахчы кыахтаах хапсаҕайдьыт буолбутун туоһулуур.

Манна даҕатан кэпсээтэххэ, Алеша эһэтэ Горохов Николай Николаевич, норуокка биллибит аата — тустуук Коля. Николай Николаевич эдэр сылдьан, кылгас кэмҥэ да буоллар, Саха сирин бастакы көлүөнэ тустууктарын кытта хапсыспыт, алтыспыт түгэннэрэ кэпсээҥҥэ баар. Олор истэригэр Альберт Захаров, Петр Алексеев, Алквиад Иванов бааллара. Бары Россия чемпионнара. Маны мин биһиги Алешабыт хапсаҕайга кыайыылара түбэспиччэ буолбатах, кини кыайыылара ыраахтан силистээх, төрүттээх диэн этээри кэпсиибин. Баҕар, Өлүөсэ эһэтэ ситиспэтэх ситиһиитин, кыайыыларын ситиспитэ буолаарай?!

Мас тардыһыытыгар Алеша чахчы улахан маастар буолбутун көрдөрөн, бииртэн биир утарылаһааччыларын кыайан, чемпион үрдүк аатын ылар. Кини утарылаһааччытын хас биирдии хамсаныытын таайа, сэрэйэ-билэ олорор буолан, кыра да сыыһа хамсаныытын бырастыы гыммат. Биһиги, көрөөччүлэр, көрдөхпүтүнэ икки киһи утарыта олорон мас тардыһаллар. Дьиҥинэн итиннэ былчыҥ, өй, ниэрбэ барыта үлэлиир.

Таас көтөҕүүтүгэр күрэхтэһии быраабылатын быһыытынан хапсаҕайга ким бүтэһик миэстэни ылбыт ол аан бастаан тааһы көтөҕүүнү саҕалыыр. Ол иһин Алеша хапсаҕай чемпиона буолан, бу корүҥҥэ саамай бүтэһик киһинэн тааһы көтөҕөр. Манна ааҕыы-суоттааһын, өй үлэтэ эмиэ баар. Алеша тугу да сыыһаны-халтыны оҥорбокко, барытын ааҕан-суоттаан, Артем Варданян сүүс биэс уон миэтэрэни илдьибит буоллаҕына, кини сүүс уон аҕыс киилэлээх тааһы бэрт холкутук илдьэн, сүүс алта уон биир миэтэрэҕэ тиэрдэн тааһын быраҕар. Бу көрдөрүү киниэхэ уопсай түмүгү таһаарыыга быйылгы сыллаах Дыгын онньууларыгар үһүс бочуоттаах, бириистээх миэстэҕэ тахсары хааччыйар.

Алексей Козлов Дыгын оонньуутугар түөрт төгүл кыттан биирдэ төрдүс, иккитэ үһүс уонна биирдэ иккис миэстэни ылан, биир дойдулаахтарын, усуйааналары өрөспүүбүлүкэҕэ үрдүктүк ааттатар биир бастыҥ ыччаппыт буолар.