Метка: Талааннаах оҕолор

Эдьигээн мындыр уолаттара олоххо олус көхтөөхтөр

Быйылгы үөрэх дьылыгар Эдьигээн оройуонугар уол оҕо оруолун үрдэтэр, уол оҕону үөрэххэ, наукаҕа, култуураҕа, спорка, олоххо көҕүлүүр сыаллаах научнай ааҕыылар, ырыа куонкурустара, күүстээхтэр, быһыйдар күрэхтэрэ о.д.а. бииртэн биир интэриэһинэй тэрээһиннэр тиһигин быспакка ыытыллан кэллилэр.

«Уолаттарга анаан-минээн маннык тэрийэллэрэ, биллэн туран, үчүгэй бөҕө буоллаҕа дии. Биһиги, уол оҕолоох төрөппүттэр кэтээн көрөрбүтүнэн, кэнники сылларга уолаттар быдан көхтөөх буоллулар. Ону мүччү туппакка, маннык иилээн-саҕалаан биэрэллэрэ хайҕаллаах суол. Василий Мохначевскай сырдык кэриэһигэр ыытыллар «Хотугу Хоһуун» күрэх алын кылаас уолаттарыгар аан бастаан ыытыллыбытын ойуччу тутан бэлиэтиэхпитин баҕарабыт. Бу чахчы уол оҕону бары өттүнэн тургутан көрөр күрэх. Уолаттарга олу наадалаах», — диэн төрөппүттэр санааларын үллэстэллэр.

Оскуолаҕа киириэн иннинээҕи саастаах уолаттары «Мини-мистер Жиганск» куонкурус быйыл бэс ыйын 3 күнүгэр буолан ааста. Барыта алта уол бу үрдүк аат иһин турууластылар. Түмүккэ Андрей Бадаев, «Орончикан» оҕо саадын иитиллээччитэ 2017 сыл «Мини-мистер» аатын ылла уонна велосипед хаһаайынынан буолла.

Биһиги уолаттарбыт тарбахтарыгар талааннаахтарын, мындырдарын иккис төгүлүн ыытыллар оройуоннааҕы технологическай быыстапка түмүгэ көрдөрдө. Кыттааччы уолаттар кэккэлэрэ лаппа кэҥээбит. «Орончикан» оҕо саадын иитиллээччитэ, биэс саастаах Максим Трофимов кэлэр кэм самолетун бэйэтэ хайдах толкуйдуурунан мындырдаан оҥорон таһаарбыт. «Бу самолет ууга да түстэҕинэ тимирбэт. Тоҕо диэтэххэ, парустаах. Ууга түстэҕинэ пароход курдук устан барар», — диэн Максим бастакы улахан оҥоһугун туһунан киэн тутта кэпсиир.

8 «в» кылаас үөрэнээччитэ Егор Григорьев мастан кыһан оҥорбут оҥоһуктарын билиһиннэрдэ. Куурусса быһыытын-таһаатын олус ураннык кыһан, сымыыт уурар анал иһит айан таһаарбыт. Онтон биир үлэтэ — оһуордаах долбуур.

— Мастан уһанарбын сөбүлүүбүн. Саамай кылаабынайа эскиһин үчүгэйдик толкуйдуохха наада. Салгыы ону барытын маска түһэрэн, оҥоробун. Бэйэм сөбүлүүр дьарыгым буолан, сылайбаппын, сүрэҕэлдьээбэппин, — диэн Егор кэпсиир.

4 «а» кылаас үөрэнээччитин Толя Ивановы эдэр бөҕөс быһыытынан билэр эбит буоллахпытына, кини бу сырыыга бэйэтин эдэр техник быһыытынан көрдөрдө. Кыра батареялар боруобаттарын ситимнээн оонньуур бөртөлүөт пропелларыгар холбообут.

— Тугу оҥоруохха сөбүй диэн син өр толкуйдаабытым. Онтон оонньуур бөртөлүөттэрим пропеллара хамсыыр буолуохтарын наһаа баҕарбытым. Батарея холбоотохпуна үлэлиэхтэрэ дуо диэн интэриэһиргээн, оҥорбутум. Дьиҥинэн, бу туох да мотуора суох көтөр ааллар этэ. Батарея холбоон биэрбиппэр пропеллара үлэлиир буолбутугар наһаа үөрбүтүм, — диир Толя.

Таатта үҥкүүһүт оҕолоро Соҕуруу Кореяҕа сырыттылар

Таатта улууһун Дьүлэй нэһилиэгэ олоҥхоһуттар уутуйан үөскээбит сирдэрэ. Маннык сиргэ төрөөбүт-үөскээбит кэнчээри ыччаттар кэлиҥҥи сылларга үҥкүү дьикти абылаҥар ылларан сылдьаллар.

Кинилэри Кыыл Уолун аатынан Саха национальнай үҥкүүтүн тыйаатырыгар ситиһиилээхтик үлэлээбит, баайаҕатааҕы «Ньургуһун» оҕо үҥкүүтүн ансаамбылыгар кыратыттан үҥкүүлээбит Семен Дмитриевич Андросов салайар. Кини билигин Туора Күөл орто оскуолатыгар «Дьиэрэҥкэй» үҥкүү ансаамбылын хаһыс да сылын салайар, эбии үөрэхтээһин педагога. Ансаамбыл үҥкүүлэрэ сыллата тупсан, чочуллан иһэллэр. Ол туоһутунан 2016 сылга Санкт-Петербурунан, Сочинан фестивалларга сылдьыбыттара, лауреат үрдүк аатын ылыахтарын ылбыттара.

Быйыл ыам ыйын 27-28 күннэригэр Соҕуруу Кореяҕа Сеул, Тегу куораттарга ыытыллыбыт аан дойдутааҕы фестивальга Япония, Африка, Индонезия, Малайзия, Монголия, Кытай, Соҕуруу Корея, о.д.а. судаарыстыбалар дэлэгээссийэлэрин кытта тэҥҥэ сылдьан кыттыыны ыллылар. Дьүлэй оҕолорунаан Амма улууһун Болугур орто оскуолатын икки үөрэнээччилэрэ Күннээйэ Наумова үҥкүүгэ, Вася Афанасьев хомуска, олоҥхолоон кытыннылар. Семен Дмитриевичкэ көмө буолан дириэктэри иитии үлэтигэр солбуйааччы Н.П.Васильева, алын кылаас учуутала У.Ж.Данилова, хомуска, вокальнай-инструментальнай ансаамбылга эбии үөрэхтээһин педагога Е.И.Наумов оҕолору арыаллаан сырыттылар. Тегу куоракка итиннэ эмтэнэ сылдьар оскуола дириэктэрэ Иван Николаевич Гуляевы көрсөн кэпсэттилэр, этэҥҥэ сылдьарыттан санаалара көтөҕүллэн кэллилэр. Эмиэ итиннэ СӨ култуураҕа уонна духуобунай сайдыыга миниистирин Владимир Иванович Тихоновы, дириэктэрдэрин кытта хаартыскаҕа түспүттэр.

Фестиваль сүнньүнэн биһиги оҕолорбут үҥкүүлээх, хомустаах, олоҥхолоох кэнсиэрдэри көрдөрдүлэр. Сылдьыбыт сирдэрин аайы дохсун ытыс тыаһынан наҕараадаланнылар. Кэриэйдэр кырдьаҕастарын пансионатыгар сылдьан, кэнсиэрдээн сөхтөрбүттэр. Оҕолор омук сиригэр сылдьан, айар дьоҕурдарын көрдөрөн, үөрүү-көтүү көтөллөнөн эргилиннилэр. Семен Дмитриевич төрөппүттэргэ, оскуола салалтатыгар махтала муҥура суох.

Тааттаҕа Оҕо филармонията бастакы сезонун түмүктээтэ

2016 сыл алтынньы ыйга Федот Семенович Аргунов аатынан оҕо искусствотын оскуолатыгар тэриллибит оҕо филармонията быйылгы бастакы сезонун түмүктүүр камернай кэнсиэрэ ыытылынна. Кэнсиэргэ скрипка, баян, балалайка, гитара кылаастарын үөрэнээччилэрин төрөппүттэрэ, үөрэҕирии улуустааҕы салалтатын начальнига Аиза Николаевна Миронова сырыттылар.

Оскуоланы бастакы бүтэрээччилэртэн биирдэстэрэ, баян кылааһын иитиллээччитэ, кэлин биллэр мелодист, ырыаһыт, советскай-партийнай, муниципальнай, хаһаайыстыбаннай салайааччы буолбут Николай Николаевич Туласынов төрөппүт уола Родион Николаевич, бииргэ төрөөбүт быраата Петр Николаевич Туласыновтар сылдьан, хас биирдии толорооччуну астына, үөрэ иһиттилэр. Түмүккэ бастыҥ үөрэнээччи, баян кылааһын үөрэнээччитэ Эрик Самыровка Н.Н.Туласынов аатынан стипендияны үөрүүлээх быһыыга-майгыга туттардылар. Оскуола бастакы дириэктэрэ, самодеятельнай композитор, сааһын тухары үүнэр көлүөнэни музыканы таптыырга уһуйбут, үгүс көлүөнэ музыканнары, учууталлары үөрэппит Федот Семенович Аргунов аатынан стипендияны кыыһа, оскуола дириэктэрэ Д.А.Попова, уолаттара Александр уонна Семен, сиэннэрэ Игорь уонна Игнат туттардылар. Үөрэҕирии салалтатын начальнига А.Н.Миронова дириэктэр Д.А.Поповаҕа, үөрэх чааһыгар дириэктэри солбуйааччы А.И.Павловка, струннай инструменнар кылаастарын учууталыгар В.П.Павловка Бочуотунай грамоталары уонна сыаналаах бэлэхтэри туттардылар.

Кэнсиэргэ көрбүт-истибит нүөмэрдэрбит бары чаҕылхайдык толорулланнар көрөөччүлэр сүргэлэрин көтөхтүлэр, музыка дьикти абылаҥынан куустулар. Народнай инструменнар оркестрыттан саҕалаан сольнай, араас ансамблевай нүөмэрдэртэн көрдөххө, учууталлар А.И.Павлов (баян), Д.А.Попова (скрипка), В.П.Павлов (гитара, балалайка) бастакы кылаастар үөрэнээччилэриттэн саҕалаан чахчы үрдүк маастарыстыбалаахтык үлэлиир эбиттэр.

Фортепианоҕа доҕуһуоллаабыт концертмейстердар Е.Д.Березкина уонна С.Н.Большакова оҕолору кытта ситимнээх сыһыаҥҥа киирэн үлэлииллэрэ кэрэхсэбиллээх. Оҕолор көрөөччү иннигэр киирэн туралларыттан-олороллоруттан, алтыһыы майгытыгар киириилэриттэн үөрэтии, иитии үлэтэ сайдан, тупсан иһэрэ чопчу көһүннэ.

Кэнсиэргэ оскуоланы биир-икки сыллааҕыта бүтэрбит музыкант оҕолор билигин да дьарыктарын тохтоппокко учууталларын кытта тэҥҥэ оркестрга, кэнсиэрдэргэ кыттан маастарыстыбалара үрдээн иһэриттэн үөрдүбүт. Ол курдук, Саха сиригэр, Россияҕа, аан дойдутааҕы да элбэх араас таһымнаах куонкурустарга кыттан Гран-при, лауреат ааттарын ылбыт Костя Давыдов уонна Эрик Самыров сиппит-хоппут, үөрэхтээх музыкааннары кытта тэҥҥэ оонньуур баянист быһыытынан көһүннүлэр. Скрипка улахан кылааһын үөрэнээччилэрэ Уйгулана Чярина, Эдда Самырова, гитараҕа Федот Мосоркин, Егор Крылов биирдиилээн, дуэтынан айымньылары толортоотулар.

Эдда Самырова элбэх куонкурустарга кыттыбыта. Быйыл саас Казахстаҥҥа Астана куоракка ыытыллыбыт оҕолор аан дойдутааҕы куонкурустарыгар II-с степеннээх лауреат аатын ылбыт Эдда Самырова Грант Григорян «Песня об алаасе» диэн айымньытын скрипкаҕа ис-иһиттэн долгуйан дуоһуйа толордо.

Оскуолаҕа балалайка кылааһа 10 сыллааҕыта аһыллыбыта. Ордук үһүс кылааһы бүтэрбит Саина Сыромятникова уонна Тимур Слепцов табыллан оонньообуттара сөхтөрөр. Оттон баян бастакы кылааһын бүтэрбит Толя Михалев көрөөччүнү бэйэтигэр тардар хамсаныыта, баян кнопкаларын көрбөккө да эрэ имигэс тарбахтарынан табыгастаахтык оонньообута үөрүүлээх. Икки чаастан ордук кэмҥэ элбэх кэрэ айымньылары иһиттибит, дууһалыын сынньанныбыт.

Филармония үлэтин туһунан дириэктэр Д.А.Попова бу курдук кэпсээтэ: «Бу иннинэ, баянист оҕолор Костя Давыдов уонна Эрик Самыров туруоруллубут сольнай концердарынан, илин эҥэр улуустарынан гастроллаан, онно биһирэнэн, күһүн, кырдьык да, оҕолор сатабылларын көрдөрөр тэрээһин наада эбит диэн санааҕа кэлбиппит. Онон, сүбэлэһэн баран музыкант оҕолор кэнсиэрдэрин тэрийэр, көрдөрөр аналлаах «Оҕо филармониятын» алтынньы ыйга аспыппыт. Филармония үлэтигэр өссө классическай, эстраднай, сахалыы музыканы тарҕатыы, иһитиннэрии, оҕо уонна учуутал инструменнарга бииргэ толоруулара киирэллэр. Аһыллыахпытыттан күһүҥҥү каникулга улуус нэһилиэктэрин хабан, сааһыары Чурапчынан, Хаандыганан, улуус иһинэн гастроллаан көрөөччүлэр биһирэбиллэрин, махталларын ыллыбыт, оҕолор да астыннылар».

Быйыл сыллааҕы үөрэммити отчуоттуур кэнсиэрдэр тус-туспа ыытылыннылар. Ити туһунан Дария Александровна кэпсииринэн, үҥкүү кылааһын, вокальнай уонна хоровой кылаастар кэнсиэрдэрэ Таатта народнай театрыгар, онно уруһуй кылаастарын быыстапкалара, «Алгыс» аҕа саастаахтар балаҕаннарыгар фольклор кылаастарын толоруулара бары үөрэнээччилэри хабан ыытыллыбыт. Бу идиэйэни фольклор кылаастарын учууталлара Р.Г.Федорова уонна С.Г.Колодезникова этии киллэрбиттэрэ ордук табыгастаах буолбут. Камернай кэнсиэргэ, ол эбэтэр, кыра саалаҕа эбэтэр кэҥэс соҕус хоско инструмеҥҥа оонньооччуну тутан олорор истэр киһиэхэ ордук тиийимтиэ, иһиллэрэ ырааһынан уратылаах буоларын бу кэнсиэргэ сылдьыбыт төрөппүттэр, атын да интэриэстээх дьон кэрэһэлиибит. Истэргэ-көрөргө ол курдук дьикти үчүгэй түгэҥҥэ кыттыыны ыллыбыт.