Верхневилюйский улус — Архив новостей

Үөһээ Бүлүүгэ 3500 киһи барыллаан куоластааһыҥҥа кытынна

СӨ государственнай мунньаҕын Ил Түмэн депутатыгар кандидаты талыыга баһыйар элбэх куолаһы ылан, Феодосия Габышева кыайан таҕыста.

«Барыллаан куоластааһыҥҥа ордук тыа сирин олохтоохторо көхтөрүн көрдөрдүлэр, бары кэриэтэ 100%-н куоластаатылар», — диэн тэрийэр хамыыһыйа бэрэссэдээтэлэ Спирдон Борбуев бэлиэтээтэ.

Барыллаан куоластааһыҥҥа эдэриттэн эмэнигэр тиийэ, бэл доруобуйаларынан хааччахтаах дьон салгын сии таарыйа кэлээскэнэн кэлэн куоластарын биэрдилэр диэн хамыыһыйа үлэһиттэрэ бэлиэтээтилэр.

Бу манан, биһиги үөһээ бүлүүлэр бэйэбит киһибитин, чахчы норуот туһугар сыратын-сылбатын харыстаабакка үлэлиир кыахтаах уонна баҕалаах Феодосия Васильевнаны бары биир киһи кэриэтэ өйүүрбүтүн бигэргэттибит.

В селе Липпе-Атах Верхневилюйского улуса национальный праздник Ысыах отметят в обновленном парке

Этим летом в селе Липпе-Атах Онхойского наслега Верхневилюйского улуса будет реконструирован парк, где местные жители отмечают национальный праздник Ысыах. Это стало возможным благодаря участию в республиканской программе поддержки местных инициатив.

«На общем собрании жители выступили с предложением провести благоустройство парка. Ежегодно на этом месте мы отмечаем ысыах. Ранее построенные объекты уже устарели, требуется их обновить», — сообщил ЯСИА глава местной администрации Руслан Иванов.

Отметим, что в этом году Онхойский наслег отмечает 100-летие своего образования. К этой дате будет приурочен юбилейный ысыах, который селяне отметят в обновленном парке.

По проекту на площади в 1,5 га планируется построить новую урасу, стадион, сценическую площадку.Территория парка будет огорожена.

На эти цели из республиканского бюджета будет направлена субсидия в размере 1 млн рублей. 150 тысяч предусмотрено в местном бюджете. 80 тысяч соберут сами жители и 20 тысяч рублей предоставят спонсоры.

Всего в республике в рамках программы поддержки местных инициатив в 2018 году на реализацию 451 проекта по обустройству территорий из бюджета республики будет направлено 500 млн рублей. Общая стоимость проектов составила 694,2 млн рублей.
Необходимо отметить, что помимо бюджетных субсидий предусматриваются средства из других источников на условиях софинансирования. В том числе из местных бюджетов (105,9 млн руб.), денежный вклад населения (более 51,7 млн руб) и спонсоров (36,6 млн руб). По оценке экспертов, такие показатели софинансирования — одни из лучших в стране среди аналогичных проектов.

Сам себе инженер-строитель: В Верхневилюйском улусе запустили ракету

В день открытия нового детского технопарка в Верхневилюйском улусе собрали и запустили модель ракеты.

Ракетомодельный спорт является одним из популярных и красочных технических видов спорта. Здесь участники соревнуются в конструировании, изготовлении, организации запуска и пилотировании (если она радиоуправляемая) моделей ракеты.

Ребята и педагоги нового Кванториума проявили большой интерес к новому занятию, которое развивает не только техническое мышление, но требует высокой сосредоточенности. И самое увлекательное и интересное для детей то, что собранная лично конструкция летит в небо.

Кванториум расширяет границы: Детский технопарк открыт в Верхневилюйске

В День космонавтики состоялось открытие «Детского технопарка в Вилюйском крае» на базе Верхневилюйского республиканского лицея-интерната им. М.А. Алексеева.

По приглашению администрации Верхневилюйского улуса торжественное мероприятие, посетила делегация, состоящая из руководителя Светланы Дьячковской и педагогов детского технопарка «Кванториум», Республиканского центра развития детского движения и проектного офиса «Международная арктическая школа».

Честь разрезать ленточку была предоставлена первому заместителю министра образования и науки Феодосии Габышевой, главе района Владимиру Поскачину, начальнику управления образования Верхневилюйского района Спиридону Борбуеву и ученику 10 класса ВВРЛИ, призеру Республиканского чемпионата JuniorSkills Леониду Максимову.

После состоялась экскурсия по технопарку, дети продемонстрировали свои проекты, а педагоги провели мастер-классы. Делегация из Якутска показала технологию обучения «Кванториума».

Как отметил Спиридон Борбуев, у детского технопарка большие перспективы на развитие: «Развитие детского творчества в будущем мы видим в развитии кванториумов. Мы стараемся открыть все 22 квантума, чтобы были все направления, и чтобы все работали плодотворно».

Үөһээ Бүлүү оҕолоро Кыһыл Сыырга «күөх төлөн» тэбэр сүрэҕэр сырыттылар

Үөһээ Бүлүү улууһун нэһилиэктэриттэн 20 үөрэнээччи Бүлүү улууһун Кыһыл Сыыр бөһүөлэгэр «ЯТЭК» уонна «Сахатранснефтегаз» курдук бөдөҥ тэрилтэлэр эбийиэктэрин көрөн, «күөх төлөн» тэбэр сүрэҕэр сырыттылар. Бу анал бырайыагы улуустааҕы «Үөһээ Бүлүү» хаһыат, улуустааҕы үөрэх управлениета уонна «Я — инженер» өрөспүүбүлүкэтээҕи түмсүүнү кытта кыттыгас тэрийдилэр.

Оҕолор сарсыарда аҕыс чаастан Үөһээ Бүлүүттэн араҕан, 10 чааһы ааһыыта Кыһыл Сыырга тиийэн, Орто Бүлүүтээҕи гаас баайдаах сири туһаҕа таһаарар «ЯТЭК» АУо эбийиэктэригэр сырыттылар. Ол курдук, «ЯТЭК» хостуур буоллаҕына, «Сахатранснефтегаз» ААУо ону өрөспүүбүлүкэ ыалларыгар тиэрдэр.

Оҕолору «ЯТЭК» хампаанньа Кыһыл Сыырдааҕы производственнай-техническэй отдел начаалынньыга Валерий Горовик уонна промышленнай куттал суох буолууга отдел кылаабынай исписэлииһэ Павел Сидоршин көрсөн, бастаан утаа сэрэхтээх эбийиэктэргэ киириэх иннинээҕи анал ирдэбили билиһиннэрдилэр. Оҕолор уруокка паарталарга үөрэнэр курдук болҕойон иһиттилэр уонна өссө наада буолуо диэн суруннулар. Мунаахсыйар боппуруостарыгар тута хоруй көрдөөн ыйыталастылар.

Итинник билсиһии кэнниттэн салгыы оптуобуска олорон, гааһы переработкалыыр анал комплекска тиийиэхпит иннинэ, Орто Бүлүүтээҕи гаас баайдаах сири туһаҕа таһаарыыга 1982 сыллаахха туруоруллубут буровой скважина макетын көрөн, гаас хостонуутун историятын кытта билистилэр. Валерий Горовик бу скважина хас сыллаахха туруоруллубутуттан саҕалаан, маны оҥорууга төһө киһи үлэлээбитигэр тиийэ кэпсээтэ. Бу скважина дириҥэ 6519 м тэҥнэһэр.

Салгыы үлэлии турар скважинаны көрдөрдүлэр. Бүгүҥҥү күҥҥэ скважинаттан гаас 6519 миэтэрэ дириҥнээх сиртэн ыгыллан тахсар уонна анал комплекснай станцияҕа тиийэн ыраастаныллар. Онтон тыһыынчанан килэмиэтир усталаах турбанан Дьокуускайга, Бүлүүгэ, Үөһээ Бүлүүгэ тиийэр, өссө салгыы Өлүөнэ эбэни туораан илин эҥэргэ тахсар.

Салгыы гааһы ыраастыыр эбийиэккэ тиийдибит. Бу анал станцияҕа скважинаттан кэлбит гаас анал оборудованиены нөҥүөлээн куурдуллар, ыраастаныллар. Скважинаттан 200-кэҕэ тиийэр баттааһыннаах гаас лаппа кыччатыллар уонна салгыы сүрүн магистральнай утаҕынан өрөспүүбүлүкэ ыалларыгар «айанныыр».

Эбиэттээн баран, гааһы ыалларга тиэрдиинэн дьарыктанар «Сахатранснефтегаз» ААУо эбийиэктэрин көрө бардыбыт. Биһигини хампаанньа Кыһыл Сыырдааҕы гааһы тиэрдэр уонна хостуур управлениетын линейнэй-көрөр-истэр сулууспатын производственнай-техническэй отделын начаалынньыга Виталий Виноградов арыаллаата уонна эбийиэктэри билиһиннэрэн кэпсээтэ. Үөһэ этэн аһарбыппыт курдук, «Сахатранснефтегаз» АУо хостонуллубут гааһы өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн туһанааччыларга тиэрдэр. Ол курдук Виталий Валентинович оҕолорго Кыһыл Сыыр — Мастаах магистральнай сүрүн утаҕы уонна Бүлүү куорака барар гаас ситимин (сүрүн бастакы уонна иккис гаас ситимнэригэр холбонуутун) көрдөртөөтө, кэпсээтэ. Онон оҕолор бу иннинэ Бүлүү федеральнай суолунан айаннаан иһэн, Кыһыл Сыыр туһаайыытынан күлүбүрүү умайар «күөх төлөнү» көннөрү көрөн кэбиһэр буоллахтарына, анал эбийиэктэргэ сылдьан элбэҕи биллилэр-көрдүлэр.

Оҕолор санаалара

Николай Игнатьев, Оҥхой орто оскуолатын 9 кылааһын үөрэнээччитэ:
— Олус көдьүүстээх сырыы буолла. Барытын сөҕө-махтайа көрдүм. Бу сырыы кэнниттэн промышленность идэтигэр үөрэнэ барар санаа киирдэ. Үчүгэйдик кыһыллан-мүһэллэн үөрэниэххэ наада эбит.

Афанасий Чириков, Мэйик орто оскуолатын 9 кылааһын үөрэнээччитэ:
— Гаас эбийиэктэрин көрөн олус астынным. Бу эбийиэктэргэ сылдьан баран, Бүлүү өрүс уҥуор сытар нэһилиэктэргэ гаас тиийэрэ буоллар бэрт да буолуох эбит диэн санааҕа кэллим.

Леонард Корякин, Хоро оскуолатын 10 кылааһын үөрэнээччитэ:
— Бэрт интэриэһинэй сырыы буолла. Промышленность идэтин баһылыыр санаа үүйэ-хаайа тутта.

Ньургун Деллохов,Үөһээ Бүлүүтээҕи 2 нүөмэрдээх оскуола 9 үөрэнээччитэ:
— Гаас хостонуутун уопсай хартыынатын биллим-көрдүм. Гаас хостонон ыал билиитэтигэр тиийиэр диэри элбэх бырассыаһы ааһар эбит диэн өйдөөтүм. Олус интэриэһинэй эбийиэктэр. Ханнык идэни таларбын өссө даҕаны быһаарына иликпин.

Верхневилюйские учителя приняли участие во всероссийском форуме словесности в Санкт-Петербурге

26 учителей из Верхневилюйского улуса приняли участие в форуме «IV Всероссийская методическая школа учителей словесности», который проходил в Санкт-Петербурге 24 марта.

Кроме участия во Всероссийском форуме, учителя разных школ улуса, посетили Санкт-Петербургскую академическую гимназию №56, познакомились с учебно-методической деятельностью, новинками технического оснащения учебных классов, побывали на мастер-классах ведущих учителей прославленной гимназии.

За 6 дней форума, учителя получили огромный профессиональный опыт, пополнили свой методический багаж современными технологиями и переняли новые идеи.

Учителя выражают благодарность Управлению образования в лице начальника Спиридона Борбуева, который является вдохновителем этого проекта и директору Верхневилюйской средней школы №4 Юрию Кынатову, организовавшему образовательный тур.

Үөһээ Бүлүүгэ Сэмэн Уруукап «Чаҕыл сааскытын» туойдулар

Кулун тутар 31 күнүгэр Үөһээ Бүлүүгэ Ольга Федорова аатынан улуустааҕы библиотекаҕа саха норуодунай суруйааччыта, поэт, прозаик, тылбаасчыт Семен Титович Руфов сырдык аатыгар «Уруукап чаҕыл сааскыта» диэн истиҥ көрсүһүү ыытылынна.

Устар ууну сомоҕолуур уус тыллаах суруйааччылар сквердэригэр тэрээһин аһыллыыта ыытылынна. Эҕэрдэ тылы Үөһээ Бүлүү улууһун дьокутааттарын сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ Семен Михалев, Тамалакаан нэһилиэгин баһылыга Петр Иванов уонна суруйааччы уола Максим Руфов эттилэр. Максим Семенович: «Аҕабыт, саха норуодунай суруйааччыта Сэмэн Руфов уонна күн-күбэй ийэбит Мария Спиридоновна Арбыкина ааттарын үйэтитэр санааттан анал фонданы былырыын ахсынньыга тэрийбиппит. Бу фонданы тэрийэн, биһиги ийэлээх аҕабыт баҕа санааларын толорон, суруйар эйгэҕэ саҥа киирэр эдэр суруйааччыларга өйөбүл,көмө буолар сыаллаахпыт», — диэтэ.

Салгыы киин библиотека мультимедийнай саалатыгар Сэмэн Руфов айымньыларын түмпүт кинигэ бастакы томун сүрэхтэниитэ ыытылынна. «Бичик» кинигэ кыһатыгар «Саха народнай суруйааччылара» сериянан бу 224 бэчээтинэй лиистээх кинигэ 2017 сыллаахха сэтинньигэ бэчээттэнэн тахсыбыт.

Кинигэ «Чыычаахтарбар» уонна «Киһи дууһатын көрдөөммүн» диэн икки түһүмэххэ арахсар, ону таһынан, алпаабыт ыйынньыктаах. Саҥа кинигэ тула санааларын анаан-минээн кыттыыны ыла кэлбит суруйааччылар Афанасий Гуринов-Арчылан, Иван Николаев — Уххан, Анатолий Старостин — Сиэн Кынат, Саргылана Васильева — Саргы Куо, Айталина Никифорова, Валерий Васильев — Муттуххай Бороҥ, «Бичик» кинигэ кыһатын кылаабынай редактора, онтон да атын кыттааччылар эттилэр. Тэрээһини мелодист Николай Чуручанов, «Үрдэл» вокальнай ансаамбыл, култуура бэтэрээнэ Михаил Чоросов ылбаҕай ырыаларынан киэргэттилэр.

Марфа Филиппова встретилась с девушками-лидерами из Верхневилюйского улуса

На днях народный депутат Марфа Филиппова встретилась с девушками-лидерами из Верхневилюйского улуса – учащимися 9-х, 10-х классов Харбалахской средней школы им. Н.Г. Золотарева-Якутского, приехавшими в столицу для участия в юбилейных мероприятиях, посвященных 120-летию И.Н. Барахова.

Председатель мандатной и регламентной комиссии Государственного Собрания (Ил Тумэн) организовала школьницам экскурсию по зданию парламента, рассказала о работе народного депутата республики и ответила на вопросы.

Главный совет, который дала Марфа Филиппова активисткам – хорошо учиться, быть прогрессивными и постоянно осваивать новую информацию, иметь активную жизненную позицию и всегда стремиться к лучшему. «В жизни бывает много трудных моментов, когда хочется опустить руки, чтобы этого не произошло, развивайте в себе позитивное мышление и чаще улыбайтесь. Искренняя и открытая улыбка – самое лучшее украшение», — сказала народный депутат.

«Наша поездка проходит в рамках школьного проекта по поддержке детей-активистов. Второй год ученики Харбалахской средней общеобразовательной школы приезжают в Якутск, ездят в Москву и Санкт-Петербург, где встречаются с родственниками Исидора Никифоровича Барахова – выдающегося земляка. В прошлом году ездили парни, в этом году девушки. Огромное спасибо нашему народному депутату Марфе Семеновне за теплый прием. Она второй год мотивирует наших учащихся быть лучшими и в учебе, и в общественной жизни», — сообщила руководитель группы, учитель биологии Харбалахской средней школы Верхневилюйского улуса им. Н.Г. Золотарева-Якутского Людмила Максимова.

Үөһээ бүлүүлэр тыа хаһаайыстыбатын академиятыгар Исидор Бараахап аатын иҥэрэр туһунан кэпсэттилэр

Дьокуускай куоракка бу нэдиэлэҕэ уопсастыбаннай-политическай деятель Исиидэр Бараахап төрөөбүтэ 120 сылыгар аналлааах тэрээһиннэр чэрчилэринэн, Үөһээ Бүлүү улууһун дэлэгээссийэтэ Дьокуускайдааҕы тыа хаһаайыстыбатын академиятыгар сырытта.

Көрсүһүү кэмигэр Тыа хаһаайыстыбатын академиятыгар Исиидэр Бараахап аатын иҥэрии боппуруоһа турда. Манна улуус баһылыга Владимир Поскачин уонна академия ректора Иван Слепцов биир толкуйдаахтар, санаалаахтар. Онон ити боппуруос олоххо киирэригэр биир тиһиктээх үлэ ыытыллыаҕа диэн быһаарыстылар.

Академия ректора Иван Слепцов: «Академия аҥардас тыа хаһаайыстыбатын идэлэрин эрэ буолбакка, тыа сиригэр наадалаах, көдьүүстээх исписэлиистэри үөрэтэр. Бу түмүгэр саҥа лицензия ыллыбыт», — диэн кэпсээтэ.

Онон саҥа факультеттар аһыллыахтарын иһитиннэрдэ. Бу күннэргэ ойуур комплексын уонна сир (землеустройство) факультеттара баар буолуохтарын эттэ.

Үөһээ Бүлүү улууһун баһылыга Владимир Поскачин ааспыт сыл сэтинньитигэр улууһу уонна академияны кытта бииргэ үлэлээһиҥҥэ сөбүлэһии чэрчитинэн, сөптөөх үлэ ыытылларын бэлиэтээн эттэ. Бүгүҥҥү тэрээһиҥҥэ улуус нэһилиэктэрин баһылыктара эдэр учуонайдары кытта көрүстүлэр, академия факультеттарын, үөрэтэр куорпустарын көрдүлэр.

Валерий Васильев, Үөһээ Бүлүү улууһун Үөдүгэй нэһилиэгин баһылыга:

— Элбэх оҕолоох дьиэ кэргэнтэн үөрэнэр устудьуоннары туох кыалларынан өҋүүргүтүн иһин академия салалтатыгар улахан махтал. Уопсайдарга сылдьан Үөһээ Бүлүүттэн үөрэнэр устудьуоннар хайдах олороллорун, үөрэнэллэрин билистим. Сөптөөх толору усулуобуйа баар.

Верхневилюйцы выиграли чемпионат Якутии по хапсагаю

Чемпионат Якутии по хапсагаю памяти Петра Алексеева впервые проходил в Томпонском улусе. Кубок победителей в командном зачете уже который год подряд увозят с собой верхневилюйцы.

В общекомандном зачете хозяева прошлогодних Игр Манчаары, многократные чемпионы Якутии и Кубка Федерации хапсагая сборная Верхневилюйского улуса одержала бескомпромиссную победу. Представители команды стабильно на каждых соревнованиях занимают призовые места, несмотря на большое количество участников.

В прошедшем чемпионате представители этого района завоевали по три серебряных и бронзовых наград, но очки для выявления команды-победительницы подсчитывались вплоть до последнего места. Места на пьедестале заняли верхневилюйцы Иван Лопатырев, Рустам Прокопьев, Федор Данилов, Иннокентий Иннокентьев, Станислав Степанов и Увар Тимофеев.

На втором месте расположилась сборная Амгинского улуса — ветеран Николай Устинов занял второе место, бронзовыми медалями среди мужчин отметились Роберт Окороков (до 62 кг) и Алексей Захаров (до 90 кг). Третье почетное место завоевали таттинцы — боец смешанных единоборств Игнатий Андросов стал чемпионом в своем весе до 70 кг, Николай Иванов (до 70 кг) не нашел себе равных среди ветеранов, в этом же дивизионе в категории до 90 кг Василий Бурмистров принес своей команде бронзовую медаль.

Всего участие на чемпионате Якутии приняли 246 борцов почти со всех улусов республики. А в абсолютном первенстве в категории до 70 кг победу одержал Очир Очиржапов из Хангаласского улуса. Среди тяжеловесов впервые титул абсолютного чемпиона Якутии достался вилюйцу Николаю Николаеву.

Победители и призеры чемпионата Якутии по хапсагаю:

Весовая категория до 55 кг (30 участников):

1 место — Айаал Лыткин (Мегино-Кангаласский);

2 место — Юрий Сыромятников (Томпонский;

3 место — Сергей Александров (Вилюйский);

3 место — Иван Лопатырев (Верхневилюйский);

Весовая категория до 62 кг (34 участников):

1 место — Афанасий Протопопов (Усть-Алданский);

2 место — Александр Львов (Сунтарский);

3 место — Дмитрий Ущницкий (Вилюйский);

3 место — Роберт Окороков (Амгинский);

Весовая категория до 70 кг (31 участник):

1 место — Игнатий Андросов (Таттинский);

2 место — Юрий Сергин (СВФУ);

3 место — Очиржап Очиржапов (Хангаласский);

3 место — Рустам Прокопьев (Верхневилюйский);

Весовая категория до 80 кг (23 участника):

1 место — Олег Чернов (Томпонский);

2 место — Федор Данилов (Верхневилюйский);

3 место — Афанасий Матвеев (Вилюйский);

3 место — Прокопий Петров (Якутск);

Весовая категория до 90 кг (21 участник):

1 место — Игорь Софронеев (Намский);

2 место — Иннокентий Иннокентьев (Верхневилюйский);

3 место — Станислав Степанов (Верхневилюйский);

3 место — Алексей Захаров (Амгинский);

Весовая категория свыше 90 кг (24 участника):

1 место — Виталий Тимофеев (Томпонский);

2 место — Увар Тимофеев (Верхневилюйский);

3 место — Николай Николаев (Вилюйский);

3 место — Дмитрий Рахлеев (Таттинский);

Ветераны:

Весовая категория до 60 кг (14 участников):

1 место — Алексей Дорожкин (Хангаласский);

2 место — Дмитрий Монастырев (Чурапчинский);

3 место — Александр Протопопов (Намский);

3 место — Клим Наумов (Сунтарский);

Весовая категория до 70 кг (19 участников):

1 место — Николай Иванов (Таттинский);

2 место — Василий Уйгуров (Якутск);

3 место — Семен Павлов (Сунтарский);

3 место — Алексей Варламов (Мегино-Кангласский);

Весовая категория до 80 кг (19 участников):

1 место — Александр Андреев (Чурапчинский);

2 место — Михаил Тихонов (Мегино-Кангаласский);

3 место — Алексей Некрасов (Якутск);

3 место — Владислав Адамов (Верхневилюйский);

Весовая категория до 90 кг (15 участников):

1 место — Сергей Владимиров (Хангаласский);

2 место — Алексей Михайлов (Сунтарский);

3 место — Станислав Афанасьев (Якутск);

3 место — Василий Бурмистров (Таттинский);

Весовая категория свыше 90 кг (16 участников):

1 место — Александр Румин (Намский);

2 место — Николай Устинов (Амгинский);

3 место — Лев Афанасьев (Якутск);

3 место — Николай Тимофеев (Нюрбинский).

Үөһээ Бүлүү улууһугар уотунан хааччыллыы тыын суолталаах боппуруоһунан буолар

Ааспыт нэдиэлэҕэ СӨ Ил Түмэнин дьокутаата, «Сахаэнерго» АУо генеральнай дириэктэрин экономикаҕа уонна үпкэ 1-кы солбуйааччы Гаврил Алексеев Бүлүү өрүс хаҥас биэрэгэр сытар Үөһээ Бүлүү улууһун Маҥаас, Боотулуу, Далыр, Дүллүкү, Кырыкый, Оҥхой, Хоро, Мэйик нэһилиэктэригэр сылдьан, анаан-минээн нэһилиэнньэни кытта көрсөн ааспыт түөрт сыллааҕы үлэтин отчуоттаата уонна инники соруктарын билиһиннэрдэ.

Гаврил Алексеев Үөһээ Бүлүү улууһугар уопсастыбаннай көмөлөһөөччүтэ, «СӨ ОДьКХ» ГУТ Үөһээ Бүлүүтээҕи филиалын дириэктэрэ уонна «Биир ньыгыл Арассыыйа» баартыйа Үөһээ Бүлүүтээҕи салаатын сэкирэтээрин солбуйааччы Василий Николашкин дойду үрдүнэн буола турар балаһыанньаны уонна Владимир Путин ааспыт нэдиэлэҕэ РФ Госдууматын дьокутааттарыгар Анал этиитин туһунан кэпсээтэ.

Бу анал мунньахтарга нэһилиэктэртэн дьон кыттыыта элбэҕин бэлиэтии көрдүбүт, быыбардар чугаһаабыттара биллэр. Үгэс курдук дьиэлэри уотунан ититии боппуруоһа ордук турда. Гаврил Алексеев түөрт сыллааҕыта дьокутаатынан талыллаат, Үөһээ Бүлүү улууһугар чааһынай дьиэлэри уотунан ититиини саҕалыырга улахан үлэни ыытан барбыта. Бүлүү өрүс уҥуор сытар нэһилиэктэргэ үгүс ыал уотунан ититии ньыматыгар көһөн абыраммыттарын эттилэр. Маһынан оһоҕу оттор курдук үгүс түбүктээх буолбатаҕын уонна уоту төлөбүрүн тарыыба субсидиялааҕын бэлиэтээтилэр.

Ити үөһэ этиллибит нэһилиэктэргэ билигин да уотунан ититиигэ көһүөн баҕалаах элбэх эбит даҕаны, хомойуох иһин, уот подстанциялара, трансформатордара кыамталара кыайбаттар эбит. Дьокутаат Гаврил Алексеевка итинник кыһалҕа баарын олохтоохтор аһаҕастык эттилэр уонна инники өттүгэр итиннэ сөптөөх үлэ ыытыллыахтааҕын туруорустулар.

Бу боппуруоска Гаврил Алексеев маннык эппиэттээтэ:

— Энергетик буоларым быһыытынан, олохтоохтор уот боппуруоһун күүскэ көтөхтүлэр. Дьиҥэр, ааспыт түөрт сыл устата бу өттүгэр улууска элбэх үлэ ыытыллыбыта билигин ырылыччы көстөр. Ол курдук, былырыын буолбут Манчаары оонньууларыгар спортивнай эбийиэктэри уотунан хааччыйыыга, уот ситимин саҥардыыга, трансформатордар кыамталарын күүһүрдүүгэ уонна Үөһээ Бүлүү сэлиэнньэтин уулуссаларын сырдатыыга элбэх үлэ ыытыллыбыта.

Бары билэрбит курдук, Бүлүү өрүс уҥуор сытар нэһилиэктэргэ элбэх чааһынай ыал уотунан ититиигэ холбонно. Ил Түмэн дьокутаатынан саҥа талыллар кэммэр, бу нэһилиэктэргэ биир да ыал ити ньымаҕа холбоно илигэ. Онон үлэм сүрүн боппуруоһунан маны олоххо киллэриинэн саҕалаабытым. Ол курдук, ааспыт түөрт сылга улуус үрдүнэн чааһынай дьиэлэри киин ититэр ситимҥэ холбооһун уонна уотунан ититиигэ күүстээх үлэ барбыта киһи хараҕар тута быраҕыллар.

Өрүс уҥуор сытар нэһилиэктэр үгүстэрэ уот мөлтөҕүн туһунан эттилэр. Бу ханна да баар кыһалҕа. Сүрүн биричиинэтэ, төрүөтэ туохха сытарый? Аныгы үйэ быһыытынан олох тэтимнээхтик сайдарынан сибээстээн, нэһилиэнньэ уоту туһаныыта улаатта. Онуоха урут оҥоһуллубут уот подстанциялара саҥа сайдыылаах кэм уларыйыытыгар кыайан эппиэттээбэттэр. Онон хайаан даҕаны нэһилиэктэргэ эбии саҥа подстанциялар туруохтарын наада, бу билиҥҥи кэм тулхадыйбат ирдэбилэ. Ол эрээри, барыта баҕарбыппыт курдук туолан испэт. Ол эбэтэр, өрөмүөннүүр бырагыраамаҕа үп тиийбэт. Нэһилиэктэргэ сылдьан ханнык подстанциялар, трансформатордар кыамталара тиийбэтин билэбин, ону испииһэк быһыытынан киллэрбиттэрин кэннэ кыамталарын улаатыннарыыга, былааннаах үлэни тэрийиэхпитин наада.

— Гаврил Николаевич Дүллүкүгэ уонна Оҥхойго саҥа кыбаарталларга уот ситимин тардыыны күүскэ туруорустулар.

— Сөптөөх туруорсуу буолла. Инженернэй ситими тардыыга өрөспүүбүлүкэҕэ анал бырагыраама баар. Маны сөргүтүөхпүтүн наада. Дьиҥэр, үлэлиир механизма оҥоһуллубута. Саамай сүрүнэ, бүддьүөттэн сөптөөх үп көрүллэрин ситиһиэхтээхпит. Урукку өттүгэр үлэлии сылдьыбыта, ол билигин тохтоон турар. Дьокуускай куоракка элбэх оҕолоох ыалларга бэриллибит учаастактарга уот ситиминэн хааччыйыыга эрэ көрүллүбүт үп тиийэр. Онон бу бырагыраама Дьокуускайга эрэ буолбакка, тыа сирин улуустарыгар үлэлиирин хайаан да ситиһиэхпитин наада.

Түгэнинэн туһанан, Үөһээ Бүлүү улууһун кэрэ аҥардарын аан дойду дьахталларын күнүнэн итиитик-истиҥник эҕэрдэлиибин! Бу орто дойдуга баар бары кэрэни-үтүөнү, доруобуйаны баҕарабын.

Манна даҕатан эттэххэ

Гаврил Алексеев нэһилиэнньэни кытта көрсүһүүтүгэр аны күһүн ыытыллыахтаах Ил Түмэн дьокутааттарын быыбарыгар «Биир ньыгыл Арассыыйа» баартыйаттан испииһэгинэн кыттарын эттэ. Санатар буоллахха, быйыл муус устар 15 күнүгэр сүрүн баартыйаттан турар хандьыдааттарга быһа барыллаан куоластааһын (праймериз) ыытыллыаҕа.

Нам нэһилиэгэр саҥа арыллыбыт оскуолаҕа Бүөтүр Тобуруокап аата иҥэрилиннэ

Бүгүн Үөһээ Бүлүү үтүө-мааны олохтоохторугар үс бүк үөрүүлээх түгэн буолла. Нам нэһилиэгэр 220 миэстэлээх таас саҥа оскуола үлэҕэ киирдэ. Бу үтүө чааска Бүөтүр Тобуруокап аата истиҥник ахтылынна.

Үөрүлээх тэрээһиҥҥэ СӨ үөрэҕин уонна наукаҕа миниистирин 1-кы солбуйааччы Феодосия Габышева, Үөһээ Бүлүү улууһун баһылыга Владимир Поскачин, Ил Түмэн дьокутааттара Марфа Филиппова, Гаврил Алексеев, Иван Шамаев кытыннылар.

Алгысчыт аал уоту айах тутан аһатан Үрдүк Айыылартан көрдөспүтүн кэнниттэн саҥа дьиэ аһыллыытын туоһулуур аалай лиэнтэни үөрэх миниистирин 1-кы солбуйааччы Феодосия Габышева, улуус баһылыга Владимир Поскачин, Нам агро-хайысхалаах оскуолатын дириэктэрэ Аскалон Николаев, Нам оскуолатын бэтэрээн учуутала, саха норуодунай бэйиэтэ Бүөтүр Тобуруокап кыра кыыһа Саргылаана Наумова уонна 10-с кылаас үөрэнээччитэ, өрөспүүбүлүкэ бастыҥ спортсмена Настя Нюкканова үөрэнээччилэр, учууталлар, олохтоохтор үөрүүлэрин ортотугар быстылар.

Салгыы саҥа оскуолаҕа саха норуодунай учуутала Бүөтүр Тобуруокап аата иҥэриллибитин эттилэр, ону үөрэнээччилэр, учууталлар, олохтоохтор дохсун ытыс тыаһынан уруйдаатылар

Саҥа оскуолаҕа маҥнайгы аһаҕас уруоктары ыытыыга аналлаах линейкаҕа улуус баһылыга Владимир Поскачин: «Оҕолору, учууталлары үөрүүлээх күн үүммүтүнэн ис сүрэхпиттэн эҕэрдэлиибин. Кэлиҥҥи кэмҥэ улууспутугар дьоһуннаах хас даҕаны саҥа оскуола тутуллан үлэҕэ киирдэ. Оҕолор оскуолаҕытын харыстааҥ, саамай сүрүнэ, үчүгэйдик үөрэниҥ», — диэн эҕэрдэлээтэ.

Чугдаарар тыастаах чуораанньыктар ыҥырыыларынан ыалдьыттар аһаҕас уруоктарга киирэн, уруккуларын санаан араас предметтэргэ үөрэннилэр.

Саҥа оскуола аһыллыытын үөрүүлээх мунньахха сүрүн эҕэрдэ дакылааты СӨ үөрэххэ уонна наукаҕа миниистирин 1-кыра солбуйааччы Феодосия Габышева: «Нам оскуолатын үөрэнээччилэрин, учууталларын уонна олохтоохторун саҥа таас оскуола үлэҕэ киирбитинэн ис сүрэхпиттэн эҕэрдэлиибин! Саҥа оскуола аһыллыыта улахан событие буолар. Нам оскуолата араас кэмнэри туораан кэллэ. Ол курдук биир кэмҥэ кыараҕастык олорбуттара, онтон саҥа мас оскуола үлэҕэ киирбитэ. Аны туран, эмискэ оскуола умайбыта. Онно тута кэлэн сөптөөх дьаһаллары ылан көмө кэмигэр оҥоһуллубута. Итинник уустук кэмнэри уҥуордаан, бу саҥа оскуола аһылынна»,- диэтэ.

Биэс улуус ыччата түмсэн, Саха Автономиятын төрүттэспиттэр сыдьааннара буолалларын эттилэр

24 сааһыгар Саха Автономиятын төрүттэспит И.Н. Барахов олунньу 12 күнүгэр 120 сааһын туолла. Бу бэлиэ күҥҥэ И.Н. Барахов бииргэ алтыһан үлэлээбит дьонун дойдуларыттан: Намтан, Тааттаттан, Ньурбаттан, Бүлүүттэн кэлбит ыччат Харбалаах түмэлигэр «Биһиги — Саха Автономиятын төрүттэспит саха саарыннарын удьуор-сыдьааннарабыт» диэн төгүрүк остуолга кытынна.

Көрсүһүүгэ Саха Өрөспүүбүлүкэтин бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Михаил Гуляев, «Үөһээ Бүлүү улууһа» муниципальнай оройуон баһылыга Владимир Поскачин, философскай наука доктора, ХИФУ профессора Виктор Данилов, Ил түмэн депутата Марфа Филиппова кытыннылар.

Биэс улуус ыччата Таатта улууһун Чөркөөх орто оскуолатын директора, «Былатыан ыччаттара» уопсастыбаннай тэрилтэ бэрэссэдээтэлэ Обоюкин Роман, Ньурба улууһун Убайаан орто оскуолатын история уонна обществознание учуутала, куорат сэбиэтин депутата Сергей Васильев, М. Аммосов аатынан СӨ судаарыстыбаннаһын мусуойун научнай сотруднига Дьяконов Станислав, «Бүлүү улууһа (оройуона)» муниципальнай оройуон ыччат уонна дьиэ кэргэн политикатын специалиһа Александра Иванова, «Үөһээ Бүлүү нэһилиэктэрин икки ардынааҕы кииннэммит библиотечнай систиэмэ» 3-с №-дээх филиалын сэбиэдиссэйэ Жанна Иванова биир дойдулаахтарын П. Ойуунускай, М. Аммосов, Ст. Аржаков, Ст. Васильева, И. Барахов үйэтитиигэ туох үлэни ыыталларын, инники үлэ торумун билиһиннэрдилэр.

Санаа үллэстиитин салгыы Үөһээ Бүлүү үөрэҕириитин бырабылыанньатын начаалынньыга, СӨ ыччат политикатыгар туйгуна Спиридон Борбуев салайан ыытта.

Төгүрүк остуолга кыттыыны ылбыт Нам, Таатта, Бүлүү, Ньурба уонна Үөһээ Бүлүү ыччатыгар киирбит этиилэр:

— Эдэр ыччаттар уһулуччулаах государственнай уонна политическай деятеллэр, саха Автономиятын төрүттэспит салайааччылары үйэтитиигэ тэрээһиннэри тиһигин быспакка ыыталларыгар;

— Бырайыакка саха ыччата бииргэ түмсэн үлэлииллэрин курдук усулуобуйа оҥоруу;

— Уһулуччулаах судаарыстыбаннай уонна бэлитиичэскэй деятеллэр олохторун холобурун сиһилии үөрэтэргэ араас өрүттээх утумнаах үлэни оскуола оҕолоруттан саҕалаан ыытыахха;

— Чулуу уолаттар ааттарынан түмсүүлэр уопуттарын үллэстии, кэпсэтиини тэрийии;

— Ыччат “Көҥүл” сөптөөх өйдөбүлүн иҥэринэрин иитэргэ олук охсуу;

— Ыччат политическай өйө-санаата кэҥииригэр, олоххо бэлэмнээх, тус позициялаах буоларыгар үлэни былааннаһын;

— Патриотизм тыына ииттиллэн тахсарыгар араас көҕүлүүр тэрээһиннэри ыытыы;

— Ыччат инициативатын көҕүлээһин;

— 2022 сылга өрөспүүбүлүкэ тэриллибит 100 сыллаах үбүлүөйүгэр аналлаах оробуочай бөлөх, салгыы Сойуус тэрийиэххэ;

— Эдэр ыччат оҕолорго биэс чулуу дьоммут туһунан тиэрдэр, иҥэринэр үлэтин ыытарга. Үөһээ Бүлүү, Бүлүү, Ньурба ыччаттара кинилэр ааттарынан түмсүү тэринэн үлэлииллэригэр;

— ХИФУ-га устудьуоннарга аналлаах биэс улуус ыччатын кэнсиэрин кулун тутар ыйга тэрийии;

— Аан ситими (интернет) туһаныыга бастакы хардыыны оҥоруу;

— Кэлэр сылларга саха саарыннарын үбүлүөйдээх сыллара кэлэллэр. Онон сыл аайы маннык көрсөн ыччат туох үлэни ыыппытын отчуоттааһын, инники үлэни торумнааһын буолар;

— Өрөспүүбүлүкэ ыччатын түмэр үлэни чопчулаан ыытыахха;

— Саха сиригэр олорор омуктарга толерантнай (бэйэ-бэйэҕэ тулуйумтуо буолар) сыһыаны олохтуур ньыманы толкуйдааһын;

— Тыа сиригэр ыччаты хаалларарга, дьарыктаах буоларыгар өй-санаа өттүнэн бэлэмнээх буоларга иитиини саҕалыырга;

— Ыччаттарга өйү тургутар араас интеллектуальнай оонньууну, спортивнай күрэхтэри тэрийэргэ (Үөһээ Бүлүү) холонуу.

Депутат Марфа Филиппова встретилась с жителями Верхневилюйского и Горного районов

Строительство школ, детских садов, вопросы трудоустройства населения и социальной поддержки многодетных семей, отсутствие дорог, сотовой связи и медицинской помощи в отдаленных селах — эти и другие темы были обсуждены на встречах населения с народным депутатом Марфой Филипповой в Верхневилюйском и Горном районах.

В рамках рабочей поездки, состоявшейся с 6 по 13 февраля, руководитель мандатной и регламентной комиссии Государственного Собрания (Ил Тумэн) рассказала о деятельности якутского парламента за 2017 год, а также приняла участие в ряде торжественных мероприятий.

В селе Сургулук – одном из отдаленных сел Верхневилюйского улуса – нет дороги. Весной она обрывается и до соседнего села Боотулу местные жители добираются пешком. Депутат в курсе проблемы, более того, она ранее помогла жителям пройти госэкспертизу по проекту дороги. Сегодня нужно пройти новую процедуру госэкспертизы, для которой необходимо 30 млн. рублей. Вопрос будет отрабатываться с министерством транспорта и дорожного хозяйства республики.

В Намском наслеге она встретилась с коллективом детского сада «Сиибиктэ», который был построен два года назад в рамках общереспубликанского движения добрых дел «Моя Якутия в XXI веке». На встрече с депутатом коллектив дошкольного учреждения высказал пожелание о строительстве спортивного зала и детской площадки. Также поступил вопрос о льготах многодетным семьям, чьи дети ходят в детский сад. Вопросы было решено отработать на муниципальном уровне. Кроме того, в конце февраля в селе Нам готовятся к открытию новой школы на 320 мест. Коллектив общеобразовательного учреждения поделился с депутатом радостной новостью и показал процесс подготовки.

Далее Марфа Филиппова побывала в небольшом селе Куду, расположенном в 27 км от села Андреевское Едюгейского наслега, где живут около 50 человек. Несмотря на компактность, здесь хорошо налажен жизненный уклад, в селе работают школа-сад, библиотека. На встрече жителями был поднят вопрос об открытии продуктового магазина и проведении сотовой связи. Жительница села Дария Корякина, долгие годы проработавшая фельдшером, рассказала депутату о проблеме строительства дороги, о том, что проведение сотовой связи способствовало бы развитию населенного пункта, куда и молодежь тянется и желающих приехать много. Мать пятерых детей Елена Федорова, в свою очередь, попросила депутата рассмотреть возможность не исключать из республиканской программы по улучшению жилищных условий многодетных семей, чьи дети выросли. Очередь медленно двигается, поэтому многие выбывают так и не получив помощи, говорит она. Марфа Филиппова отметила, что вопрос с продуктовым магазином должен быть решен на уровне муниципалитета. Был предварительно отработан с Министерством связи и информационных технологий республики вопрос и по проведению сотовой связи. Глава наслега должен подготовить письмо с обоснованием для рассмотрения вопроса. Остальные вопросы будут взяты под контроль депутата.

Глава Тамалаканского наслега Петр Иванов рассказал, что главным вопросом для населения является строительство новой школы. Марфа Филиппова сообщила, что строительство запланировано в 2022 году. В селе Тамалакан народный депутат поздравила с юбилеем почетного гражданина наслега Анастасию Николаеву. Матери семерых детей исполнилось 85 лет. Среди ее детей есть ученые, учителя, журналисты, которые просят маму переехать к ним, но она не соглашается. Поздравляя ее с юбилеем, Марфа Семеновна поставила патриотизм Анастасии Николаевой в пример молодому поколению.

В Верхневилюйском улусе депутат приняла участие в нескольких торжественных мероприятиях. 10 февраля состоялось открытие нового здания Районного Дома культуры. Событие было приурочено 83-летию со дня образования муниципалитета. 12 февраля в селе Харбалах было проведено торжественное возложение цветов памятнику Исидора Барахова, приуроченное 120-летнему юбилею выдающегося государственного и политического деятеля. Был организован круглый стол под названием «Мы –потомки основателей республики», с участием молодежи Верхневилюйского, Намского, Нюрбинского, Таттинского улусов. Выступая перед земляками великого сына якутского народа, Марфа Филиппова отметила важную роль Исидора Никифоровича в поддержке слабого пола. «Еще на заре становления якутской автономии Исидор Барахов призывал относиться к женщинам, участвующим в общественно-политической жизни республики с бережностью. В работе среди якуток и крестьянок рекомендовал “учесть ту робость и патриархальность, которая привита в них вековым бесправным положением”, просил “проявить особую осторожность и гибкость в своих методах подхода к ним”. Вот такой он мудрый и внимательный был по отношению к слабому полу. Горжусь своим земляком», — отметила она.

Также депутат приняла участие в торжественной линейке по случаю 90-летия Марка Трофимовича Егорова в Верхневилюйской СОШ № 2. Общеобразовательное учреждение носит имя общественного и политического деятеля.

Рабочая поездка завершилась в Горном районе, где Марфа Филиппова встретилась с жителями села Орто-Сурт. В населенном пункте построена новая школа на 90 мест, ставшая предметом большой радости и долгих ожиданий населения. Жители смогли также найти финансирование на строительство спортзала. Проблемными же стали вопросы жилищно-коммунального хозяйства – работа летнего водопровода, который постоянно ломается и отсутствие финансирования на ремонт и покупку специализированной техники. Подводя итоги встречи, они выразили народному депутату огромную благодарность за помощь и содействие в строительстве школы.

Үөһээ бүлүүлэр Исидор Бараахап 120 сылын бэлиэтээтилэр

Саха чулуу уола, судаарыстыбаннай, политическэй деятель Исидор Бараахап төрөөбүтэ 120 сылыгар аналлаах уопсастыбаннас мунньаҕа Үөһээ Бүлүүтээҕи култуура дьиэтигэр буолла.

Тэрээһин саҕаланыытыгар үрдүкү кылаас үөрэнээччилэрэ Бараахап олоҕор, үлэтигэр анаан айыллыбыт хоһооннору, дьүһүйүүлэри сахалыы матыыпка доҕуһуоллатан аахпыттара ылыннарыылаах уонна ураты буолла.

СӨ бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Михаил Гуляев: «Саха уһулуччулаах уола Исидор Бараахап төрөөбүтэ 120 сылыгар үбүлүөйдээх тэрээһининэн барыгытын эҕэрдэлиибин! Былырыын сэтинньигэ Ил Дархан дьаһалынан Бараахап төрөөбүтэ 120 сыллаах үбүлүөйүн бэлиэтииргэ аналлаах хамыыһыйа тэриллибитэ. Онно Бараахап үбүлүөйдээх тэрээһинэ быйыл төрөөбүт дойдутуттан Харбалаахтан саҕаланыахтааҕын туһунан быһаарбыппыт, толкуйдаабыппыт. Исидор Бараахап саха тылын сайыннарыыга, үөрэтиигэ ис сүрэҕиттэн ылсан үлэлээбитэ, промышленноһы уонна Өлүөнэ өрүскэ пароходствоны тэрийиини күүскэ туруорсубута. Бүгүн Харбалаахха судаарыстыбаннас мусуойугар үөрэнээччилэр Бараахап туһунан ис сүрэхтэриттэн ылыннарыылаахтык кэпсээбиттэрин сэргии көрдүбүт. Бу мусуой инники өттүгэр Бараахап туһунан үйэлэргэ кэпсиэҕэ, үөрэтиэҕэ», — диэн туран, Ил Дархан Егор Борисов эҕэрдэ суругун улуус баһылыга Владимир Поскачиҥҥа туттарда.

Үөһээ Бүлүү улууһун баһылыга Владимир Поскачин: «Барыгытын чулуу киһибит Исидор Бараахап төрөөбүтэ 120 сылыгар аналлаах үбүлүөйдээх тэрээһининэн эҕэрдэлиибин. Бу тэрээһиҥҥэ Тааттаттан, Намтан, Бүлүүттэн, Ньурбаттан дэлэгээссийэлэр кэлэн кыттыбыттара махталлаах дьыала, элбэҕи туоһулуур.

Исидор Бараахабы олус көнө сүрүннээх, сахалыы иитиилээх, үрдүк култууралаах киһи быһыытынан өрүү ахталлар. Кини кылаата, өҥөтө сөҕүмэр. Ол курдук, 1922 сыллаахха автономияны ситиһиигэ улахан оруоллааҕа, көдьүүстээҕэ. Аммосов, Ойуунускай, Аржаков, Васильев, Бараахап — бары биир хамаанда буолан, биир санаанан үлэлээбиттэрэ. Бу дьон оҥорбут ситиһиилэрин билиҥҥи саха дьоно салгыахтаахпыт. Ол эбэтэр үөрэҕи, чөл олоҕу, спорду, промышленноһы сайыннарыыга бары кыһаллыахтаахпыт. Маны ситистэхпитинэ, чулуу уолаттарбыт ыра, баҕа санааларын олоххо киллэриэ этибит. Улуу киһибит Бараахаппыт дьыалата өрүү тыыннаах, ол эбэтэр кини эппитэ барыта туолан олоххо киирэн иһэр», — диэн кэлбит дьону эҕэрдэлээтэ.

Салгыы Дмитрий Наумов «Бүгүн эбэтэр хаһан даҕаны» айымньытыттан быһа тардыылары саха судаарыстыбаннай тыйаатырын артыыстара туруорууларын кэлбит дьон биир тыынынан көрдүлэр.

Онно Аммосов, Бараахап, Ойуунускай автономияны тэриийиилэрин туһунан көрдөрүллэр.

Аммосов аатынан ХИФУ бэрэпиэссэрэ, философия наукатын дуоктара Виктор Михайлов дириҥ ис хоһооннооктук эттэ:— Ураты ис хоһооннох тэрээһин буола турар. Бараахаптаах ыыппыт үлэлэрин, дьыалаларын ахтан-санаан ааһарбыт олус наадалаах. Манна биири өйдүүрбүт уолдьаста. Төһөнөн элбэх күн-дьыл ааһан иһэр даҕаны, соччонон Ойуунускай, Аржаков, Бараахап, Васильев үтүөлэрэ өссө суолталанан иһэр. Бу дьон төһө саастаах этилэрий? Туох санааттан ити үлэни, дьыаланы ыыппыттарый? Итини өссө үөрэтэн, ыччаппытыгар сөптөөх хоруйу биэриэхпитин наада.
Англия биллиилээх учуонайа Арнольд Тоенби үлэтигэр «Киһи аймах туохха олоҕуран сайдарый?» диэн ыйытар уонна онно маннык эппиэти биэрэр: «Кэм кэрдии туруорар ирдэбилигэр сөптөөхтүк дьаһанан-хомунан, ол ону сөптөөхтүк туһанан биэрэн сайдар эбит». Ол аата кэми-кэрдиини баһылыыр кыахпыт суох, хайдах да дьаһан, ытаа да ыллаа, кэм-кэрдии бэйэтин дьаалытынан уста турар. Кэм-кэрдии история түһүмэхтэригэр сөптөөх ыйытыктары, сөптөөх соруктары, сөптөөх сыалы-
соругу туруорар. Дьэ, манна сөптөөхтүк дьаһаммыт омуктар сайдаллар, чэчирииллэр, элбииллэр. Маны норуоппутугар кэмигэр быһааран биэрбэтэхпитинэ, балаһыанньа уустугурар. Кэм-кэрдии тугу да күүппэт аналлаах. Онон олорон биэрбэккэ иннибит диэки киимиилээхтик үлэлиэҕиҥ, сайдыыны уһансыаҕыҥ.

Мунньахха улуустартан кэлбит дэлэгээссийэлэр күргүөмүнэн тахсан эҕэрдэлэрин, санааларын аһаҕастык сайа эттилэр.

СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, Үөдүгэй нэһилиэгин, Үөһээ Бүлүү улууһун бочуоттаах олохтооҕо Анна Иванова-Дмитриева Бараахап туһунан ырыаны ураты куолаһынан ылыннарыылаахтык толоруутунан түмүктэннэ.

Энергетик играет в верхневилюйской команде по мини-футболу

Алексей Кякиров, электромонтер по ремонту и обслуживанию ВЛ 3 разряда Верхневилюйского РЭС Западных электрических сетей ПАО «Якутскэнерго», играет в мини-футбольной команде МО «Верхневилюйский наслег».

В начале февраля команда Алексея выиграла турнир по мини-футболу в зачет комплексной Спартакиады среди муниципальных образований Верхневилюйского района.

В составе команды МО «Верхневилюйский наслег» энергетик примет участие в республиканском чемпионате по мини-футболу, который пройдет в феврале в г. Якутске.

«Спорт – это радость движения, бодрость духа и тела, сплочение людей ради победы», – говорит 26-летний Алексей Кякиров.

Массовому спорту в Западных электрических сетях уделяется большое внимание. Ежегодно проходит Спартакиада среди команд РЭС и энергорайонов. Дружной единой сборной зэсовцы выступают против спортивных команд предприятий Западного энергорайона, активно участвуют в районных и республиканских соревнованиях.

Мейикскому наслегу Верхневилюйского улуса нужна средняя школа

Во всех селах Верхневилюйского улуса, где с отчетом о работе органов исполнительной власти Якутии в 2017 году побывал министр здравоохранения Михаил Охлопков, главной темой обсуждений стали вопросы медицины, в частности, приобретения машин «скорой помощи».

Встречи с населением состоялись в наслегах Сургулук, Ботулу, Онхой, Манас, Далыр и Мэйик. Жители озвучили много вопросов и высказывали замечания.

В Сургулуке задали вопрос о строительстве нового фельдшерско-амбулаторного пункта. Михаил Охлопков осведомил о том, что в 2018-2019 годах по России на строительство ФАПов выделено 3 млрд 400 млн рублей. Из этой суммы по 100 млн рублей будет распределяться по регионам страны. Министр обещал начать возведение ФАПа, чему жители Сургулука были очень рады.

В Ботулу интересовались планами правительства по возведению школы и пекарни, в Манасе — новой ФАП, дороге. Многие хотели получить ответ, может ли вертолет санрейса заодно выполнять пассажирские перевозки, так как в летний период автомобильное движение до центра района или республики невозможно из-за большого расстояния и плохого состояния дорог.

Жители с. Далыр пожаловались на отсутствие в населенном пункте автомобиля «скорой помощи» и стоматолога. На это министр обещал в следующем году предоставить полностью оборудованную машину. Также стоял вопрос о подсоединении частного сектора к отоплению. В селе в прошлом году к электрическому отоплению подключились около 80 домов.

Население Мейика волнует проблема питьевой воды и подключения водопровода. Чистую воду должны были получать из скважины, но из-за отрицательного анализа это стало невозможным. В связи с тем, что количество детей увеличивается, возникла необходимость в полной средней школе.

Эти и другие вопросы включены в протоколы.

Үөһээ Бүлүүгэ Дмитрий Федотов төрүттээбит оһуокайга хамсааһыны салҕааччылар түмсэллэр

Үөһээ Бүлүү улууһун Үөдүгэй нэһилиэгэр саҥа тутуллубут Арчы дьиэтигэр оһуокай түһүлгэтэ тэрилиннэ. Кыттааччылар, ордук оскуола оҕолоро, тымныыны тымныы диэбэккэ, туора туран хаалбакка, оһуокайдаары муһуннулар.

Оһуокайга кэлбит дьону Үөдүгэйдээҕи «Дьүөгэ» түмсүү бэтэрээн дьахталлара алаадьынан, итии чэйинэн күндүлээтилэр. Остуол тула мустубут дьахталлар, эр дьон хабылыгынан уонна хаамысканан оонньоотулар. Үксулэрэ сахалыы симэнэн, маанытык таҥнан кэлбиттэр.

Оһуокай түмсүү бэрэссэдээтэлинэн Георгий Степанов саҥа үлэлээн эрэр. «Улуустааҕы оһуокай түмсүүнү өр сылларга бары ытыктыыр киһибит, оһуокайдьыт, хабылыкка уонна хаамыскаҕа уһуйааччы Дмитрий Яковлевич Федотов салайан кэлбитэ. Хомойуох иһин, кини бу орто дойдуттан туораабыта. Кини оҕолору оһуокайга үөрэтэрэ. Ону ытыктааммыт, кини талааныгар сүгүрүйэммит, Дмитрий Федотов аатынан оҕолорго республикатааҕы оһуокай күрэҕин быйыл тэрийэр былааннаахпыт.
Оттон улууска ый аайы тэрийэр баҕа санаалаахпыт. Бүгүҥҥү тэрээһиҥҥэ элбэх киһи кэлбититтэн олус үөрдүм, өрүс уҥуор сытар Хоро нэһилиэгиттэн уһуйааччылара оҕолорунаан кэлбиттэрэ олус кэрэхсэбиллээх«, — диэтэ кини.

Марианна Хобусарова, Саха сирин үтүөлээх оһуохайдьыта, Аан Дархан этээччи: «Мин оҕолору оһуокайга үөрэтэбин, 20-чэ оҕолоохпун. Халлаан тымныйбытынан сибээстээн, бүгүҥҥү тэрээһиҥҥэ түөрт эрэ оҕо кэллэ. Оҕолор оһуокайы ордук ылыналлар, тоҕо диэтэр, манна эрчимнээх хамсаныы, арыллыы, ырыа-тойук да баар. Мин оҕолорбун тэҥҥэ илдьэ сылдьан араас тэрээһиннэргэ кыттабыт».

Жители Верхневилюйского улуса поблагодарили Минздрав за оперативное решение проблем

Отчет органов исполнительной власти в Верхневилюйском районе возглавил министр здравоохранения Якутии Михаил Охлопков. С 30 января по 1 февраля жители всех поселений улуса вплотную работали с правительством. Поступили вопросы по всем отраслям, прозвучали предложения от населения.

Выезд членов правительства в каждый населенный пункт республики для работы непосредственно на местах, с жителями является важным элементом диалога народа с властью. Каждый житель широких просторов Якутии может получить ответы по интересующим его направлениям и принять непосредственное участие в решении жизненно важных вопросов и проблем.

Отчет органов исполнительной власти в Верхневилюйском районе возглавил министр здравоохранения Якутии Михаил Охлопков. Участники отчета разделились на три подгруппы. Первая подгруппа под руководством Михаила Охлопкова работала в Сургулукском, Ботулунском, Онхойском, Магасском, Далырском, Мэйикском, Хоринском наслегах. Вторую подгруппу возглавил заместитель министра связи и информационных технологий Чокуур Гаврильев, они работали в самом отдаленном Туобуйинском наслеге, а также Быраканском, Оргетском и Балаганнахском. Третья подгруппа под руководством заместителя министра сельского хозяйства Виктора Павлова выехала в Харбалахский, Тамалаканский, Оросунский, Намский, Кырыкыйский, Хомустахский, Дюллюкюнский, Кентикский наслеги. 1 февраля все встретились в с. Верхневилюйск для итогового отчета.

С 30 января по 1 февраля жители всех поселений Верхневилюйского района вплотную работали с правительством. Поступили вопросы по всем отраслям, прозвучали предложения от населения. Так, жителей интересовали вопросы экологии – о падении ступеней ракет на территорию района, о лесных пожарах, о качестве питьевой воды; вопросы строительства – об аварийном состоянии школ и детских садов и необходимости строительства новых; о необходимости строительства культурно-развлекательных комплексов; сельского хозяйства – о государственной поддержке фермеров, денежных выплат за сданное молоко, вопросы восстановительных работ на сельскохозяйственных угодьях, о необходимости сельхозпалов, о ветеринарии; вопросы ЖКХ и энергетики – субсидированные тарифы за электроэнергию, вопросы благоустройства, работы котельных и их обновления; вопросы о качестве связи – низкая скорость интернет, плохое качество мобильной телефонии, об увеличении радиоэфиров на родном языке; вопросы промышленности – газификации жилого сектора, строительства автогазозаправочных станций; вопросы имущественно-земельных отношений – об оформлении родовых сенокосных и охотничьих угодий, дальневосточного гектара, вопросы о геологоразведовательной активности на территории района; вопросы здравоохранения – строительства новых ФАПов и врачебных амбулаторий, обновления автопарка санитарного транспорта; вопросы образования – об агрошколах, о кадровом вопросе в образовании, о снабжении учебниками и заработной плате административно-управляющего персонала школ.

После получения исчерпывающих ответов на поставленные вопросы, внесения своих предложений в протокол и внимательно выслушав отчет, верхневилюйцы оценило работу правительства республики не словом «принято» (согласно новым требованиям), а единогласной оценкой «отлично».

Следует отметить, что верхневилюйцы продемонстрировали отличный пример сплоченности, обеспечив высокую явку. На итоговом отчете в райцентре старожилы отметили большой вклад заместителя министра образования республики Феодосии Габышевой в развитие образования района. Жители отдаленных поселков поблагодарили Минздрав Якутии и лично Михаила Охлопкова за оперативное решение проблем, озвученных на отчете правительства в 2017 году. Так, жители с. Туобуйа обзавелись новым автомобилем «скорой помощи», а Оргётская участковая больница была капитально отремонтирована на сумму 3 млн рублей, получили реанимобиль и современную стоматологическую установку.

Үөһээ Бүлүү улууһун хоту нэһилиэктэрэ бырабыыталыстыба отчуотугар объектары тутууну туруорустулар

Бу нэдиэлэҕэ Үөһээ Бүлүүгэ СӨ ситэриилээх былааһын ааспыт сыллааҕы үлэтин отчуоттаата. Санатар буоллахха, бу өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн 20-с отчуоттара буолар. Онон туһугар үбүлүөйлээх сырыы быһыытынан ылыныахха сөп. Отчуоту үс бөлөххө арахсан туруордулар.

СӨ доруобуйа харыстабылын миниистирэ Михаил Охлопков салайааччылаах маҥнайгы бөлөх икки күн устата Сургуулук, Боотулуу, Мэйик, Маҥаас, Далыр уонна Мэйик нэһилиэктэригэр сылдьан отчуоттаата.

Быйылгы отчуокка бөлөх салайааччыта чаас кэриҥэ уһуннаах дакылааты аахпата, ол оннугар 15 мүнүүтэлээх анал киинэҕэ ааспыт сыллааҕы отчуоту биирдэ түмэн көрдөрбүттэрин нэһилиэнньэ быдан сэҥээрдэ. Ити кэнниттэн тута ыйытыыларга, кэпсэтиигэ киирэн, отчуот мунньахтара бэрт сэргэхтик, дириҥ хорутуулаахтык аастылар.

СУРГУУЛУК. Отчуокка элбэх киһи кэлбит. Буоларын курдук, олохтоохтор саҥа оскуола уонна фельдшерскэй-амбулаторнай пуун тутууларын күүскэ туруорустулар. Наука доктордарын, кандидаттарын үөрэтэн таһаарбыт кыһа дьиэтэ лаппа эргэрэн турарын туһунан этиллибитэ, дьиҥэр, ыраатта. Хата, бу оннугар фельшерскэй-амбулаторнай пуун тутуллар биэтэгэ чугаһаабыт курдук. Миниистир Михаил Охлопков: «2018-2019 сылларга Арассыыйа үрдүнэн фельшерскэй-амбулаторнай пууннары тутууга 3 млрд. 400 мөл. солк. көрүллүөхтээх. Итинтэн регионнарга 100-түү мөл. солк. тыырыллыахтаах. Ол аата биһиги өрөспүүбүлүкэтибитигэр 2 ФАП тутуллуохтааҕыттан, биирэ Сургуулукка тутуллуо«, — диэн эрэннэрбитин, олохтоохтор ытыс тыаһынан көрүстүлэр.

«Восточнай» космодромтан көтөр аракыаталар тобохторо ыаллыы сытар Бүлүү улууһун Үгүлээтин сиригэр-уотугар түһэринэн сибээстээн, Сургуулук нэһилиэнньэтин доруобуйатын анал медицинскэй көрүү уонна сирин-уотун экологическай бэрэбиэркэ ыытылларын туруорсубуттара саамай сөптөөх. Бу — саамай сүрүн боппуруостары билиһиннэрдибит.

БООТУЛУУ. 160 миэстэлээх таас оскуола 2018-2019 сс. тутуллар буолбутун истэн олохтоохтор сүргэлэрэ көтөҕүлүннэ. Интернет ситимэ хаһан тупсарын, олох-дьаһах коммунальнай хаһаайыстыба, энэргиэтикэ боппуруостарыгар сыһыаннаах ыйытыылары биэрдилэр. Үөһээ Бүлүү — Боотулуу хайысхаҕа оҥоһуллубут суолу ардахтаах кэмҥэ харыстыыры, тыа хаһаайыстыбатыгар ыанар ынах аайы харчынан көмө көрүллүөхтээҕин, саҥа бэкээринэ тутуллар буоллаҕына, оборудованиетын ылыыга көмө наадатын туруорустулар

ОҤХОЙ. Олохтоохтор күөллэр ууларын аһара түһэрбиттэрин түмүгэр билигин сүөһү уулууругар уу суоҕун туһунан эттилэр. Этэргэ дылы, сүөһүлэр кый ыраах сытар ойбонноругар баралларыгар-кэлэллэригэр икки чаас ааһар эбит. Онон маны хайдах эмэ гынан уһаппакка быһаарары туруорустулар.

Үтүө дьыала хамсааһын чэрчитинэн, культурнай-спортивнай дьиэни тутуу этэҥҥэ салҕанар буолбут. Ол курдук, быйыл 3 мөл. 620 тыһ. солк. көрүллэн, эбийиэк култуураҕа аналлаах өттө тутуллуоҕа. Оттон спортивнай өттө (саалата) 2019 сылга ситэриллиэҕэ. Быйыл Оҥхой нэһилиэгэ тэриллибитэ 100 сыллаах үбүлүөйүн тэрийиигэ кыра да буоллар үп көрүллэрин туруорустулар. Итини тэҥэ, интернет ситимэ мөлтөхтүк үлэлиирин санаттылар уонна оптоволоконнай утах хаһан кэлэрин ыйыттылар. Биир сүрүн боппуруоһунан Бүлүү өрүс хаҥас биэрэгэр сытар нэһилиэктэргэ анаан сүөһүнү өлөрөр, астыыр анал комплекс тутуллуохтааҕын күүскэ туруорустулар. Бу саамай сөптөөх этинии. Күһүөрү кыһын Бүлүү өрүс мууһа ситэ тура илигинэ, өлүөхтээх сүөһүнү таһаарар уустуктардааҕын ааһан, хайдах да кыаллыбата биллэр.

МАҤААС. Фельшерскэй-амбулаторнай пуун эргэрбитинэн сибээстээн саҥа тутууну олохтоохтор күүскэ туруорустулар. Бырайыага оҥоһулла илигинэн сибээстээн, сүрүн испииһэккэ киирэ илик эбит. Миниистир Михаил Охлопков дьоҕус медицинскэй эбийиэктэри тутууга өрөспүүбүлүкэҕэ 100 мөл. солк. көрүллэрин туһунан иһитиннэрдэ.

Оскуолалара быстар мөлтөх туруктааҕынан сибээстээн, саҥа дьиэ бырайыагын оҥоруу саҕаланыахтааҕа этилиннэ. Киһи улаханнык ыарыйдаҕына кэлэр санрейс бөртөлүөтэ кииҥҥэ киириэн баҕалаах дьону тоҕо ылбатын ыйыттылар. Ыарыһаҕы эрэ ыларын өйдөөбөттөрүн эттилэр, дьиҥэр, итиччэ кэлбит көтөр аал барыан баҕалаахтары ылыа да эбит диэн хом санааларын эттилэр. Онуоха санрейс бөртөлүөтэ тус сыалын эрэ толорон, ыарыһаҕы эрэ ылыахтааҕын туһунан быһаардылар. Манна борокуратуура ороостоҕуна, бөртөлүөт тус сыалын толорботох диэн быһаарыллар эбит. Ол гынан баран, сайын алларанан суол-иис суох кэмигэр ыраах сытар нэһилиэктэргэ дьону ылыахтарын да сөп этэ. Онон бу боппуруос бырабыыталыстыба таһымыгар хайаан да көрүллүөн наада диэн буолла.

ДАЛЫР. Олохтоохтор бастакы уочарат балыыһаларыгар «суһал көмө» массыыната хаһан кэлэрин ыйыттылар. Манна тустаах миниистир Михаил Охлопков быйыл медицинскэй тэриллээх массыынаны хайаан даҕаны биэриэхпит диэн эрэннэрдэ. Маны тэҥэ, быйылгыттан Далырдааҕы балыыһаҕа стоматолог ыстаата көрүллэн, анал исписэлиис үлэлии кэлиэхтээҕин истэн олохтоохтор олус үөрдүлэр. Бу анал бырааска чугас сытар нэһилиэктэр дьоно эмиэ кэлэн тиистэрин көрдөрүөхтэрэ. Дьиэни уотунан ититии боппуруоһун күүскэ туруордулар. Ааспыт сылга уотунан ититиигэ 80-ча ыал техническэй усулуобуйаны ылан олороро бэлиэтэннэ. Быйылгыттан Далырга 35-тээх подстанция кыамтатын күүһүрдүү үлэтэ бара турарын туһунан тустаах тэрилтэ үлэһитэ быһааран биэрдэ.

2007 сыллаахха тутуллубут мас оскуола олус тымныытын этэн туран, быйыл хайаан даҕаны хапытаалынай өрөмүөн ыытыллыахтааҕын туруорустулар.

МЭЙИК. Аҕыйах сыллааҕыта тутуллубут балыыһалаахтар эбит эрээри, дьиэ иһигэр уонна аттыгар туалет суоҕа этилиннэ. Искэ баар туалет анал фекальнай массыына суоҕунан үлэлиир кыаҕа суох. Тустаах салаа салайааччылара ити боппуруоһу быһаарыахпыт диэн эттилэр.

Иһэр уу боппуруоһа кытаатан эрэрин кэпсээтилэр. Скважинаны оҥоруохтаах эбиттэр даҕаны анаалыс түмүгүнэн онно баар уу аһара тимирдээҕин быһаарбыттар. Былырыыҥҥыттан саҕалаан нэһилиэк аҥарыгар сайыҥҥы уу ситимин тардыбыттар, быйылгыттан ону ситэриэхтээхтэр. Сүрүн дэниллэр оскуолаларын орто буоларыгар туруорустулар. Үөрэнээччи ахсаана элбии турара этилиннэ, ол курдук, ааспыт үс сылга 20 саҥа дьиэ тутуллубут. Онон 2023 сылга уочаракка турар саҥа оскуола тутулларыгар ити улахан олук, көдьүүстээх буолуо этэ диэн саамай сөпкө эттилэр.

ТҮМҮК ОННУГАР. Бүлүү өрүс хаҥас биэрэгэр сытар нэһилиэктэр кыһалҕалара, туруорсуулара сүнньүнэн биир соҕус. Ол курдук, суолу оҥорууну, оскуолалары тутууну, хапытаалынай өрөмүөннэри, үрдүлэринэн аракыата көтөрүнэн сибээстээн нэһилиэнньэ доруобуйатын көрүүнү-истиини, тулалыыр эйгэни бэрэбиэркэлиири, өрүс уҥуор сытар нэһилиэктэргэ анаан сүһүөнү өлөрөр, астыыр комплексы, уо.да.а боппуруостары туруорсаллар, аһаҕастык этинэллэр. Олохтоохтор СӨ бырабыыластыбатын ааспыт сыллааҕы үлэтин бары биир киһи курдук, биир санаанан биһирииллэрин биллэрэн, бары 100 % кэриэтэ куоластаатылар. Бырабыыталыстыбаттан отчуокка кыттыбыт салайааччыларга, исписэлииттэргэ үлэлэригэр үрдүк ситиһиилэри баҕардылар. Туруорсубут боппуруостара, этиммит этиниилэрэ, санаалара сииккэ симэлийэн, уостан-сүтэн хаалбатыгар эрэнэ хааллылар.