Горный улус 2017 — Архив новостей

Житель Горного улуса: Якутяне понимают, каких усилий стоит развитие в условиях кризиса

По мнению руководителя службы лесничества Горного улуса Александра Текеянова, отчёт правительства население муниципалитета встретило с пониманием и одобрением.

«Часто посещаю отчеты правительства в нашем улусе и могу отметить, что рабочую группу встретили точно так же, как и в предыдущие годы. Народ спокойно задавал вопросы и в целом положительно принял отчет. Разговор шёл на традиционные для нашего района темы: питьевая вода, мобильная связь и интернет, сельское хозяйство», — рассказал собеседник агентства.

«Думаю, по поставленным вопросам примут конкретные решения, в чем мы не раз убеждались в предыдущие годы. В общем, люди довольны. Я просто пришел и послушал, вопросы не задавал. Отмечу, что у нас народ интересовался в том числе и экономической обстановкой в стране и мире. Исходя из пунктов отчета, можно сказать, что республика продолжает развиваться. Темпы, конечно, не самые высокие, но в условиях такого кризиса это очень похвально. Видно, что проводится большая совместная работа. Все понимают это и поддерживают», — добавил Александр Текеянов.

Отметим, что завершающий отчет правительства в Горном улусе прошел в селе Бердигестях 9 февраля. Встреча с населением началась с открытия Года 100-летия народного поэта ЯАССР Семена Данилова в Центре духовности имени братьев Даниловых. Отчет представил первый вице-премьер — министр экономики региона Алексей Стручков.

Отчет правительства 2017

Туохха барытыгар көдьүүстээхтик, таһаарыылаахтык

СӨ Бырабыыталыстыбатын түмүктүүр отчуота Горнай улууһугар Бэрдьигэстээххэ ыытылынна. Бырабыыталыстыба Бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччы, экономика миниистирэ А.А.Стручков дакылааттаабытын кэннэ, ыйытыыларга хоруйдааһын, сороҕо этии да курдук тэҥҥэ ыытылынна.

Култуура үлэтин бэтэрээнэ К.Д.Мартынов күүтэр тимир суолбутунан хаһан айанныыр кыахтанарбыт туһунан ыйытыытыгар, А.А.Стручков ити үлэ 2012 с. бүтүөхтээҕэ генеральнай бэдэрээччит үтүө суобастаахтык сыһыаннаспатаҕын түмүгэр, кыаллыбакка турарын быһаарда. «Бэдэрээччит» уонна «Сакаасчыт» унньуктаах уһун сууттаһыылара бүтэ илигэ билиннэ.

Сыллата туруорсуллар оҕо музыкальнай оскуолатын, эстетическэй киини тутууну бырайыагын оҥорон өрөспүүбүлүкэтээҕи бырагыраамаҕа киллэттэрэргэ сүбэлээтэ. Төрөппүттэр ааттарыттан 200 миэстэлээх гимназия тутуутун быйыл эмиэ туруорустулар. Дьокуускайга Сэмэн, Сопуруон Даниловтарга үйэлээх өйдөбүнньүк оҥоһуллуутугар кыалла илик боппуруостары Духуобунас киинин дириэктэрэ К.Г.Сергеева иһитиннэрдэ. Салгыы култуураҕа сыһыаннаан хамнас намыһаҕын, сыллата сарбыйыы бара турарын, кинилэр учууталлар курдук, туох да чэпчэтиинэн туһамматтарын, култуураҕа сыһыаннаах сокуон ылыллан баран дьиҥнээхтик үлэлээбэтин туһунан профсоюзнай тэрилтэни салайааччы Е.А.Семенова ыйытта. Манна А.А.Стручков бу сыллартан сокуоҥҥа олоҕуран, сөптөөх дьаһаллар ылыллыахтарыгар эрэннэрдэ.

«Бэрдьигэс» ХЭТ дириэктэрэ В.П.Михайлов хаһаайыстыбаҕа үөскээбит кыһалҕаны эттэ. Кангаласска чоҕу биэрэр тэрилтэ иһирдьэ тиэйэн баран, таска тахсыбыттарын кэннэ чохторун сүөкэтэллэрин уонна хаттаан тиэйэн биэрэллэрин, онон ороскуот бөҕө тахсарын, күн-дьыл да баранарын туһунан иһитиннэрдэ, ыйытыылары биэрдэ. Итиннэ Бырабыыталыстыба Бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччы ити ыйытыыга сөптөөх хоруйу биэрэргэ бэлэмэ суоҕунан, чуолкайдаһан баран, суругунан ыытарга эрэннэрдэ. Виктор Прокопьевич салгыы быйыл да хочуолунай оттон нэһилиэнньэни ититиинэн хааччыйарын иһин, кинилэр уонна коммунальнайдар сыаналара наһаа араастаһыылааҕын эмиэ эттэ, туруоруста. Ол эрээри, өйөбүлү ылбата. Ким да «кырдьык сөпкө этэр эбиккин» диэбэтэ. Үһүс ыйытыыта кинилэргэ тарыып сылга биирдэ үрдүүр буоллаҕына, бензин сыанатын сылга тоҕо үстэ үрдэтэллэрин туоһулаһыы буолла. Хоруйа сокуоҥҥа олоҕурдахха, бензиннээх дьон чааһынай хампаанньа буоланнар, сылга 5-6-та да үрдэтиэхтэрин сөп диэн буолла. Судаарыстыба онно хайдах да дьайар кыаҕа суох диэн буолла.

Үлэ бэтэрээнэ Е.Г.Павлов «Сылга биирдэ кэлэр эрээри, тоҕо ыксыыгытый?» диэн туран, сэрии оҕолоругар, тулаайахтарыгар чэпчэтии тоҕо суоҕун, кэлин ылыллыбыт сокуон харах баайыыта эрэ курдугун, онон туһанааччы горнайдарга суоҕун кэриэтэ буоларын эттэ. Маныаха үксүлэрэ үлэ бэтэрээннэрэ буоларынан онно ити сокуон туһалаабат буолан таҕыста.

Электричество уотун туһаныы иһин төлөбүрү промышленнай эрэ тэрилтэлэргэ намтатылларын, нэһилиэнньэҕэ төттөрүтүн үрдүүрүн долгуйан ыйытта. Кырдьык, от ыйын 1 күнүттэн, нэһилиэнньэҕэ тарыып 3,8 бырыһыан үрдүүр. Оттон ол промышленнай тэрилтэлэргэ чэпчэтии, экономиканы сайыннарар сыаллаах оҥоһулларын быһаардылар. Уһук Илиҥҥи биир гектаары Саха сириттэн кэлии дьоҥҥо биэрбэт этиилээх. Саха сирин араадьыйата киэһэ наһаа эрдэ бүтэрин, телевидение хаачыстыбатыгар санаатын атастаста. Депутаттар уонна көннөрү дьон биэнсийэлэрин кээмэйин араастаһыыта сир уонна халлаан курдуга сөбө суоҕун, онон депутаттарга сыһыаннаах сокуону көтүттэрэргэ этии киллэрдэ. Бу кэнниттэн, «Чэбдик» түөлбэттэн суругунан киирбит ыйытыыга, кинилэр түөлбэлэрин киин ититэр ситимҥэ холбуурга үлэни ыытыах буолан үөртүлэр. Уунан хааччыйар станция бырайыага бытаарбытын туһунан ыйытыыга, инвестбүддьүөккэ суоҕун үрдүнэн, кэлин эбии көрүү саҕана, эбэтэр аукцион түмүгүнэн, үп-харчы ортоҕуна үлэлэһэргэ эрэ эрэннэрдилэр. Горнайга кэлин элбээбит куруҥ, уокка былдьаммыт, үөн сиэн таах сытыйан хаалар маһын туһаҕа таһаарыыга туох үлэ барыан сөбүй диэн о.д.а. биһиги хаһыаппыт ыйытыыларыгар А.А.Стручков маннык хоруйдаата:

— Өрөспүүбүлүкэ салалтата олохтоох промышленноһы сайыннарыыга күүскэ үлэлэһэр. Өскөтүн улууска маннык бырайыактаах дьон баар буоллаҕына, биһиги төһө кыалларынан көмөлөһө сатыахпыт. Билиҥҥитэ бу Саха сиригэр кыалла илик. Онон маны урбаанньыттарбыт болҕомтоҕо ылыахтарын сөп, — диэтэ.

Сайдыы биир утаҕа суол буоларынан, бу туһунан эмиэ ыйыттыбыт.

— Былырыын 2016 с. суол оҥоруутугар өрөспүүбүлүкэҕэ барыта 18 млрд. солк. көрүллүбүтэ, онтон 13 млрд. 900 мөл солк. Федеральнай бүддьүөттэн. Улууска сыһыаннаан эттэххэ, 2017 с. Бэрдьигэстээх—Маҕарас икки ардыгар 43 км, Аһыма – Орто Сурт икки ардыгар 20 км оҥоһуллуоҕа. Олохтоох суолларга эттэххэ, Горнайынан Кэбээйи суола ааһар. Быйыл онно 15 км суолу «Мехдорстрой» күүһүнэн туттарабыт. Аһыма – Күөрэлээх икки ардыгар «Амгор» ХЭТ 10-31 км, 51,5 мөл. солк. үлэни толорон туттарыахтаах. Оттон Солоҕон суолугар Кумахтаах муостатыгар сайаапка киирэн турар. Анал хамыыһыйаны ааспыта. Үп-харчы корректировкаланар кэмигэр быһаарыахпыт

Оттон муниципальнай суолларга сыһыаннаан эттэххэ, Орто Сурт—Кэптин икки арда приоритетнай суолталаах курдук быһаарыллан, 2012 с. ыла элбэх үлэ барар, 69 мөл. солк. ороскуоттаатыбыт. Иллэрээ күн быһаарыы таҕыста, Сиэгэннээх иккис этабыгар 13 800 тыһ. солк. үп көрүлүннэ. Оттон 7-14 км 10 мөл. солк. үлэ барыаҕа, — диэн билиһиннэрдэ.

Салгыы СӨ автомобильнай суолларын управлениетын салайааччытын солбуйааччы Анатолий Потапов: — Семен Данилов төрөөбүтэ 100 сылынан өрөспүүбүлүкэҕэ Ил Дархан ыйааҕынан анал хамыыһыйа тэриллэн үлэлиир. Эбэ–Бор икки ардынааҕы суолу оҥорууга, улуустан 6 200 тыһ. солк. үлэни ыытарга сайаапка киирбитэ. Ити биһиги бүгүҥҥү ирдэбилбитигэр толору эппиэттиир. Онон сөптөөх үп көрүллүө диэн этэбин, — диэбитигэр саалаҕа олорооччулар ытыстарын таһынан үөрбүттэрин биллэрдилэр.

Бэрдьигэстээх ыччата Семен Семенов ыччат сылынан Бэрдьигэстээххэ физкультурнай-чэбдигирдэр комплекс тутуллуутугар көмө оҥоһулларыгар баҕа санаалааҕын биллэрдэ. Манна Алексей Стручков бу боппуруоһунан олохтоох дьаһалта дьарыктанарын туһунан иһитиннэрдэ. Итиэннэ бырайыагын түргэтэттэххэ, «Сахам сирэ 21-с үйэҕэ» хамсааһын нөҥүө комплекс тутулларыгар быһаарыы ылыныахха сөптөөҕүн бэлиэтээтэ.

Бэрдьигэстээхтэр канализационнай-ыраастыыр тутууну ыытыы туһунан Иннокентий Григорьев ыйытта. Манна туһааннаах салайааччы бырайыак былырыын Москваҕа ыытыллыбытын, ол эрээри бигэргэтиини ааспатаҕын, үбэ быһа холуйан 100 мөл. солк. буолуон сөбүн туһунан хоруйдаата. Маны истэн баран Алексей Александрович бырайыага эргэрэ илик буоллаҕына, итиннэ туох кыалларынан көмөлөһөргө эрэннэрдэ. Мантан да элбэх ыйытыылар, этиилэр киирдилэр. Алексей Александрович мунньаҕы түмүктүүрүгэр, сорох улуус иһинэн быһаарыахтаах боппуруостарбыт кииртэлээбиттэрин бэлиэтээтэ. Көдьүүстээх, үрдүк таһаарыылаах үлэни баҕарда.

Бу кэнниттэн тылы СӨ бастакы президенэ М.Е.Николаев ылла. Кини маннык көрсүһүүлэргэ, мунньахтарга аны биэс, уон, уон биэс, сүүрбэ сылынан улууһу, өрөспүүбүлүкэни салайыахтаах дьон кэлбэтэхтэрин сэмэлээтэ.

— Мунньах — үчүгэй оскуола. Итини учуоттаан 1999 с. өрөспүүбүлүкэбит бары нэһилиэктэригэр сылдьан дьоммут-сэргэбит тылларын-өстөрүн истиэххэ, миэстэтигэр тиийэн хайдах олороллорун билиэххэ диэн ыйаах таһаарбытым. Маны сыл аайы ыытарга быһаарбыппыт, ону кэнники салалта салҕаан иһэрэ үчүгэй. Билигин итини Россия салалтата сахалар былаас быһыытынан норуоту кытта бииргэ үлэлиир бэртээхэй ньымалаахтар эбит диэннэр, аны бүтүн Россия үрдүнэн тарҕатарга быһаарыы ылынан тураллар. Ити биһиги Россия норуотун муниципальнай тэрилтэлэрин үлэлэригэр-хамнастарыгар киллэрбит кылааппыт диэн ааҕыныахпытын сөп, — диэтэ.

Мунньах көдьүүһүн үрдэтэн, дьон интэриэһин тардан тупсаран иһиэхтээхтэрин эттэ. Онуоха ааспыт сыллааҕы туруорсууларынан боротокуол ылыныллыбытын, ол төһө толоруллубутун учуоттуохха наадатын ыйда. Салгыы туруоруллубут сүрүн соруктары, ханнык боппуруостар быһаарыллыбыттарын, хайдах үлэлэспиттэрин ыйыталаһыы, кэпсэтии барыахтааҕын, Бырабыыталыстыба тенденцияны этиэхтээҕин бэлиэтээтэ.

Кэпсэтиигэ Михаил Ефимович элбэх боппуруоска тохтоото. Промышленнай продукция үүнүүтэ түһэн иһэрин, социальнай балаһыанньа эмиэ үөрдүбэтин, дьиэ-уот тутуутун квадратнай миэтэрэнэн отчуоттааһын ааспыт ньыма буоларын эттэ. Маны таһынан өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн арыгыны иһии боппуруоһугар төһөлөөх уураахтар ылыллыбыттарын үрдүнэн, 17 сыл анараа өттүнээҕи көрдөрүүттэн уларыйыы тахсыбатаҕын ыйда. Оҕо төрөөһүнүгэр эбиллии суоҕа этилиннэ. Ийэ хапытаала да, өрөспүүбүлүкэ эбии көмөтө да эбиллиини таһаарбатаҕыттан сонньуйда. Ыал буолуу 10 сыл устатыгар эмиэ биир кэрдиискэ турара билиннэ. Сылга 7000 эрэ киһи ыал буоларын, 4500 арахсарын, бу барыта сүрүн биричиинэтэ туохтан буоларыгар үлэ ыытыллыахтааҕын бэлиэтээтэ. Итинтэн сиэттэрэн урут президеҥҥэ тахсар соҕотох структуранан Дьиэ кэргэн кэмитиэтэ буоларын аҕынна, о.д.а. дьону-сэргэни сэҥээрдэр элбэх ыйытыыга тохтоото.

Түмүккэ, Горнай улууһугар саамай улахан уларыйыылар тахса туралларын бэлиэтээтэ. Федеральнай суол болҕомто киинигэр туруохтааҕын, маныаха аныгы үйэ ирдэбилигэр толору эппиэттиир кыахтаах чэйдиир, хонор-өрүүр, тырааныспары өрөмүөннээн ааһар сирдэри үлэлэтэр кыахтар баалларын эттэ. Оҕону иитии-үөрэтии боппуруоһугар, Россия Москва опытынан барыаҕын, үөрэтэр кииннэр баар буолуохтарын бэлиэтээтэ. Кэнчээри ыччакка туһаайан, хотунан-соҕуруунан үөрэммит ыччаттар өрөспүүбүлүкэлэригэр кэлэн тугу уларыталларыгар, ону Бырабыыталыстыба учуоттуура наадатыгар тохтоото. Мунньахтар, көрсүһүүлэр дьону иитиигэ, өйдөтүүгэ, өйү-санааны сытыылыырга, сайдарга туһаайыллыахтаахтарын чорботон эттэ.

В селе Дикимдя построят новый музей имени писателей Даниловых

Рабочая группа под руководством первого заместителя председателя правительства — министра экономики Республики Саха (Якутия) Алексея Стручкова посетила в Горном улусе литературный музей народных писателей, братьев Семена и Софрона Даниловых в их родном селе Дикимдя Мытахского наслега.

В 2017 году празднуется 100 и 95 лет со дней рождения народных писателей Республики Саха (Якутия). В связи с этим многие вопросы и выступления на отчете правительства были связаны со строительством нового музея имени братьев Даниловых. Действующий расположен в старом ветхом здании, площадь которого не позволяет выставить все имеющиеся экспонаты и картины народного художника СССР Афанасия Осипова Алексей Стручков уверил родных, что будут приложены все усилия для скорейшего решения данного вопроса.

Кроме того, население выразило беспокойство заработной платой медработников и наличием узких специалистов. Заместитель министра здравоохранения Анна Алексеева рассказала, что к октябрю 2017 года ожидается значительное повышение оплаты труда работников здравоохранения всех категорий. А чтобы решить проблему отсутствия узких специалистов, в наслегах проводятся программы по диспансеризации, когда квалифицированные медработники выезжают в сельскую местность для консультации и назначения лечения.

Также были озвучены вопросы качества связи, обеспечения чистой водой, строительства котельных и других социальных объектов, сообщили ЯСИА в пресс-службе Минэкономики РС(Я).

В Горном улусе в 2017 году появится оптоволоконная связь

В Горном улусе в рамках отчета правительства по итогам деятельности за 2016 год жители Шологонского наслега задали вопросы рабочей группе под руководством первого заместителя председателя правительства – министра экономики Республики Саха (Якутия) Алексея Стручкова.

Одним из первых прозвучал вопрос о мелиорации, на что заместитель министра сельского хозяйства Семен Потапов рассказал о проводимых работах по культурному улучшению лугов и культурно-техническим работах, которые проводятся по плану на основании заявок от муниципалитетов. Кроме этого, при проведении мелиоративных работ крестьянскими хозяйствами предусмотрено возмещение 80% затрат при соблюдении всех требований.

Жители села обратили внимание на значимость строительства моста через р. Кумахтах, которая, кроме обеспечения транспортной доступности населенных пунктов, также может содействовать развитию внутреннего туризма на р. Синяя.

Кроме этого, как и в Одунунском наслеге, жителей волнует вопрос доступности Интернета и сотовой связи. По информации представителя Минсвязи Николая Пермякова, в Магарасе оптоволокно будет подключено уже в марте этого года, также идет строительство магистрального канала в Бердигестяхе. Это также позволит улучшить качество сотовой связи и мобильного Интернета до уровня 3G.

Население обоих наслегов акцентировало внимание на возможности проведения Игр Манчаары в Горном улусе, заявка от администрации улуса уже направлена в правительство и будет рассмотрена весной. Данный вопрос волнует всех жителей Горного улуса и поднимается не только тренерами спортивных секций, но и молодежью.

Также были озвучены проблемы чистой воды, сельского хозяйства, строительства котельных, привлечения молодежи в сельскую местность, социальных выплат и др., сообщили ЯСИА в пресс-службе Минэкономики РС(Я).

Производителей мясной продукции в Горном улусе волнует проблема сбыта

Во время отчетов делегация под руководством первого заместителя председателя правительства — министра экономики Республики Саха (Якутия) Алексея Стручкова 7 февраля 2016 года встретилась с населением шести наслегов Горного улуса.

Первым пунктом стал Одунунский наслег, с. Магарас. В своем выступлении Алексей Стручков выделил основные итоги деятельности правительства Республики Саха (Якутия) за 2016 год, Года благоустройства в республике и Года кино в России, реализации Инвестиционной программы и общие макроэкономические показатели.
«Хочется отметить, что по итогам оценки эффективности деятельности исполнительных органов государственной власти субъектов Российской Федерации за 2015 год Республика Саха (Якутия) заняла 10-е место, для сравнения в 2010 году мы были только на 80-м месте», — упомянул в выступлении Стручков.

По окончании доклада жители наслега традиционно задали свои вопросы по волнующим их темам. Одной из первых прозвучала тема сельского хозяйства: местные производители мяса поделились проблемой сбыта и сложностей в конкуренции с привозной более дешевой продукцией. На их вопрос ответил замминистра сельского хозяйства и продовольственной политики РС(Я) Семен Потапов: «В республике принят закон о развитии сельского хозяйства, в котором предусмотрены новые схемы господдержки. К примеру, в целях повышения эффективности расходования бюджетных средств планируется субсидировать заготовительные предприятия, что может гарантировать сбыт для производителей мяса. Цены, по которым будет закупаться мясо, уже определены, — это 400 руб. за кг говядины, 370 руб. за жеребятину и 315 руб. за конину».

Алексей Стручков добавил, что сейчас также работают рынки выходного дня, где абсолютно бесплатно сельхозпроизводители и частные предприниматели могут реализовывать свою продукцию.

В наслеге остро стоит вопрос строительства котельной, которое в связи с секвестрованием расходов откладывается в очередной раз. Министр отметил, что оно было включено в Инвестиционную программу республики и остается в ней, но сроки реализации сдвигаются в связи с ограниченными объемами финансирования. Виктор Романов, руководитель департамента МинЖКХ и энергетики, рассказал об альтернативных подходах к решению подобных проблем путем привлечения частных инвестиций и строительства квартальных котельных. «Подобный подход успешно реализован в различных наслегах республики. Население решает самостоятельно разработать проект строительства теплотрасс и котельных, затем привлекает частных инвесторов для реализации проекта», — отметил он.

«Кроме этого, на данный момент в рамках работы ТОСЭР «Кангалассы» успешно идет производство котлов длительного горения местной компании «СахаЛипснеле». В результате оказанной господдержки «Алмазэргиэнбанк» может выдать кредит по льготной процентной ставке на приобретение данных котлов в рамках поддержки местного производства», — предложил другой альтернативный вариант Алексей Стручков.

Одной из главных проблем в сельской местности является отсутствие чистой питьевой воды. Вокруг многих наслегов отсутствуют скважины, вода из которых подходила бы для питья. На данный момент в наслеге водоочистительная станция установлена для обеспечения нужд школы, но водоочистка также требуется и детскому саду.

При этом следует отметить, что данная проблема не менее остро стоит и в Якутске, особенно в весенний период. Для ее решения ведутся работы по строительству новой водозаборной станции. «Что касается сельской местности, то возможно строительство модульных водоочистных станций, при этом стоимость воды, конечно, значительно повысится», — сказал Романов.

Традиционно были подняты вопросы строительства и ремонта дорог. Анатолий Потапов, заместитель гендиректора Управления автомобильных дорог Республики Саха (Якутия), рассказал, что из 18 млрд руб., направленных на строительство дорог, 13 млрд руб. приходится на федеральную трассу Лена – Вилюй – Колыма, из них 1,9 млрд руб. – на территорию Горного улуса. «В течение следующих трех лет будут завершены отрезки Якутск — Магарас и Бердигестях — Якутск», — отметил Потапов.

Многие жители села Магарас посетовали на плохое качество радиовещания НВК «Саха» и частые повторы передач в сетке телевещания компании, на что Алексей Стручков поручил Министерству связи совместно с НВК изучить вопрос по увеличению мощности имеющейся радиовышки.

Также поднимались вопросы мелиорации земель, обеспечения инфраструктурой земель, выданных многодетным семьям, дальневосточного гектара, цен на ГСМ, социальной помощи ветеранам и малоимущим и другие, сообщили ЯСИА в пресс-службе Минэкономики РС(Я).

Сүрүн этиилэр туруорсуулары тула бардылар

СӨ ситэриилээх былаас отчуотугар Горнай улууһун Одуну, Солоҕон нэһилиэктэрин олохтоохторо көхтөөхтүк кытыннылар. Улуустан баһылык Н.В.Андреев кытынна. Бөлөҕү ааспыт сылга бу нэһилиэктэргэ отчуоту салайбыт СӨ Бырабыыталыстыбатын Бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччы А.А.Стручков салайда, сүрүн отчуоту иһитиннэрдэ. Бырабыыталыстыба отчуоттуур бөлөҕөр С.С.Потапов – СӨ Тыа хаһаайыстыбатын миниистирин солбуйааччы, В.Д.Романов – СӨ Дьиэ-уот коммунальнай хаһаайыстыба уонна энергетика министиэристибэтин департаменын салайааччы, С.С.Степанов – «Саха сирэ XXI үйэҕэ» «Үтүө дьыала» хамсааһын сүрүн исписэлииһэ, А.П.Михеев – СӨ Үлэ уонна социальнай сайдыы миниистирин солбуйааччы о.д.а. кытыннылар.

Отчуоттуур бөлөх маҥнай нэһилиэк дьону-сэргэни кытта тус көрсүһүүнү оҥордулар, биир-биир сэһэргэстилэр. Тыа сирин дьонун долгутар араас ыйытыыларыгар сүбэ-ама биэрдилэр.

Одунулары ордук суол оҥоһуута, саҥа модульнай хочуолунай тутуута долгутар

Көрсүһүүгэ Одунуга 28 киһи кытынна. Сорох этиилэр ырытыллан, нэһилиэнньэ уопсай туруорсуутун быһыытынан боротокуолга киирдилэр.

Ааспыт сылга сүрүн боппуруостарынан кэтэх дьиэлэри ититии ситимигэр холботуу, саҥа модульнай хочуолунайы тутуу, элбэх оҕолоох ыал кыбаарталыгар инфраструктураны киллэрии, сайын уу барар турбатын арыйыы туһунан буолбута. Бу туруорсуулар биэс сыл устата оҥоһуллар нэһилиэк бырагыраамматыгар киирдилэр.

Үлэ бэтэрээнэ Е.Е.Андреев сыана ыарыы турар кэмигэр эт бородууксуйатын сыаната тоҕо 300 солк. үрдээбэтин, дьон соҕурууттан аҕалыы эти элбэхтик ыларын, оттуур ходуһата суох тыа хаһаайыстыбата сайдыбатын эттэ.

— Статистика көрдөрөрүнэн 26% — олохтоох бэйэ этэ, 74% — кэлии эт атыыга тахсар. Оҥорон таһаарар тэрилтэлэр быһа холоон 350 солк. эти туталлар. Эбиитин билиҥҥи сокуонунан сүөһүнү анал «убойнай сыахха» өлөрөн баран атыыга таһаараҕын. Өскөтүн элбэҕи атыылаабат буоллаххытына, куорат ырыынагар бэйэҕит атыылааҥ. Тыа хаһаайыстыбатынан дьарыктанааччылар кооператив тэриниҥ. Үүккүтүн, эккитин бииргэ атыылааҥ. Куоракка таһыыга үлэтэ суох ыччаттаргытын сыһыарыҥ, — диэн Алексей Александрович санаатын эттэ.

Сири оҥорууга субсидия бас билэр сирдээх бааһынай хаһаайыстыбаларга көрүллэр. Манна эрдэттэн сирин төһө гаалааҕынан көрөн бырайыак оҥороҕун. Онуоха ороскуотун 80 %-на төлөнөр эбит.

Оскуола үлэһитэ М.Р.Степанова «Сахам сирэ XXI үйэҕэ» «Үтүө дьыала» хамсааһын чэрчитинэн, Одунуга эдэр исписэлиистэргэ дьиэ туттулларын сураспытыгар, түөрт кыбартыыралаах дьиэ бырайыага, сайаапката оҥоһуллубутун, ол эрээри, сокуонунан ирдэниллэр экспертизаны ааспатаҕын эттилэр.

П.Н.Корякин быйыл саха ынаҕын иитиитинэн дьарыктанар «Тускул» ГБТ базатыгар «СахаАгроПлем» тэрилтэ тэриллибитин, бу туох соруктаах, үлэлээх тэрилтэ буоларын ыйытта. Кини ыйытыытыгар тыа хаһаайыстыбатын миниистирин солбуйааччы бу тэрилтэ племенной үлэнэн, сүөһүнү сиэмэлээһининэн дьарыктанар бүддьүөт тэрилтэтэ буоларын быһаарда.

Аҕам саастаахтар Сахабыт сиригэр хостонор ньиэптээх эрээри, бензин, сэлээркэ сыаната тоҕо ыараханыттан долгуйалларын биллэрдилэр. Онтон сынньалаҥ киинин дириэктэрэ С.С.Алексеева элбэх оҕолоох ыалга бэриллибит сир уота-күөһэ, суола оҥоһулларыгар үбүлээһин хайдах, хаһан көрүллэрин, өр сылга олохтоох дьаһалта баһылыгын солбуйааччынан үлэлээбит О.Р.Никанорова саҥа модульнай хочуолунай тутуутун, ыччат исписэлииһэ А.Н.Горохова аныгыскы «Манчаары оонньууларын», өр сылларга оҕо уһуйааныгар үлэлээн кэлбит У.Н.Лиханова иһэр ууну, федеральнай суол бөһүөлэгинэн ааһарыттан нэһилиэк быылынан бүрүллэн олорорун кэпсээтилэр, итинэн сибээстээн бөһүөлэк аттынааҕы суолу аспааллааһыны туруорустулар. Маныаха быйыл улууспутугар барыта 40 км. суол оҥоһуллара былааннанарын эттилэр. Суол оҥоһуутун үлэтэ 2019 с. түмүктэниэхтээх эбит, онон олохтоохтор өссө да кэтэһэ, тулуйа түһэрбитигэр көрдөстүлэр. Онтон нэһилиэк баһылыга И.С.Петров кыһыҥҥы өттүгэр уот сотору-сотору барарынан сибээстээн, аварийнай дизель көрүллэрэ наадатын эттэ.

Алексей Александрович хас биирдии ыйытыыларга хоруйдаата, кэлбит салайааччыларга соруктары туруорда. Нэһилиэнньэ туруорсар тыын боппуруостарынан иһэр уу, суол, саҥа модульнай хочуолунай тутуута буолла. Биллэн турар, бу ыйытыыга барытыгар үбүлээһин, сыана сыллата ыарыы турара харгыстыыра саарбахтаммат. Одунулар аҥардас бэйэлэригэр эрэ сыһыаннааҕы буолбакка, бүттүүн Саха сирин дьонун олоҕун тупсарыыга сыһыаннаах боппуруостары эмиэ таарыйдылар.

Солоҕоннор онуоха-маныаха диэри эргэ хочуолунай кыамтатын күүһүрдэри туруорсаллар

Солоҕоттор ааспыт сылга сүрүннээн саҥа таас оскуола тутуутун, иһэр уу, ититии ситимигэр холботуу боппуруоһун туруорсубуттара. Билигин ититии ситимигэр 24 ыал холбоммокко олорор. Холбоноллоругар саҥа хочуолунай тутуллара наада. Маныаха саҥа хочуолунай тутуутун боппуруоһа 2020 с. кэнниттэн биллэринэн сибээстээн, олохтоохтор эргэ хочуолунай кыамтатын күүһүрдэри туруорустулар. Биирдиилээн дьону кытта кэпсэтиигэ 20 киһи сырытта.

Электрик А.А.Григорьев хас биирдии улахан тэрилтэ уопуттаах үлэһиккэ наадыйарынан, үөрэхтэрин саҥа бүтэрбит ыччаттар үлэ булалларыгар уустугун ыйда. С.И.Тарасов аатынан Јрт орто оскуолатын дириэктэри үөрэх чааһыгар солбуйааччы Л.Н.Тимофеева оскуола 1965 с. тутуллубутун, үөрэх-иитии үлэтигэр дьиэ-уот кыараҕаһын, эбиитин оҕолор хас да сиринэн сылдьан үөрэнэллэрэ кэккэ ыарахаттары үөскэтэрин ыйда. Бу оскуола өрөспүүбүлүкэ, улуус бастыҥ оскуолатын аатын ылар чиэскэ хаста да тиксибитэ. Манна, оскуола акылаатын оҥоруутугар, биирдэ эрэ хапытаалынай өрөмүөн көрүллүбүт. Оскуола эргэрбитин бэлиэтээн туран, саҥа кыһа тутуллара наадатын эттэ.

Нэһилиэк мунньаҕын дьокутаата А.А.Тарасов СӨ Бырабыыталыстыбатын отчуота ыытыллара наадалааҕын бэлиэтээн туран, бөлөҕү ааспыт сылга салайан сылдьыбыт А.А.Стручков иккистээн кэлбитин хайҕаата. Кыһалҕаны билэр, өйдүүр киһи кэлэрэ ордугун эттэ. Александр Адамович чуолаан, ааспыт сылга киирбит этиилэргэ олоҕуран туох үлэ-хамнас барбытын, туруорсуулар төһө туолбуттарын быһааралларыгар көрдөстө.

Олохтоохтор сүрүннээн айан суола куһаҕанын, сибээс мөлтөҕүн эттилэр. Сыллата сыана үрдүү турарын, ватсап ситимин нөҥүө тарҕаммыт сир аһын хомуйууга көрүллэр нолуок, «суһал көмө» төлөбүрдэнэрэ төһө кырдьыгын, эбэтэр олоҕо суоҕун туоһуласта, босхо сылдьар бэйдиэ ыттарга тустаах миэрэ ылылларын, «Саха» НКИХ ханаалыгар биир биэрии хаста да хатыланарын, араадьыйа хабыыта мөлтөҕүн о.д.а. эттилэр. Манна даҕатан кэккэ ыйытыылары олохтоох салалталарыгар эмиэ биэрдилэр. Онно элбэх өҥөнү оҥорор дьиэ тутуутугар үлэлээбит дьон хамнаһа баччааҥҥа диэри тоҕо кэлэ илигин, маны ким хонтуруоллуурун чуолкайдастылар. Физкультура учуутала А.А.Стручков сыллата ойуур мастарын биллибэт үөн сииринэн, анал чинчийии үлэтэ ыытыллара наадатын бэлиэтээтэ.

Солоҕоттор, бу курдук, күүппүт түгэннэрэ тосхойбутунан, долгуйар боппуруостарын хото биэрдилэр. Алексей Александрович эдэр исписэлиистэргэ салалта өттүттэн сөптөөх усулуобуйа олохтонуохтааҕын эттэ. Эбиитин нэһилиэк сайдарын туһугар стратегия баар буолуохтааҕын, оччоҕо нэһилиэк инникитин сайдар, эбии үлэ-хамнас ыытыллар кыахтааҕын быһаарда.

Отчуот икки сэлиэнньэҕэ сэргэхтик барда. Дьон-сэргэ маннык сирэй көрсөн олорон ирэ-хоро сэһэргэһэриттэн астынна. Ол эрээри, төһө даҕаны саҥа сокуоннар кыайа-хото таҕысталлар, сорох өттө тыа дьонугар сөбө суохтар диэн санааларын ыһыктыбатылар.

Кировскайдар суут-сокуон үлэһиттэрин, судьуйалары, борокуруордары кытта көрсөр баҕалаахтар

СӨ Бырабыыталыстыбатын отчуота Кировскайга үрдүк тэрээһиннээхтик ыытылынна. Отчуот иннинэ олохтоохтор туһааннаах салайааччылары кытта көрсөн, сэҥээрэр ыйытыыларыгар хоруй, сүбэ-ама ыллылар.

Отчуоту СӨ Баай-дуол, сир сыһыаннаһыытыгар миниистирэ Е.В. Григорьева салайан ыытта, сүрүн дакылааты иһитиннэрдэ. СӨ Бырабыыталыстыбатын отчуотугар Промышленность уонна геология министиэристибэтин департаменын салайааччытын эбээһинэһин толорооччу А.Е.Портнягин, СӨ Үп миниистирин солбуйааччы О.П.Никонова, тыа хаһаайыстыбатын, аска-үөлгэ политикатын министиэристибэтин кылаабынай исписэлииһэ И.К.Сивцев, сыана политикатын государственнай кэмитиэтин отделын салайааччы Е.А. Фаизова о.д.а кытыннылар.

Ааспыт сылга отчуокка гаас киириитин тула үгүс боппуруос көтөҕүллүбүтэ. 2016 с. балаҕан ыйын 8 күнүгэр Ил Дархан Е.А.Борисов кыттыылаах Күөрэлээх — Аһыма гаас магистралын утаҕын тардыллыытын үөрүүлээх күнэ буолбута. Олохтоохтор инникитин даҕаны гаас олорор социальнай объектарга, олорор дьиэлэргэ киирэрин күүтэллэр.

Кировскайдар үгүс мунаарар ыйытыыларын хото биэрдилэр. А.М.Александрова дьаһалта исписэлииһэ комплекснай кадастровай үлэ федеральнай бырагырааматын өрөспүүбүлүкэҕэ үп-харчы көрүллүө дуо диэн ыйытта. Ону таһынан «Тыа сирин гаастааһын» бырагырааматын чэрчитинэн, 2016 с. магистральнай чааһа үлэҕэ киирбитин этэн туран, тоҕо иккис пусковой учаастак үбүлээһинэ СӨ тыа хаһаайыстыбатын, аска-үөлгэ политикатын министиэристибэтигэр көспүтүн туоһуласта, 1 гектар босхо сири ылыыга интэриниэт бытаана кыһалҕаны үөскэтэрин, бензин, сэлээркэ, ас-үөл сыаната ыарыы турарын эттэ.

Биэнсийэлээх К.А.Владимиров Араадьыйаҕа Россия биэриилэрэ иһиллибэт буолбуттара үс сыл буолбутун, долгунун тоҕо хаппатын, телевидение биэриитигэр Саха сирэ, «Бэрдьигэс» ТВ көстүбэттэрин эттэ, тоҕотун туоһуласта. Өртөөһүҥҥэ хааччахтааһыны сыыһанан ааҕарын иһитиннэрдэ, тус санаатын тиэртэ. Биир гектар сири ылыы туһалааҕын дуу, суоҕун чуолкайдаһан баран, сир ылаары гыммыта, сабыылаах зона диэн көстүбүтүн эттэ. Сыл ахсын тыа хаһаайыстыбатын көрдөрүүтэ намтаан иһэрин этэн туран, сүөһүнү атыылаһыы төһө суолталааҕын сураста.

Биэнсийэлээх Д.М.Павлова өрөспүүбүлүкэҕэ орто хамнас, биэнсийэлээх төһөнү ылыахтааҕын туһунан ыйытта. Саха сылгыларын киһи биир күрүөҕэ тутара табыллыбат диэтэ. Федеральнай суолга олороллорун быһыытынан, суоппардар буруйдарыттан сүөһүгэ, сылгыга оһол таҕыстаҕына, сүөһүлээх-сылгылаах киһи буруйдаах буолар. Үрдүк үөрэхтээх ыччаттар үлэтэ суох сылдьалларын, үлэ булар уустугун эттэ. Суут-сокуон үлэһиттэрэ, судьуйалар, борокуруордар нэһилиэнньэни кытта көрсөллөрө буоллар диэн баҕа санаатын тиэртэ.

«Одуванчик» оҕо саадын сэбиэдиссэйэ Д.Я.Парникова саҥа оҕо саадын тутуутун туруоруста. Социальнай объектар тымныыларын бэлиэтээтэ, ситимнэргэ өрөмүөн ыытыллара ирдэнэрин ыйда. Онтон бааһынай хаһаайыстыбалаах Н.И. Алексеев сир оҥоруу боппуруоһун көтөхтө.

Евгения Васильевна нэһилиэк олохтоохторо СӨ Бырабыыталыстыбатын отчуотугар көхтөөхтүк кыттыбыттарыгар махтанна. Нэһилиэнньэ туруорсубут ыйытыыларын учуоттаан, күөх төлөн ситимин тардыы үлэтэ былааннаахтык салҕанарыгар, интэриниэт, өртөөһүн, комплекснай кадастровай үлэ, ОДьКХ, сири оҥоруу боппуруостарын боротокуолга киллэрэн үлэлэһиэх буолан эрэннэрдэ. Оҕо саадын тутуутун боппуруоһун СӨ үөрэх уонна наука министиэристибэтигэр тиэрдиэх буолла.

Олохтоохтор үгүс мунаарар ыйытыктарыгар сүбэ-ама, хоруй ыллылар. СӨ Быраабыталыстыбатын отчуотун «үчүгэйинэн» сыаналаатылар.

Иһэр уу — сүрүн кыһалҕа

Бу нэдиэлэҕэ СӨ Бырабыыталыстыбатын үлэһиттэрэ Горнай улууһугар сылааҕы үлэлэрин отчуоттаатылар.

Туруорсуу биир

Олунньу 7 күнүгэр СӨ үп миниистирин солбуйааччы О.П.Никонова салайар бөлөҕө Атамай, Октябрьскай нэһилиэктэрин дьонун-сэргэтин кытары көрүстэ. Октябрина Петровнаны кытары олохтоохтор иннилэригэр бэйэлэрин үлэлэрин СӨ промышленность министиэристибэтин департаменын салайааччы А.Е.Портнягин, СӨ айылҕа харыстабылын миниистирин солбуйааччы Н.В.Додохов, СӨ ас-үөл политикатын уонна тыа хаһаайыстыбатын министиэристибэтин кылаабынай исписэлииһэ И.К.Сивцев, спорт министиэристибэтин, сыана политикатын государственнай кэмитиэтин отделларын салайааччылара С.П.Степанов, Э.А.Фаизова билиһиннэрдилэр.

Бу икки нэһилиэк ыаллыы сыталлар. Онон кыһалҕалара да биир диэххэ сөп. Олохтоохтор ордук ынах, сылгы сүөһүнү иитиигэ күүскэ ылсан эрэллэр. Ол эрээри, аҕыйах хонуктааҕыта техника уматыгын сыаната үрдээбитэ үгүс дьону долгуппут. Онтон сылтаан, ынах сүөһү ахсаана аҕыйыыр кутталламмытын туһунан көрсүһүүгэ кэлбит дьон бары даҕаны эттилэр.

Билиҥҥи олох ирдэбилэ — суотабай сибээс, интернет өҥөтө мөлтөҕө биһиги улууска биир сүрүн кыһалҕа. Атамайга, Октябрьскайга да биир оннук. Киин балыыһаҕа уочаракка суруттарыы, нолуок араас төлөбүрэ, кирэдьиит төлөөһүнэ о.д.а. өҥөлөр барыта интернет нөҥүө бараллар. Онно сибээс хаачыстыбата улахан оруолу оонньуур.

Бэс Күөлүгэр, Күөрэлээххэ иһэр уу боппуруоһа олус сытыытык турар. Нэһилиэнньэ бу маны туруорсубута ыраатта. Чинчийии үлэтэ ыытыллыбыта эмиэ хаһыс да сыла. Аны туран, киһи иһэригэр эппиэттиир уу суоҕа быһаарыллыбыт. Онон инникитин анал станцияларга ыраастаммыт ууну тутталларыгар салалта сүбэлээтэ. Дьон бу хайысхаҕа үлэ тохтоон хаалбатыгар баҕа санаалаах.

Олохтоохтор Аһыматтан кэлэр үрдүк күүрүүлээх уот ситимэ уларытылларыгар, өрөмүөннэнэригэр сөптөөх кэм буолбутун ыйаллар. Ону таһынан, кэнники сылларга, өртөөһүнү бобуу уурааҕа тахсыаҕыттан сылгы, ынах сүөһү ортотугар ыарыы туруута элбээбитин бэлиэтээтилэр. Онон нэһилиэнньэ өртөөһүн үлэтэ булгуччу барыахтааҕын туруоруста.

Цифровой телевидениеҕэ «Саха» НКИХ биэриилэрэ көстүбэтиттэн, араадьыйа биэриитэ кылгаһыттан эрэллээх истээччилэр хомойоллорун биллэрдилэр.

Икки нэһилиэккэ биирдиилээн да боппуруостарга, этиилэргэ сөптөөх кэпсэтии таҕыста. Үрдүк сололоох ыалдьыттар хас биирдии киһи санаатын олус болҕомтолоохтук иһиттилэр. Үчүгэй хоруйдары, сөптөөх сүбэлэри-амалары биэрдилэр.

Олохсуйуон баҕалаах ыччат элбиир

Аны сайын Атамай нэһилиэгэ төрүттэммитэ 125 сылын бэлиэтиир. Бу улахан бэлиэ тэрээһини үрдүк таһымнаахтык ыытарга нэһилиэнньэ күүскэ бэлэмнэнэр.

— Атамайга 2022 с. саҥа оскуола тутулларын үөрэ күүтэбит. Ол эрээри, 90 миэстэҕэ диэбиккитин, аҕыйах дии саныыбыт. Тоҕо диэтэххэ, нэһилиэнньэбит ахсаана сыллата элбээн иһэр. Дьокуускайтан кытары көһөн кэлэр ыччаттар бааллар. Онон ити былааннаммыт тутуу, кырата 120-130 миэстэлээх буолара наада этэ. Ону сэргэ, элбэх хайысхалаах киин дьиэ тутуллара тохтоон хаалбатыгар баҕарабыт. Интернет, суотабай сибээс өҥөтө олус мөлтөх. Билэргит курдук, билигин үлэ, отчуот үксэ интернетинэн барар. Онон сибээс өҥөтүн тупсарар туһуттан, оптоволокно ситимин Кэбээйигэ биһиги бүһүөлэкпитинэн ыыттахтарына табыгастаах буолуо этэ, — диэн М.П.Терентьева санаатын тиэртэ.

Оттон А.И.Филиппова оптоволокно кэлэригэр нэһилиэнньэ туора турбакка, мас кэрдиитигэр онтон да атын үлэҕэ олохтоох дьаһалтаны кытта субуотунньук да быһыытынан көхтөөх кыттыыны ылыаҕа диэн эрэннэрдэ. Үчүгэй хаачыстыбалаах интернет олох ирдэбилэ буоларын ыйда.

— Эдэр ыччаттар кыбартааллара үлэҕэ киирэригэр суол оҥоруута, күөх төлөн киирэрэ анал федеральнай бырагыраамаҕа көрүллэрэ буоллар, үлэ өссө көхтөөхтүк барыа этэ. Маны таһынан элбэх оҕолоох, кыаммат ыаллар олохторо-дьаһахтара тупсарыгар, кинилэр дьиэлэрэ толору хааччыллыылаах буоларыгар көмө көрүллэригэр баҕарабыт, — диэтэ Р.К.Иванова.

Тыа хаһаайыстыбатын сайдыытыгар бэйэлэрин кылааттарын киллэрбит П.А.Петровка, Н.А.Яковлевка министиэристибэ аатыттан И.К.Сивцев Бочуотунай Грамотаны уонна Махтал суругу туттарбытын биир дойдулаахтара дохсун ытыс тыаһынан эҕэрдэлээтилэр.

Сыллата көрдөһөллөр эрээри

Күөрэлээх оскуолатын үөрэнээччилэрэ чугас эргин баар күөллэригэр балык ыытыытынан дьарыктанар баҕалаахтарын, онно анал үлэни толорон, улахан куонкурус кыайыылаахтара буолбуттарын ыалдьыттар сэргии, үөрэ иһиттилэр. Үлэлэрэ үчүгэй түмүктэрдээх буоларыгар Н.В.Додохов сүбэ-ама биэрдэ.

— Иһэр уу боппуруоһа сылтан-сыл эһиилгигэ көһөн иһэрэ өйдөммөт. Биһиги маны туруорсубуппут отучча сыл буолан эрэр. Ити сыллар усталарыгар хаачыстыбата суох ууттан төһөлөөх киһи доруобуйата айгыраабыта биллибэт. Холобур, урукку кэмҥэ Мытаахха, Аһымаҕа кылгас кэм иһигэр уу скважинатын тутан үлэҕэ киллэрбиттэрэ. Оттон билигин ол биһиэхэ тоҕо кыаллыбатый, — диэн П.С.Ковров ыйытта.

— Кэбээйи өрөспүүбүлүкэтээҕи суол бэркэ тутуллан маныаха диэри кэллэ. Ол эрээри, хаачыстыбатыгар киһи үчүгэйи эрэ баҕарыан сөп курдук. Суол өрөмүөнэ тоҕо былааннаахтык барбатый, — диэтэ В.Л.Иванов.

Күөрэлээхтэр туһанан олорор, ытыктыыр Тукулааччы Эбэлэригэр ааһан иһэр дьон бөхтөрүн-сахтарын быраҕаллара, техникаларын сууйаллара элбээбититтэн хомойоллорун Н.Н.Васильев биллэрдэ. Кини ити айылҕаны киртитии буоларын санатан туран, айан суолун Эбэттэн туора ыытарга, эбэтэр хонтуруол үлэтин күүһүрдэргэ этии киллэрдэ.

Октябрьскайга оҕо саада толору хааччыллыылаах буоларын, саҥа арыы сыаҕа тутуллара, үрэхтэри туоруур муосталар саҥардыллыахтаахтарын туһунан М.Н.Федорова, П.Д.Дмитриева эттилэр, тус санааларын үллэһиннилэр.

Түмүккэ, Бырабыыталыстыба бөлөҕүн салайааччы О.П.Никонова нэһилиэнньэ көхтөөхтүк кыттыбытын бэлиэтээтэ. Туруоруллубут боппуруостар олоххо киирэллэригэр, үчүгэй түмүктэрдээх буолалларыгар государственнай уонна олохтоох уорганнар, нэһилиэнньэ биир санаанан салайтарарыгар, түмсүүлээхтик өрө көтөҕүллэн үлэлиэхтээхтэрин туһунан эттэ.

Жители Горного улуса: Отчет правительства Якутии налаживает диалог власти и народа

Завершающий отчет правительства в Горном улусе прошел в селе Бердигестях. Встреча с населением началась с открытия Года 100-летия народного поэта ЯАССР Семена Данилова в Центре духовности имени братьев Даниловых.

Первый заместитель председателя правительства республики — министр экономики Алексей Стручков отметил особое значение сохранения памяти и достояния якутских писателей, чей талант давно покинул границы северного края, – стихи Семена Данилова переведены на монгольский, японский, французский, английский, немецкий и другие языки.

На итоговый отчет в Горном улусе приехали многие жители других наслегов, чтобы услышать ответы на волнующие их вопросы. Во всех населенных пунктах они отмечали пользу и значимость практики проведения отчетов в селах, которые позволяют наладить диалог власти и народа, помогают вовлекать общество в решение существующих проблем.

Присутствовавшие поинтересовались вопросами строительства социальных объектов, реализации закона о дальневосточном гектаре, мер социальной поддержки малоимущих, пенсионеров и детей-сирот Великой Отечественной войны.

Министр имущественных и земельных отношений республики Евгения Григорьева рассказала о текущей ситуации по реализации 3 этапа федерального закона о дальневосточном гектаре. По состоянию на 7 февраля поступило 91 заявление на земли республики из других регионов. Важно отметить, что площадь Якутии, подпадающая под действие 119-ФЗ, еще сократилась, и составляет теперь порядка 24% от всей территории региона.

Также речь шла о мерах по сохранению экологии, как отметил представитель профильного ведомства, в рамках Года экологии разрабатывается региональная программа обращения с отходами, в рамках реализации которой будет запланирована вторичная переработка мусора.

На отчете присутствовал государственный советник Якутии Михаил Николаев. По его мнению, решение поставленных задач зависит не только от объемов выделяемых средств и механизмов государственного управления, но прежде всего от самосознания людей, сообщает пресс-служба Минэкономики республики.