Үөһээ Бүлүү улууһа — Архив новостей

Үөһээ Бүлүү улууһун хоту нэһилиэктэрэ бырабыыталыстыба отчуотугар объектары тутууну туруорустулар

Бу нэдиэлэҕэ Үөһээ Бүлүүгэ СӨ ситэриилээх былааһын ааспыт сыллааҕы үлэтин отчуоттаата. Санатар буоллахха, бу өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн 20-с отчуоттара буолар. Онон туһугар үбүлүөйлээх сырыы быһыытынан ылыныахха сөп. Отчуоту үс бөлөххө арахсан туруордулар.

СӨ доруобуйа харыстабылын миниистирэ Михаил Охлопков салайааччылаах маҥнайгы бөлөх икки күн устата Сургуулук, Боотулуу, Мэйик, Маҥаас, Далыр уонна Мэйик нэһилиэктэригэр сылдьан отчуоттаата.

Быйылгы отчуокка бөлөх салайааччыта чаас кэриҥэ уһуннаах дакылааты аахпата, ол оннугар 15 мүнүүтэлээх анал киинэҕэ ааспыт сыллааҕы отчуоту биирдэ түмэн көрдөрбүттэрин нэһилиэнньэ быдан сэҥээрдэ. Ити кэнниттэн тута ыйытыыларга, кэпсэтиигэ киирэн, отчуот мунньахтара бэрт сэргэхтик, дириҥ хорутуулаахтык аастылар.

СУРГУУЛУК. Отчуокка элбэх киһи кэлбит. Буоларын курдук, олохтоохтор саҥа оскуола уонна фельдшерскэй-амбулаторнай пуун тутууларын күүскэ туруорустулар. Наука доктордарын, кандидаттарын үөрэтэн таһаарбыт кыһа дьиэтэ лаппа эргэрэн турарын туһунан этиллибитэ, дьиҥэр, ыраатта. Хата, бу оннугар фельшерскэй-амбулаторнай пуун тутуллар биэтэгэ чугаһаабыт курдук. Миниистир Михаил Охлопков: «2018-2019 сылларга Арассыыйа үрдүнэн фельшерскэй-амбулаторнай пууннары тутууга 3 млрд. 400 мөл. солк. көрүллүөхтээх. Итинтэн регионнарга 100-түү мөл. солк. тыырыллыахтаах. Ол аата биһиги өрөспүүбүлүкэтибитигэр 2 ФАП тутуллуохтааҕыттан, биирэ Сургуулукка тутуллуо«, — диэн эрэннэрбитин, олохтоохтор ытыс тыаһынан көрүстүлэр.

«Восточнай» космодромтан көтөр аракыаталар тобохторо ыаллыы сытар Бүлүү улууһун Үгүлээтин сиригэр-уотугар түһэринэн сибээстээн, Сургуулук нэһилиэнньэтин доруобуйатын анал медицинскэй көрүү уонна сирин-уотун экологическай бэрэбиэркэ ыытылларын туруорсубуттара саамай сөптөөх. Бу — саамай сүрүн боппуруостары билиһиннэрдибит.

БООТУЛУУ. 160 миэстэлээх таас оскуола 2018-2019 сс. тутуллар буолбутун истэн олохтоохтор сүргэлэрэ көтөҕүлүннэ. Интернет ситимэ хаһан тупсарын, олох-дьаһах коммунальнай хаһаайыстыба, энэргиэтикэ боппуруостарыгар сыһыаннаах ыйытыылары биэрдилэр. Үөһээ Бүлүү — Боотулуу хайысхаҕа оҥоһуллубут суолу ардахтаах кэмҥэ харыстыыры, тыа хаһаайыстыбатыгар ыанар ынах аайы харчынан көмө көрүллүөхтээҕин, саҥа бэкээринэ тутуллар буоллаҕына, оборудованиетын ылыыга көмө наадатын туруорустулар

ОҤХОЙ. Олохтоохтор күөллэр ууларын аһара түһэрбиттэрин түмүгэр билигин сүөһү уулууругар уу суоҕун туһунан эттилэр. Этэргэ дылы, сүөһүлэр кый ыраах сытар ойбонноругар баралларыгар-кэлэллэригэр икки чаас ааһар эбит. Онон маны хайдах эмэ гынан уһаппакка быһаарары туруорустулар.

Үтүө дьыала хамсааһын чэрчитинэн, культурнай-спортивнай дьиэни тутуу этэҥҥэ салҕанар буолбут. Ол курдук, быйыл 3 мөл. 620 тыһ. солк. көрүллэн, эбийиэк култуураҕа аналлаах өттө тутуллуоҕа. Оттон спортивнай өттө (саалата) 2019 сылга ситэриллиэҕэ. Быйыл Оҥхой нэһилиэгэ тэриллибитэ 100 сыллаах үбүлүөйүн тэрийиигэ кыра да буоллар үп көрүллэрин туруорустулар. Итини тэҥэ, интернет ситимэ мөлтөхтүк үлэлиирин санаттылар уонна оптоволоконнай утах хаһан кэлэрин ыйыттылар. Биир сүрүн боппуруоһунан Бүлүү өрүс хаҥас биэрэгэр сытар нэһилиэктэргэ анаан сүөһүнү өлөрөр, астыыр анал комплекс тутуллуохтааҕын күүскэ туруорустулар. Бу саамай сөптөөх этинии. Күһүөрү кыһын Бүлүү өрүс мууһа ситэ тура илигинэ, өлүөхтээх сүөһүнү таһаарар уустуктардааҕын ааһан, хайдах да кыаллыбата биллэр.

МАҤААС. Фельшерскэй-амбулаторнай пуун эргэрбитинэн сибээстээн саҥа тутууну олохтоохтор күүскэ туруорустулар. Бырайыага оҥоһулла илигинэн сибээстээн, сүрүн испииһэккэ киирэ илик эбит. Миниистир Михаил Охлопков дьоҕус медицинскэй эбийиэктэри тутууга өрөспүүбүлүкэҕэ 100 мөл. солк. көрүллэрин туһунан иһитиннэрдэ.

Оскуолалара быстар мөлтөх туруктааҕынан сибээстээн, саҥа дьиэ бырайыагын оҥоруу саҕаланыахтааҕа этилиннэ. Киһи улаханнык ыарыйдаҕына кэлэр санрейс бөртөлүөтэ кииҥҥэ киириэн баҕалаах дьону тоҕо ылбатын ыйыттылар. Ыарыһаҕы эрэ ыларын өйдөөбөттөрүн эттилэр, дьиҥэр, итиччэ кэлбит көтөр аал барыан баҕалаахтары ылыа да эбит диэн хом санааларын эттилэр. Онуоха санрейс бөртөлүөтэ тус сыалын эрэ толорон, ыарыһаҕы эрэ ылыахтааҕын туһунан быһаардылар. Манна борокуратуура ороостоҕуна, бөртөлүөт тус сыалын толорботох диэн быһаарыллар эбит. Ол гынан баран, сайын алларанан суол-иис суох кэмигэр ыраах сытар нэһилиэктэргэ дьону ылыахтарын да сөп этэ. Онон бу боппуруос бырабыыталыстыба таһымыгар хайаан да көрүллүөн наада диэн буолла.

ДАЛЫР. Олохтоохтор бастакы уочарат балыыһаларыгар «суһал көмө» массыыната хаһан кэлэрин ыйыттылар. Манна тустаах миниистир Михаил Охлопков быйыл медицинскэй тэриллээх массыынаны хайаан даҕаны биэриэхпит диэн эрэннэрдэ. Маны тэҥэ, быйылгыттан Далырдааҕы балыыһаҕа стоматолог ыстаата көрүллэн, анал исписэлиис үлэлии кэлиэхтээҕин истэн олохтоохтор олус үөрдүлэр. Бу анал бырааска чугас сытар нэһилиэктэр дьоно эмиэ кэлэн тиистэрин көрдөрүөхтэрэ. Дьиэни уотунан ититии боппуруоһун күүскэ туруордулар. Ааспыт сылга уотунан ититиигэ 80-ча ыал техническэй усулуобуйаны ылан олороро бэлиэтэннэ. Быйылгыттан Далырга 35-тээх подстанция кыамтатын күүһүрдүү үлэтэ бара турарын туһунан тустаах тэрилтэ үлэһитэ быһааран биэрдэ.

2007 сыллаахха тутуллубут мас оскуола олус тымныытын этэн туран, быйыл хайаан даҕаны хапытаалынай өрөмүөн ыытыллыахтааҕын туруорустулар.

МЭЙИК. Аҕыйах сыллааҕыта тутуллубут балыыһалаахтар эбит эрээри, дьиэ иһигэр уонна аттыгар туалет суоҕа этилиннэ. Искэ баар туалет анал фекальнай массыына суоҕунан үлэлиир кыаҕа суох. Тустаах салаа салайааччылара ити боппуруоһу быһаарыахпыт диэн эттилэр.

Иһэр уу боппуруоһа кытаатан эрэрин кэпсээтилэр. Скважинаны оҥоруохтаах эбиттэр даҕаны анаалыс түмүгүнэн онно баар уу аһара тимирдээҕин быһаарбыттар. Былырыыҥҥыттан саҕалаан нэһилиэк аҥарыгар сайыҥҥы уу ситимин тардыбыттар, быйылгыттан ону ситэриэхтээхтэр. Сүрүн дэниллэр оскуолаларын орто буоларыгар туруорустулар. Үөрэнээччи ахсаана элбии турара этилиннэ, ол курдук, ааспыт үс сылга 20 саҥа дьиэ тутуллубут. Онон 2023 сылга уочаракка турар саҥа оскуола тутулларыгар ити улахан олук, көдьүүстээх буолуо этэ диэн саамай сөпкө эттилэр.

ТҮМҮК ОННУГАР. Бүлүү өрүс хаҥас биэрэгэр сытар нэһилиэктэр кыһалҕалара, туруорсуулара сүнньүнэн биир соҕус. Ол курдук, суолу оҥорууну, оскуолалары тутууну, хапытаалынай өрөмүөннэри, үрдүлэринэн аракыата көтөрүнэн сибээстээн нэһилиэнньэ доруобуйатын көрүүнү-истиини, тулалыыр эйгэни бэрэбиэркэлиири, өрүс уҥуор сытар нэһилиэктэргэ анаан сүһүөнү өлөрөр, астыыр комплексы, уо.да.а боппуруостары туруорсаллар, аһаҕастык этинэллэр. Олохтоохтор СӨ бырабыыластыбатын ааспыт сыллааҕы үлэтин бары биир киһи курдук, биир санаанан биһирииллэрин биллэрэн, бары 100 % кэриэтэ куоластаатылар. Бырабыыталыстыбаттан отчуокка кыттыбыт салайааччыларга, исписэлииттэргэ үлэлэригэр үрдүк ситиһиилэри баҕардылар. Туруорсубут боппуруостара, этиммит этиниилэрэ, санаалара сииккэ симэлийэн, уостан-сүтэн хаалбатыгар эрэнэ хааллылар.

Үөһээ Бүлүүгэ ыччат баалыгар сыл бастыҥнарын быһаардылар

Үөһээ Бүлүү улууһугар оройуоннааҕы культура дьиэтигэр ааспыт сылы түмүктүүр Ыччат баала үрдүк тэрээһиннээхтик буолан ааста. Ааспыт сыл СӨ үрдүнэн Ыччат сыла биллэриллэн, улууска элбэх үлэ ыытылынна, сыал-сорук ситиһилиннэ.

Саха ыччатыгар саамай умнуллубат түгэнинэн Сочига ыытыллыбыт фестивал буолар. Манна биһиги улуустан ыччат отделын лидерэ Прасковья Тимофеева кыттан кэлбитэ. Кини салалтатынан улууспутугар элбэх тэрээһин ыытылынна. Аан маҥнайгытын Бүлүү бөлөх ыччата бииргэ үлэлиир туһунан сөбүлэҥ түһэрсибиттэрэ, бу, биллэн турар, кэскиллээх суол. Мантан сиэттэрэн, түөрт Бүлүү бөлөх лидердэрэ бииргэ түмсэн араас тэрээһиннэри ыыппыттара, өссө күүскэ үлэлииргэ былааннаммыттара.

Быйылгы Ыччат баалыгар Ньурбаттан, Сунтаартан, Бүлүүттэн эдэр ыччат кэлэн кыттыбыттара олус соһуччу буолла. Ону таһынан, Дьокуускай куораттан талааннаах эдэр ырыаһыттар Николай Новгородов, биир дойдулаахпыт Харысхан Мойтохонов, Алексей Филиппов, Krolik Bro, Мирослав Михалев ылбаҕай ырыаларын бэлэхтээтилэр.

Ыччат баалын лидер Прасковья Тимофеева арыйда, кини ааспыт сыл үтүө түмүктэрин ахтан-санаан ааста. Биллэн турар, 2017 сыл биһиэхэ, үөһээ бүлүүлэргэ, ХХ-с Манчаары оонньууларын кытары ситимнэнэр. Ол иһин, Манчаары фондатын директора Василий Ченохов спартакиадаҕа күүс-көмө буолбут волонтердарга махтал суруктары, өйдөбүнньүк бэлэхтэри туттартаата.

Салгыы Прасковья Тимофеева бииргэ үлэлэһэр тэрилтэлэр үлэһиттэригэр, нэһилиэк ыччатын лидердэригэр махтал суруктарын тутартаата. Өссө да бииргэ үлэлиэххэйиҥ, түмсүүлээх буолуоххайыҥ диэн ыҥырда.

Ыччат баалын кэтэһиилээх түгэнинэн анал ааттары иҥэрии буолла. Анал ааттары улуус баһылыгын солбуйааччыта Люция Тойтонова туттартаата:

«Бастыҥ эдэр ыччат» анал ааты Мэйик нэһилиэгиттэн Айаал Андреев;

«Бастыҥ эдэр учуутал» — «Учитель Западной Якутии» куонкурус үһүс миэстэлээҕэ, «Надежда Якутии» бэлиэ хаһаайката Мария Захарова;

«Бастыҥ үрүҥ халааттаах аанньал» — улуустааҕы сэллиги эмтиир балыыһа кылаабынай бырааһын солбуйааччыта, общественник, чөл олоҕу пропагандалааччы Спартак Антонов;

«Бастыҥ спортсмен» — Бычырдаан оонньууларын муҥутуур кыайыылааҕа Павел Терентьев;

«Бастыҥ ыччат салайааччыта» – Нам нэһилиэгин ыччатын лидерэ, араас маастар-кылаастары тэрийэр, саҥа сүүрээннэри олоххо киллэрэр Татьяна Арбыкина;

«Бастыҥ эдэр урбаанньыт» – Нам нэһилиэгиттэн Гаврил Спиридонов. Кини Харбалаах, Өргүөт балыыһаларыгар капитальнай өрөмүөн оҥордо, Ороһу нэһилиэгэр оҕо оонньуур былаһааккалаах Кыайыы болуоссатын уонна скверы, Харбалаах нэһилиэгэр оҕо онньуур былаһааккатын, Боотулуу нэһилиэгэр спортивнай былаһаакканы туттарда.

«Бастыҥ көхтөөх ыччат» — Хоро нэһилиэгиттэн Ньургуйаана Чурукова. Кини ааспыт сылга мас тардыһыытын күрэхтэригэр бастакы үс миэстэлэри ылла, мас тардыһыытыгар, волейболга уонна гиирэ анньыытыгар улуус сүүмэрдэммит хамаандатын чилиэнэ;

«Сыл арыйыыта» — «Кутуллар көмүс дорҕооннор» куонкурус иккис миэстэлээҕэ, ХХ-с Манчаары оонньууларын уотун көрсөр сүүрүү кыттыылааҕа, «Снежная краса» куонкурус үһүс миэстэтин хаһаайката, Далыр нэһилиэгиттэн Зоя Михалева.

Салгыы нэһилиэктэр эдэр ыччаттара саҥа дьыллааҕы көрү-нары көрдөрдүлэр, бастыыр иһин күрэхтэстилэр. Манна эдэр ыччат талаанын көрдөрдө, ким ыллаата, ким үҥкүүлээтэ, ким дьону-сэргэни көрдөөх сыаҥкаларынан күллэрдэ.

Түмүккэ, үһүс бочуоттаах миэстэни Ороһу нэһилиэгин ыччата, иккиһи Тамалакаан нэһилиэгэ, оттон кыайыылааҕынан Хоро нэһилиэгин хамаандата ааттанна! Кыайыылаахтарга грамоталары, сертификаттары туттардылар.

Улуус олоҕо: Үөһээ Бүлүү баһаарынайдара өрөспүүбүлүкэҕэ бастыҥнарынан биллэллэр

Бу күннэргэ Үөһээ Бүлүү улууһа төрүттэммитэ 82 сылын туолар. Улуус олоҕо-дьаһаҕа өрөспүүбүлүкэҕэ киэҥник биллэригэр улуустааҕы тэрилтэлэр уонна биирдиилээн үлэһит дьон өҥөлөрө улахан. “Сахамедиа” суруналыыстара “Улуус олоҕо” бырайыагын чэрчитинэн бастыҥ үлэлээх тэрилтэҕэ сырыттыбыт.

“Саха Өрөспүүбүлүкэтин судаарыстыбаннай баһаары утарар сулууспа” судаарыстыбаннай бүддьүөт тэрилтэтин “Үөһээ Бүлүү” улууһа” МТ баһаары утарар сулууспатын 12 №-дээх этэрээтэ Үөһээ Бүлүү сайдыытыгар сүҥкэн кылаатын киллэрэр. Дьон олоҕор куттал суоһаабатын туһугар баһаарынайдар ыытар сэрэтэр үлэлэрин, иэдээн суоһаатаҕына көмөҕө түргэнник кэлэллэрин бэлиэтиир тоҕоостоох.

Баһаарынай чааска 2009 сылтан начаалынньыгынан Виктор Новиков үлэлиир. Виктор Константинович аҥардас баһаарынньыгынан 26 сыл (байыас, суоппар, караул, этэрээт начаалынньыга) үлэлээн кэллэ. Үөһээ Бүлүү улууһун бочуоттаах гражданина, Россия бочуоттаах донора (устудьуоннуу сылдьыаҕыттан 100-кэтэ хаан биэрбит). Онон байыастарыгар эргиччи холобур буолар салайааччы.

Баһаарынайдар билигин хаһаайыстыбаннай ньыманан туппут дьиэлэригэр бэркэ тэринэн олороллор. Саҥа депону туталларыгар улуус баһылыга В.С.Поскачин, Ил Түмэн народнай депутата А.С.Миронов уонна өрөспүүбүлүкэ баһаары утары судаарыстыбаннай сулууспатын начаалынньыга И.Н.Николаев көмөлөспүттэрин махтана ахталлар. Ол 2009 с. уолаттар биир күн дьуһуурунайдаан, 3 күн үлэлээн, бу дьиэни бэлэм оҥорбуттара. Үлэлиир усулуобуйалара үчүгэй буоларыгар кыһанан, толору хааччыллыылаах гына оҥостон абыраммыттар.

2016 сыл өрөспүүбүлүкэҕэ үлэ көрдөрүүтүгэр бастакы миэстэни ылан, начаалынньык Виктор Новиков “Бастыҥ салайааччы”, Сардана Романова “Сэрэтэр үлэҕэ бастыҥ үлэһит” ааты ыллылар.

Билиҥҥи туругунан улуус үрдүнэн биэс МПЧ (аҕыйах киһилээх баһаарынай чаас) үлэлиир. Бу МПЧ-лар миэстэтигэр бары саҥа баһаарынай депо туттан олороллор. Төһө да тиэхиньикэлэрэ эргэтин иһин, бары үчүгэйдик көрөн-истэн үлэлиииллэрэ хайҕаллаах. Куһаҕан суоллаах-иистээх тыа сиригэр маннык дьаһаммыттара олус үчүгэй.

Мэтээллээх байыастар

— Ааспыты ахтан аастахха, 2007 с. нефтебазаҕа емкоска баһаар буолбута. Ону биһиги 4 чаас иһинэн умулларбыппыт. Уматыктаах емкость дэлби тэппитэ буоллар, улахан иэдээн тахсыахтааҕа. Уоту кытта охсуспут 7 киһи “Хорсунун иһин “ мэтээл ылбыта. Уоту умуруорбут Леонид Семенов, Ян Михайлов, Владимир Ачикасов, Николай Алексеев, Алексей Иванов, Анатолий Иванов үтүө ааттара бүгүн уонна кэлэр кэмнэргэ хорсун быһыы чаҕылхай туоһутунан буолаллар. Баһаарынайдар улууска ыытыллар араас хабааннаах тэрээһиннэргэ өрүү кыттабыт. Тэрилтэлэр икки ардыларыгар ыытыллар күрэхтэһиилэргэ бириистээх миэстэҕэ тиксээччибит, бастааччыбыт даҕаны. Байыастарбыт ортолоругар спорт маастардара, Европа, Азия чемпионнара бааллар. Күһүн аайы биһиги тэрийэр муҥхабытыгар 300-кэ киһи сылдьан, балыктанан, үөрэн-көтөн тарҕаһааччылар , — диэн кэпсээнин саҕалаата Виктор Константинович гарааска турар тиэхиньикэлэрин көрдөрө-көрдөрө.

Бу баһаарынньыктар чулууларын көрдөрөн ылбыт тиэхиньикэлэрэ. Депоҕа киирэллэригэр 2009 с. бастакы саҥа “Уралларын” ылбыттар. Ол иннинэ барыта эргэ, ортотунан 10-тан тахса сыл устата тохтоло суох сүүрбүт массыыналардаах этилэр. Эһиилигэр баһаарынайдар өрөспүүбүлүкэтээҕи Спартакиадаларыгар бастаан, саҥа “Урал” массыынанан наҕараадаламмыттар. 2013 с. өрөспүүбүлүкэ финалыгар баһаарынай-прикладной спортка бастаан, “Урал” массыынаны ылар чиэскэ тиксибиттэр. Гараас иһэ ып-ыраас, манна хас биирдии массыына таһыгар ыскамыайкаларга баһаарынньыктар кэтэр таҥастара бэлэмнэнэн сытар. Баһаарынайдар гараастара туспа быраабылалаах. Тахсар аан таһыгар күн-дьыл туругун көрдөрөр уоттаах таблица ыйанан турар. Онон хайдах күҥҥэ, ардахха, хаарга уоту умуруора баралларын билэн тарҕаһаллар.

— 99 үлэһиттээхпин. Үөһээ Бүлүүтээҕи техникумтан техник-баһаарынньык идэтин баһылаабыт хас да оҕону үлэҕэ ыллыбыт. Сулууспабытыгар анал үөрэхтээх дьону ылыахха диэн сорук турар. Үлэһиттэрбиттэн үс гыммыт биирэ үрдүк үөрэхтээхтэр, — диэтэ салгыы начаалынньык.

Быйыл өрөспүүбүлүкэ көҕүлээһининэн кыаммат уонна элбэх оҕолоох ыалларга “дымоизвещатель” диэн тэрили холбообуттар. Олус туһалаах тэрил буоларын хайы-үйэ көрдөрбүт. Холобурдаан эттэххэ, Оҥхойго биир ыал кыра оҕолоро дьиэ иһигэр кумааҕыны умаппыт, ону ити тэрил тыаһаан, ыаллара киһи киирэн умулларбыт. Улуус киинигэр уопсай дьиэҕэ табахтан сылтаан уот тура сыспытыгар ыаллара тута баһаарынайдары ыҥыран, иэдээн тахсара бохсуллубут.

https://www.youtube.com/watch?v=QaSx9xqVMdM

Буруолаах камераҕа эрчиллэллэр

— Киһи эрэ барыта баһаарынньык буолар кыаҕа суох. Бу эт-хаан өттүнэн үчүгэй бэлэмнээх, кытаанах уйулҕалаах киһи үлэлиир үлэтэ. Уот күүдэпчилэнэ турар сиригэр киирэргэ өйдүүн-санаалыын бэлэм буолуохтааххын. Ол иһин байыастар эрчиллэллэригэр анаан техникум дьиэтин таһыгар баар таас дьиэҕэ анал дымокамера оҥорбуппут. Маннык дымокамера Дьокуускайга хас да баар, тыа сиригэр бу соҕотох биһиэхэ эрэ турар. Камера 50-ча квадрат иэннээх. Дымокамера, быһата, уокка былдьанан эрэр дьиэни санатар. Хабыс-хараҥа. Уот турбутун биллэрэр тыас-уус бөҕө. Буруо-тараа. Киһи сытарын көрдөрөр муляж баар. Манна быыһааччылар киһи тыҥатын, хараҕын, тыынар уорганын буруоттан көмүскүүр маасканы кэтэн киирэллэр. Быыһааччы уоттан киһини өрүһүйэн таһаарыыга эрчиллиитэ ити курдук саҕаланар. Саҥа эрчиллэ киирээччилэргэ бастаан искусственнай буруону туһанабыт, онтон кэлин дьиҥнээхтик буруолатабыт. Онон дымокамераҕа киирэн эрчиллэн, байыас уокка киирэртэн чаҕыйбат буолар. Урут Дьокуускайга баран үөрэх кэмигэр эрчиллэн кэлэр этибит. Байыас маннык дымокамераҕа элбэхтик киирэн эрчилиннэҕинэ, уоту умуруорууга хорсуннук, куттаммакка киирэр кыахтанар, — диэтэ дымокамера таһыгар туран кэпсиирин быыһыгар.

Үөһээ Бүлүү уоттан көмүскээччилэрэ буолаары турар ”Манчаары оонньууларыгар” 100 бырыһыан бэлэмнээх буолуохпут диэн эрэнэллэр. Дьиҥэ, кинилэр куруук бэлэм олорор дьон буоллахтара. Элбэх киһи түһэр сиригэр пууннары тэрийиэхтэрэ. Оонньуулар кэмнэригэр көмөҕө Бүлүүттэн, Ньурбаттан кэлиэхтэрэ. Тиэргэннэригэр эмиэ оонньуулары көрсө туруорбут уоту умуруоруу бэтэрээннэригэр аналлаах мэҥэ тааһы туруорбуттар. Өрөспүүбүлүкэҕэ биир бастыҥ үлэлээх тэрилтэ бастыҥ уопута атыттарга холобур буоллун.