Метка: Олохтоох салайыныы

Сунтаар улууһугар Тыа сирин үлэһит дьонун сыла түмүктэннэ

Сунтаар улууһугар Олохтоох бородуук­суйа­ны оҥорон таһаарыы, өрөспүүбүлүкэҕэ Нэһилиэнньэ дьарыктаах буолуутун өйөөһүн, Арассыыйаҕа көҥүл өттүнэн көмөлөһөөччү уон­на волонтер сыл­ларын арыйар тэрээһин «Партизан» КК буо­лан ааста. Бу күн ааспыт 2017 с. улууспутугар бил­лэрилли­бит Тыа сирин үлэһит дьо­нун сылын түмүктэрэ сырда­ты­лыннылар.

Улуус баһылыга А.В. Григорьев ааспыт сылга үрдүк наҕараада­лары ылбыт дьоммутугар – РФ Доҕордоһуу уордьанын хаһаайына Олег Сосиҥҥа, СӨ «Хотугу Сулус» уордьан хаһаайына Михаил Коколовка уонна «Өрөспүүбүлүкэ киэн туттуута» норуот бириэми­йэтин «Култуура диэйэтэлэ» номи­нация кыайыылааҕа Августина Клакиноваҕа эҕэрдэ суруктары туттартаата. Тыа сирин үлэһит дьонун сылын чэрчитинэн ыытыл­лыбыт күрэхтэр кыайыылаахтара, бу күрэхтэри ыытарга күүс-көмө буолбут тэрилтэ салайааччылара Тамара Казакова (Сунтаардааҕы технологическай колледж), Мария Саввинова («Бизнес киинэ» МАТ), Юрий Григорьев (Сунтаардааҕы РЭС), Александр Данилов (ОДьКХ Сунтаардааҕы филиала) чиэстэннилэр.

Арассыыйаҕа Экология сылын түмүгүнэн Э.Д. Соколов-Тулусхан аатынан улуустааҕы бириэмийэ хаһаайынынан Сунтаардааҕы РЭС инженерэ Данил Семенов буолла. Данил Иванович Сунтаардааҕы РЭС начаалынньыгынан үлэлиир кэмигэр уоту­нан ититиини киллэрэн саҕалаа­һыҥҥа сүдү кылаатын уурбута. Улууспутугар уотунан ититиигэ киирии түмүгэр, 380 тыһ. куб оттук мас харыстаммыта, күөх маһы алдьатыы аҕыйаата. СӨ Айылҕа харыстабылын министиэ­рис­тибэтин Бочуотунай грамота­ты­нан «Авиалесохрана» бэтэрээн­нэрэ, Сунтаар нэһилиэгин Бочуот­таах гражданиннара Анатолий Терентьев, Вячеслав Иванов, Александр Сарафанов, Альберт Намылов наҕараадаланнылар.

«Олоҥхо дойдутун оһуордаах оонньуута» улуустааҕы бэстибээл тыа хаһаайыстыбатын, култуура, үөрэх, успуорт, ыччат үлэтин көр­дөрүүлэринэн бары нэһилиэк­тэрин хабан ыытыллыбыта. Бу бэстибээл түмүгүнэн бастакы бөлөххө – нэһилиэнньэтин ахсаа­на 400-кэ диэри тиийэр нэһилиэк­тэргэ I миэстэни Күүкэй нэһилиэгэ (баһ. Федор Федоров), II миэстэни Түбэй нэһилиэгэ (баһ. Герман Данилов), III миэстэни Устье нэһилиэгэ (баһ. Александр Попов) ыллылар. Оттон иккис бөлөххө (400-800 ахсааннаахтарга) I миэстэ – Куокуну (баһ. Леонид Михалев), II миэстэ – Маар Күөл (баһ. Владимир Данилов), III миэстэ – Түбэй Дьаархан (баһ. Егор Григорьев) буоллулар. 800-тэн үөһээ ахсааннаах улахан нэһилиэктэргэ Кутана нэһилиэгэ (баһ. Николай Данилов) I м. ылла, Элгээйи (баһ. Гаврил Яковлев) II м., Бордоҥ (баһ. Гаврил Чере­па­нов) III м. буоллулар. Кыайыы­лаах нэһилиэктэр Синтай тыраахтарынан, иккистэр 200000 солк., үһүс­тэр 100 000 солк. суумалаах сэртипикээттэринэн наҕараада­лан­нылар.

Тэрээһин түмүгэр улуус баһы­лыга нэһилиэк баһылыктарын (ба­ры эр дьон) кытары сахалыы таҥастаах тахсан хомуска оонньоон дьон-сэргэ биһирэбилин ыллы­лар. Бу кэмҥэ баһылыктарбыт олох­торун аргыстара эмиэ саха­лыы таҥаһы таҥнан, симэнэн тахсан саалаҕа мус­тубут дьону кы­мыһынан, алаадьы­нан күндүлээтилэр.

Элгээйилэр олохтоох көҕүлээһини өйөөһүн бырагырааматыгар кыттыахтара

Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр олохтоох көҕүлээһини өйөөһүн бырагырааматын чэрчитинэн Элгээйигэ 2017 сыл сэтинньитигэр уонна ахсынньытыгар олохтоох дьаһалта нэһилиэнньэҕэ, тэрилтэлэргэ киэҥ ыйытыы ыыппыта, ол түмүктэринэн 2018 сылга үлэлиэхтээх бырайыактары оҥортообута.

Соторутааҕыта “Оһуор” култуура киинигэр бу куонкуруска кыттыы туһунан мунньах тэриллибитэ, барыта 228 киһи кыттыыны ылбыта.

Элбэх этии кэннэ, көннөрүүлэри уонна чопчулааһыннары учуоттаан, бүтэһик уһугар икки элбэх куоластаах бырайыагы олоххо киллэрэргэ сөбүлэспиттэрэ. Ол курдук нэһилиэккэ тыраахтыр наадатын туһугар 89 киһи куоластаабыт, сайыҥҥы уунан хааччыйыы систиэмэтин тардыыга 93 киһи куолаһын биэрбит.

Бырайыактары үбүлээһин сорох бырыһыана олохтоох нэһилиэнньэттэн хомуллара ирдэнэр. Ол аата туруорсар боппуруостарын быһаарыытыгар бэйэлэрин кылааттарын эмиэ киллэриэхтээх диэн. Мунньахха кэлбит 228 киһи бары сөбүлэстилэр, олохтоох дьаһалта эмиэ бэйэтин бүддьүөтүттэн уопсайа 300 тыһыынчаны ити икки бырайыакка тыырыан сөбүн иһитиннэрдэ.

Муннах түмүгүнэн уу систиэмэтигэр – 110 тыһ. солк., тыраахтырга – 205 тыһ. солк. нэһилиэнньэ көмөтүнэн хомуллар кыахтааҕа бигэргэннэ.

Билигин көҕүлүүр бөлөх уонна олохтоох дьаһалта бу олус туһалаах бырагыраамаҕа кыттарга ирдэнэр докумуоннары толоро сылдьар.

Булуҥ улууһун Таймылыырыгар нэһилиэнньэҕэ анаан баанньык туталлар

Таймылыырга быйыл икки чааһынай дьиэ тутулла турар. Хаһаайыттар күһүн малааһынныыр былааннаах, үлэ үгэнигэр сылдьаллар. Тутуу хайысхатыгар өссө биир үөрүүлээх сонунунан нэһилиэк баанньыгын тутуута буолар. Үлэҕэ киллэрэр санаалаахтар.

Икки кыра оҕолоох Тамара, Владимир Павловтар диэн эдэр ыал биирдиилээн дьиэни тутуу бырагырааматынан 2013 сылтан тутууларын саҕалаабыттара. Күһүн саҥа дьиэлэригэр киирэр былааннаахтар. Хоту дойдуга, ыарахан суоллаах-иистээх сиргэ, олохтоох дьаһалта дьон туһугар олус кыһаллар. Эдэр баһылык Афанасий Андросовка Павловтар махталлара улахан.

Иккис олорор дьиэни олохтоох дьаһалта бэйэтин күүһүнэн тыыл, үлэ ветераннарыгар Павлов Федор Егорович уонна Григорьева Пелагея Васильевна дьиэ кэргэннэригэр анаан тутта. Сотору кэминэн күлүүс туттарыллыахтаах.

Үһүс тутуу социальнай обьект буолар. Нэһилиэк баанньыгын дьиэтэ былырыын сыбаайата түспүтэ. Билигин биэс киһилээх биригээдэ үлэлиир. Артур Владимирович Скрыбыкин, Александр Анатольевич Прибылых, Борис Борисович Алексеев, Александр Андреевич Черемисин, Владимир Аркадьевич Варламов туталлар. Тутуу матырыйаала куораттан тиэллэн кэлбит.

Сайыҥҥы кэмҥэ тутан бүтэрэн, үлэҕэ киллэрэбит диэн үлэлии-хамныы сылдьаллар. Биригэдьиир түргэн туттуулаах тутааччы уолаттарынан астынар.