Сунтаар улууһугар «Тыа сирин үлэһиттэрин сылыгар» бастыҥнары быһаараллар

Тыа сирин үлэһиттэрин сылын чэрчитинэн ааспыт үлэ нэдиэлэтин түмүктүү «Сунтаар улууһун Олох-дьаһах коммунальнай хаһаайыс­тыбатын бастыҥ үлэһитэ» диэн ааттаах улуустааҕы күрэх буолан ааста. Манна ОДьКХ 18 үлэһитэ кытынна. 


Кыттааччылар бэйэлэрин билиһиннэрэн баран, хас даҕаны түһүмэҕинэн идэлэринэн  таһымнарын, билиилэрин, сатабылларын тургуттулар. Холобур, теплотрасса задвижкатын бэриллибит бириэмэҕэ ыһан баран хос таҥнылар. Онтон чааһынай дьиэҕэ толору хааччыллыыны киллэрэргэ төһө матырыйаал ороскуоттанарын, хайдах тардылларын быра­йыактааһыыҥҥа күрэхтэстилэр.

Күрэхтэһээччилэр бары даҕаны бэйэлэрин үлэлэригэр бэриниилээх дьон буолан, бииртэн биир түһүмэҕи арыый даҕаны чэпчэкитик аастылар. Дьүүллүүр сүбэ быһаарыытынан Кириэстээх учаастагын маастара Н.Н.Максимов үһүс, иккис миэстэ Күүкэй маастара Р.А.Колесов буоллулар.

Онтон күрэх кыайыылааҕар А.А.Васильевка улуус баһылыгын бастакы солбуйааччыта Н.П.Александров 50 тыһ. солкуобай суумалаах сертификат туттарда.

Александр Васильев ОДьКХ-ҕа 2013 сылтан үлэлиир. Үһүс, алтыс, ахсыс уонна онус нүөмэрдээх Сунтаар улууһун саамай улахан хочуолунайдарын маастара, тэрилтэ биир тутаах үлэһитэ.

Соболооххо тутулла турар саҥа хочуолунайы балаҕан ыйыгар үлэҕэ киллэрэр былааннаахтар

Быйыл Муома улууһун Соболооҕор нэһилиэнньэ өр сыллаах туруорсуута – саҥа хочуолунай тутулла турар. Бу туһунан билэр-көрөр баҕа баһыйан улуус баһылыга П.Н. Черемкины кытта миэстэтигэр тиийэ сырыттыбыт. Уунан айаҥҥа Булт Департаменын специалиһа Нь.Н. Черемкин сылдьыста.


Биһигини Соболоох нэһилиэгин аҕа баһылыга Д.П. Корякин көрүстэ. Үрдүк саҥа объект тутулла турар сиригэр тиийэбит. Саҥа хочуолунай бөһүөлэк ортотугар табыгастаах сиргэ турар. Иһинэн-таһынан үлэ күөстүү оргуйа олорор. Таһыгар улахан эргимтэлээх суон турбалары эдэр уолаттар сваркалыы сылдьаллар, объект иһигэр эмиэ тимири иһэрдии үлт биир кэм күндээрэр.

Дьокуускайтан 5 киһилээх тутуу биригээдэтэ кэлэн сүрүннээн үлэлиир, ону таһынан кинилэргэ 4 олохтоох дьон кыттыһан көмөлөһөллөр. Объект иһигэр 4 оһох туруоруллубут, кырыыларынан араас эргимтэлээх турбалар бэлэмнэммиттэр.

Тутуу биригэдьиирэ Дьокуускайтан сылдьар Баишев Егор Ивановиһы кытта көрсөн кэпсэттибит. «Тутуубутун сир хаардаах эрдэҕиттэн «нулевой циклтэн» саҕалаабыппыт. «Ремстройкомплект» ХЭТ тэрилтэ нөҥүө чааһынай урбаанньыт буолан, подрядчик быһыытынан дуогабардаһан үлэлии сылдьабыт. Биригээдэҕэ үрдүк кылаастаах, анал идэлээх, үлэлэрин баһылаабыт уопуттаах сварщиктар үлэлииллэр. Бэйэм хочуолунайдары тутуһар биригээдэни тэрийэн үлэлэспитим ыраатта, 1999 сылтан. Соболоох хочуолунайа чоҕунан оттуллар бырайыактаах буолан биэрдэ, онон вагонеткалаах оҥоһуллуоҕа. Хочуолунай фундаменын тирэҕин бетонунан кутан үрдүк сиргэ туттубут, ол иһигэр муостата бырайыак быһыытынан 10 см эбит буоллаҕына, кыраан суох буолан, техническэй өттүн учуоттаан 17-18 см диэри эбии кутан биэрдибит. Онтон каркаһын этэҥҥэ таҥан, иһигэр киирэн үлэтин саҕалаабыппыт. Үлэ хаамыыта ортотунан 50-55% оҥоһулунна диэххэ сөп. Билигин ититэр ситимҥэ холбоон турбаларын таҥыы эппиэттээх үлэтэ бара турар. Туттар матырыйаалларбыт былырыыҥҥыттан кыһыҥҥы суолунан барыта кэлэ сатаабыта. Туттар тэриллэрбитин (болгарка, сварочнай аппарат, генератор о.д.а.) аҕалбыппыт. Арай электрод тиийбэт. Олорор усулуобуйабытын олохтоох дьаһалта барытын тэрийбитэ. Аспытын-таҥаспытын өссө кыһыҥҥы суолунан аҕалтарбыппыт. Онон түүннэри-күнүстэри үлэлээн үлэбитин балаҕан ыйыгар туттарар соруктаахпыт. Биир сүрүн кыһалҕабытынан уот линиятыгар саахаллар тахсаллара буолар, уота суох олорон хаалабыт, үлэбит атахтанар. Генератор аҕалбыппыт эрээри, ол улаханы быһаарбат, син-биир бытаарыы тахсар. Ол да буоллар олохтоох үлэһит уолаттар көмөлөрүнэн үлэбитин кэмигэр туттарыахпыт», — диир биригэдьиир.

Кэнники уон сылга улууска маһынан оттуллар 10 хочуолунайы убаҕас оттукка көһөрүүгэ араас таһымҥа үлэ күүскэ ыытыллан, үтүө түмүктэри көрөбүт. Убаҕас оттугунан оттуллар саҥа хочуолунай бастакынан Индигиргэ тутуллан киирбитэ. Чыбааҕылаахха коммунальнайдар бэйэлэрин кыахтарынан хаһаайыстыбаннай ньыманан эмиэ убаҕас оттугунан оттуллар хочуолунайы туппуттара, араас уустуктары аахсыбакка туран. Быйыл манна чааһынай дьиэлэр бары кэриэтэ холбонорго бэлэмнэр.

Аны улууска бүтэһик хаалбыт Соболооххо тутуллан туһаҕа киирэн эрэр. Кэнники икки сылга өрөспүүбүлүкэҕэ коммунальнай хаһаайыстыба салаатыгар саҥа тутууларга мораторий биллэриллибитэ. Ону аахсыбакка туран, улуус салалтата кимиилээхтик киирсэн, былырыын улуус бюджетыттан 3 мөл. солк, Соболоох дьаһалтата 2 мөл. солк. көрөннөр, саҥа тутууга олук ууруллубута. Ол эрээри быйыл тутуу боппуруоһа сытыытык турбута, кыстык кэмигэр оттук мас суоҕа тирээн турар кыһалҕаҕа кубулуйбута, ыксаппыта. Бу барыта хайдах даҕаны оннунан хаалар кыаҕа суоҕун өйдөөн, «ОДьКХ» ГУП генеральнай директора В.В. Омуков өр сылларга Муома улууһун ис кыһалҕатын билэр буолан, баһылыгы кытта биир санааны ылынан, 45 мөл. солк. суумалаах хочуолунай тутуута быһаарыллыбыта.

Онон соболоохтор өр сыллаах туруорсуулара, кэтэһиилэрэ олоххо киирэн, саҥа хочуолунай бөһүөлэк тэбэр сүрэҕэр кубулуйан, хорук тымырынан сылааһы биэрэн, сарсыҥҥыга эрэл саҕахтары күөдьүтэр.

Намнааҕы «Намкоммунтеплоэнерго» тэриллибитэ биэс сылын ыһыаҕынан бэлиэтээтэ

Нам улууһугар «Намкоммунтеплоэнерго» АТ тэриллибитэ 5 сылын бэлиэтиир үрүҥ тунах ыһыаҕы тэрийэн ыытта. Тэрилтэ улууска соҕотох коммунальнай өҥөнү оҥорор тэрилтэнэн буолар. 


Тэрилтэ бары үлэһиттэрэ нэһилиэктэртэн мустан, үбүлүөйдээх ыһыах түһүлгэтигэр сэлэлии хааман киирдилэр. Алгыс ыллылар, арчыланнылар. Күн устата толору астаах сандалы көрүүтэ, үлэһиттэргэ, кинилэр оҕолоругар спортивнай күрэхтэһии, массыына супер бириистээх лотерея, саха таҥаһын куонкуруһа буолла.

Тэрилтэҕэ сыралаахтык үлэлии сылдьар дьоҥҥо министерство, улуус, тэрилтэ аатыттан наҕараадалары, бэлиэлэри, махтал суруктары туттардылар.

Тэрилтэ үлэһиттэрэ бэйэлэрэ сөбүлүүр дьарыктарын көрдөрөр быыстапка туруордулар. Кырачааннарга анал оонньуур былаһаакка тэрийэн үөрэ-көтө, дуоһуйа-астына оонньоотулар.

Кэтэһиилээх-манаһыылаах сүүйүүлээх лотерея сүрүн бирииһин массыынаны Үөдэйдээҕи учаастак үлэһитэ Вячеслав Яковлев сүүйдэ.

Тэрилтэ 18 учаастактаах, 470-ча үлэһиттээх, 65 хочуолунайдаах, онтон 51-рэ күөх төлөнүнэн, 14-дэ чоҕунан оттуллар.

Ыһыах үөрүүлээх чааһыгар СӨ олох-дьаһах коммунальнай хаһаайыстыбатын миниистирэ Левин Гаврил Прокопьевич, Ил Түмэнтэн Александр Иванович Корякин, техническэй наука доктора Сергей Эдуардович Климов, СӨ счетнай аппаратыттан Анатолий Никитич Харитонов, «Нам улууһа» МТ баһылыга Атласов Александр Павлович, «Олох-дьаһах коммунальнай хаһаайыстыба» ГУП Горнайдааҕы филиалын директора Владимир Алексеевич Васильев, нэһилиэк баһылыктара уо.д.а. кыттыыны ылан тэрилтэ үбүлүөйүнэн эҕэрдэлэрин тириэртилэр.

Халбаакы котельнайын үлэлиир туругун көрдүлэр

Халбаакы нэһилиэгэр билигин үлэлии турар киин котельнай техническай туругун, төһө кыамталааҕын, ханнык тэриллэр баалларын, онтон да атын ирдэнэр хайысхалары чинчийэн көрүү ыытылынна.  


Тохсунньу 23 күнүгэр улуус баhылыгын промышленноска уонна инфраструктураҕа солбуйааччы А.А. Лобашев, промышленность, ОДьКХ управлениетын начальнига Н.В. Саввинов уонна СР ОДьКХ ГУТ кылаабынай инженерин солбуйааччыта А.В. Готовцев, бу тэрилтэ кылаабынай проектировщига Н.В.Николаев, ОДьКХ ГУТ Бүлүүтээҕи филиалын начальнига А.И.Архангельскай чинчийиини ыыттылар.

Котельнай таһынааҕы тутуутун, иһинээҕи тэриллэрин көрөн баран, кэлбит хамыыһыйа нэһилиэк дьаһалтатын дьиэтигэр бу сырыы түмүгүнэн кылгас иһитиннэрии оҥордо.

СР ОДьКХ ГУТ гендиректорын солбуйааччы Афанасий Готовцев киин котельнайтан ититиини биэриигэ икки вариант баарыгар тохтоото. Ол курдук бастакыта ЯТЭК убатыллыбыт гаһынан туһаныы, иккиһэ – ОДЬКХ бэйэтин күүһүнэн, ол эбэтэр икки өттүттэн үбүлээһин нөҥүө үлэни тэрийиини эттэ.

Улуус дьаһалтатын промышленноска, ОДьКХ-ҕа управлениета, Бүлүүтээҕи коммунальнай хаһаайыстыба уонна атын аналлаах техническэй сулууспалар хардарыта кэпсэтии, ырытыһыы, дьүүллэһии кэнниттэн сөптөөх көрүү оҥоһуллан, техническэй өттүнэн кыалларын быһыытынан уонна бырайыагар кыра уларытыылары киллэрдэххэ, киинтэн ититии боппуруоһун иккис варианынан быһаарарга диэн биир санааҕа кэллилэр.

Кылгас кэм иһигэр бу барыта оҥоһуллан бүтүөн сөп эбит диэн эттилэр. Онон күүстээх хочуоллары, носуос станциятын туруорууга уонна ититэр ситими тардыы үлэлэрин ыытарга сүбэлээтилэр.

Халбаакы нэһилиэгин баһылыга А.И.Васильев киин ититиигэ 130 ыал дьиэтэ холбонуохтааҕын, нэһилиэккэ 2016 сылтан саҕаламмыт 2019 сылга диэри хаарбах дьиэттэн дьону көһөрүү программатыгар киирсэллэринэн, элбэх квартиралаах хас да дьиэлэр тутуллуохтаахтарынан, киинтэн ититии боппуруоһун бигэргэммит схематын көрдөрөн туран быһааран кэпсээтэ уонна бу сайын хайаан да үлэ ыытылларын туруоруста.

Онон Дьокуускайтан кэлбит хамыыһыйа котельнай билиҥҥи дьиэтэ оннунан хаалыан сөбүн, реконструкцияны ыытыы үлэтигэр кыамтатын быһаарарга, объект тас өттүгэр эбии тутуу баар буолара тахсан кэлиэн сөбүн, хочуола, дизелэ, носуоһа төһө улаатарын, уопсайынан, реконструкцияҕа төһө үп ороскуоттанарын барытын ааҕан-суоттаан таһааралларыгар ыйыы-сүбэ оҥордо.

Онон сөптөөх үлэ ыытылларыгар анаан бу сырыы түмүгүнэн бигэргэтиллибит бырайыак оҥоһуллан, уонча хонук иһинэн анал сөбүлэһиини ааһыахтааҕын чопчулаан эттилэр. «Биһиги тэрилтэ бүтүн республика үрдүнэн араас ититэр системалары, котельнайдары тутан, оҥорон кэллибит. Онон уопут да, элбэх сөптөөх матырыйааллар да бааллар, ол эрээри биһиги тэрилтэ төлүүр иэспит олус элбэх, онон хардарыта үбүлээһиҥҥэ булгуччулаах, ол эбэтэр бастакы уочарат үбүлээһинэ чуолкайданнаҕына, эһиги этиигитинэн үлэни хаһан баҕарар ыытарга бэлэммит», — диэн түмүктээтилэр.

«Олох суола» хаһыат. 25.01.2016 с.