Метка: Верхоянский улус

Жители Верхоянья проявляют интерес к предстоящим выборам в парламент Якутии

В Верхоянском районе победу в предварительном голосовании партии «Единая Россия» одержали Александр Ноговицын (88%) — по одномандатному округу и Александр Смирнов (42,3%) — по партийному списку.

Праймериз собрал всего 3179 избирателей. В сравнении с предыдущими кампаниями, число заинтересованных в голосовании среди сторонников «Единой России» заметно увеличилось.

У жителей района проявляется нескрываемый интерес к предстоящим выборам депутатов Госсобрания (Ил Тумэн). Праймериз задал неплохую планку электорату для обеспечения активной явки в решающий день — 9 сентября. Поэтому, можно отметить, что основная цель предварительного голосования достигнута.

Голоса Верхоянья за Александра Ноговицына

В Верхоянском районе проголосовали всего 2576 человек. Жители Верхоянья вновь оказали доверие секретарю Якутского регионального отделения партии «Единая Россия», действующему депутату Александру Ноговицыну.
В одномандатном округе, по предварительным данным, с 2267 голосами выиграл Александр Ноговицын, индивидуальный предприниматель Егор Батовский набрал 283 голоса.
По партийному списку рейтинг получился такой: исполнительный директор ОАО «Якутская топливно-энергетическая компания» Александр Смирнов – 1337 голосов, заместитель директора по УВР МБОУ Боронукской средней общеобразовательной школы Акулина Стручкова – 1319 и Егор Батовский – 170.
15 апреля по всей территории республики прошло предварительное голосование партии «Единая Россия» по кандидатурам для последующего выдвижения кандидатов в депутаты Государственного Собрания (Ил Тумэн), Якутской городской Думы и выборам в органы местного самоуправления.

Явка голосующих на праймериз в Верхоянском улусе заметно растет

Сегодня в районном центре Верхоянья с восьми утра наплыв желающих участвовать в предварительном голосовании партии «Единая Россия».

Явка, по словам члена УИК номер 118 Тамары Кирьяк, заметно активная. В восемь утра первым на избирательный участок пришел голосовать корреспондент газеты «Вести Верхоянья» Иннокентий Кысылбаиков. К 12 часам дня всего здесь проголосовали 84 жителя. Это очень обнадеживающее начало для одного участка.

В этот день для батагайцев и гостей поселка проводятся народные гулянья «Проводы зимы».

В рамках праздничной программы на главной площади состоится ряд конкурсов, в том числе на лучшее изготовление шашлыка. По задумке организаторов победителем будет признан коллектив, набравший наибольшее число жетонов. А заветные жетоны получают только те, кто прошел процедуру голосования. Таким образом, голосующие на праймериз выполнят гражданский долг и смогут попытать удачу в конкурсе.

Табалаахха бырабыыталыстыба өйөбүлүнэн дьоҕус бизнес-инкубатор үлэлиир

Сыл аайы СӨ Ыччат дьыаларыгар уонна дьиэ кэргэн бэлиитикэтигэр министиэристибэтэ социальнай, экономическай өттүнэн сайдыыга грант ыларга куоҥкурус биллэрэр. Табалаах нэһилиэгин дьаһалтата былырыын ити куонкуруска «Создание мини бизнес инкубатора в наслеге» бырайыагынан кыттыбыта. Ол түмүгүнэн, «Организация бытовых услуг» анал аакка кыайыылааҕынан тахсан, үбүлэнэр чиэстэммитэ.

«Министиэристибэ грана икки хайысхалааҕа: бытовой өҥөнү тэрийии уонна олохтоох оҥорон таһаарыы. 2017 сыллаахха грант бастакы хайысхатыгар «Табалаах нэһилиэгэр дьоҕус бизнес инкубаторы тэрийии» бырайыагынан кыттаммыт, грант ылан турабыт. Нэһилиэнньэ уопсастыбаннай олоххо кыттыгастаах, дьарыктаах буоларын туһугар суруллубут, оҥоһуллубут бырайыак буолар. Бу дьыл кулун тутар 17 күнүгэр дьоҕус бизнес инкубатор үөрүүлээх арыллыыта буолбута. Бэлиэ түгэҥҥэ СӨ Урбааҥҥа уонна инвестиционнай сайдыыга миниистирэ А.А. Сафронов ыалдьыттаан барбыта. Оройуоннааҕы урбаанньыттары өйүүр пуондатын нөҥүө министиэристибэттэн кэлэн, үлэһиттэргэ маастар кылаас ыытыахтара диэн эрэннэрбитэ. Өссө биир үөрүүлээҕэ диэн бизнес инкубатор Дьарыктаах буолуу сылыгар сөп түбэһэн арылынна», — диэн кэпсээтэ бырайыак ааптара, нэһилиэк баһылыга Анна Вениаминовна Рожина.

Үс хостоох кыбартыыраны уларсан, ону өрөмүөннээн дьоҕус бизнес инкубатор дьиэтин тэрийбиттэр. Манна түөрт хостоох көстүүнэй, иистэнэр хос, парикмахерскай, дьоҕус хаартыска устуудьуйата үлэлиэхтээх. Дьиэ хаһаайкатынан Клавдия Христофоровна Попова анаммыт.

Дьааҥы сулусчааннара ыллыыллар-туойаллар

Баатаҕай бөһүөлэгин култуура уонна спорт киинигэр оройуоннааҕы «Дьааҥы сулусчааннара – 2018» эдэр талааннар күрэхтэрэ буолан ааста. Күрэҕи РФ эбии үөрэхтээһинин 100 сылыгар анаан, оройуоннааҕы Оҕо сайдар киинэ тэрийэн ыытта.

«Дьааҥы сулусчааннара» күрэххэ 7-18 диэри саастаах оскуола үөрэнээччилэрэ ансаамбылынан толорууга кыттыыны ыллылар. Бастакы бөлөххө 7-10, иккискэ – 11-14, үһүскэ – 15-17 диэри саастаах оҕолор киирэллэр.

Вокал жанра оройуоннааҕы «Битва хоров» патриотическай ырыа күрэҕин 2017 с. балаһыанньатынан Экология уонна ураты харыстанар сирдэр сылларыгар, Өктөөп 100 сылыгар ананар. Хореография жанрыгар үҥкүү икки хайысханан көрдөрүллэр. Ол курдук норуот үҥкүүтэ уонна классика (ол иһигэр аныгы истиил көрүҥнэрэ киирэллэр).

Кыайыылаахтарга гран-при, «Бастыҥ ырыа», «Бастыҥ үҥкүү», «Бастыҥ ааптарскай ырыа», «Сыл бастыҥ салайааччыта», «Бастыҥ үҥкүү бөлөҕө», «Көрөөччү биһирэбилэ» анал ааттар туттарыаллыахтара, 1, 2, 3 истиэпэннээх дипломаннар ааттаныахтара.

Верхоянцы провели свой гражданский форум

Сами жители Верхоянского района решили провести свой гражданский форум «Норуот кууьэ – кемуел кууьэ», посвященный Году добровольца (волонтера) в Российской Федерации и Году занятости в Республике Саха (Якутия).

Местом проведения районного гражданского форума организаторами был определен Дулгалахский наслег,  имеющий славную историю становления интеллигенции Верхоянья, где со звона Иннокентьевской церкви – первой школы в районе распространилось просвещение в Верхоянье. Многие другие знатные верхоянцы родом из с. Дулгалах.

В работе форума приняли участие 189 человек, в том числе эксперты, представители власти, активисты общественных организаций, лидеры общественных инициатив, журналисты. Почетными гостями форума были депутат Госсобрания Ил Тумэн РС(Я) Акулина Стручкова, исполнительный директор ЯТЭК Александр Смирнов и другие. Активным общественникам вручены грамоты и благодарственные письма министерства по развитию институтов гражданского общества.

Состоялась ярмарка идей общественный объединений Верхоянского района, выставка мастеров-умельцев Верхоянья «Дьааны уран тарбахтаахтара», пленарное заседание форума, веселая эстафета «Зимние забавы» и творческий смотр общественных объединений улуса.

В ходе форума решались  задачи: анализ наиболее успешных форм деятельности общественных организаций района во взаимодействии с другими районными общественными структурами; обмен опытом работы общественных организаций, разработка предложений по развитию гражданской активности населения в решении важнейших социально значимых вопросов.

В ярмарке социальных проектов и идей самым лучшим признан проект Табалахского наслега «Создание мини бизнес-инкубатора в наслеге». Сартанский наслег представили юридически зарегистрированную НКО «Ситим», объединяющую общественные организации наслега и  бизнес-проекты социальной направленности. МО «Арылахский наслег» представил микрорайон «Тумэн» как яркий пример ТОС.

На форуме говорилось о необходимости социального партнерства с органами государственной власти.

Решено проводить гражданский форум в районе ежегодно, совместно с Минобществом республики организовать выездные семинары для НКО, районному совету депутатов МО «Верхоянский район» - рассмотреть возможность увеличения финансирования деятельности социально ориентированных организаций.

Также молодежь приняла участие в уборке снега, а все активные верхоянцы – в открытии мемориальной доски народному поэту Якутии Моисею Ефимову в родовом гнезде — местности Баччаьыт.

Самым зрелищным стал Творческий Смотр общественных объединений «Тереебут алааскын эн таптаа…»

По итогам форума победителем стал МО «Бабушкинский наслег», он награжден сертификатом на сумму 50 000 рублей, 2 место – МО «Сартанский наслег» (30 000 рублей) и 3 место - МО «Эльгетский наслег» (25 000 рублей).

Десант медиков проводит обследование населения Верхоянского района

В Верхоянском районе работает группа специалистов Центра медицинской профилактики под руководством главного врача Алены Никитиной.

Десант по прилету выехал в Сартан, где во вторник и в среду медики провели обследование здоровья населения. В четверг делегация врачей работала в Арылахе, далее они поедут в Табалах и Борулах.

В Сартане очередь к столичным специалистам была большой, состоящая в основном из людей среднего и старшего возраста. Все пациенты благодарили врачей за приезд в отдаленный наслег, также они выразили признательность Александру Горохову, директору территориального фонда ОМС по Якутии, который исполнил свое обещание и организовал врачебный десант.

Дьааҥы аҕалара дьиэ кэргэттэригэр эрэллээх эркин, тулхадыйбат тулааһын буолаллар

Боронук нэһилиэгэр Баҕа өттүнэн көмөлөһөөччү сылын, Аҕа күнүгэр аналлаах дэкээдэ чэрчитинэн, «Аҕа эрэллээх эркин, тулхадыйбат тулааһын» оройуоннааҕы «Аҕа күрэҕэ — 2018» ыытылынна. Тэрээһин «Тойон сүбэ» уопсастыбаннай түмсүү 20 сылыгар уонна Саха АССР норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ, Дьааҥы Бочуоттаах гражданина, оройуоҥҥа племенной сылгы пиэрмэтин тэрийсибит ытык киһи А.Д. Горохов төрөөбүтэ 100 сааһыгар ананна.

Тэрээһин Ил Түмэн дьокутаата А.Т. Стручкова, улуус дьокутааттарын Сүбэтин бэрэссэдээтэлэ Е.В. Ноговицына, «Боронук нэһилиэгэ» МТ баһылыга Н.В. Потапова уо.д.а. эҕэрдэлэринэн, хас да көлүөнэ эр дьон сахалыы үҥкүүлэринэн арылынна.

«Тойон сүбэ» түмсүү 20 сыллаах үбүлүөйүнэн өр сылларга салайааччынан үлэлээбит В.В. Ноговицыҥҥа уонна түмсүү аҕаларыгар улуус баһылыгын, улуус дьокутааттарын Сүбэтин бэрэссэдээтэлин, нэһилиэк баһылыгын ааттарыттан истиҥ тыллардаах махтал суруктар туттарылыннылар. Василий Васильевич «Тойон сүбэ» түмсүүнү салгыы салайарыгар Г.В. Другиҥҥа анаата уонна аҕа сүбэ бэлиэтин туттарда.

«Тымныы чыпчаала» түмэл Дьааҥы сылгыһыттарыгар аналлаах кинигэ, хаартыска быыстапкатын, архыыптан 2003 с. аан бастаан Боронукка ыытыллыбыт оройуоннааҕы «Аҕа күрэҕэ» устууну аҕалан көрдөрдө. Күрэх оройуоҥҥа ыытыллыбыта 15 сыла диэн бэлиэтэннэ. Тэрээһини нэһилиэк ыччата үҥкүүнэн, хоһоонунан киэргэттэ. Маны таһынан кулун тутар 16 күнүгэр Дулҕалаах нэһилиэгэр ыытыллыбыт «Норуот күүһэ, көмүөл күүһэ» улуустааҕы гражданскай форумҥа Боронук нэһилиэгэ кыайыылаах тахсан, 50 тыһ. солк. суумалаах сэртипикээтинэн наҕараадаланан турар. Бу сэртипикээти «Тойон сүбэ» түмсүү салайааччыта В.В. Ноговицын Боронук нэһилиэгин баһылыгар Н.В. Потаповаҕа спортивнай былаһаакка тутуутугар анаан үөрүүлээх быһыыга-майгыга туттарда.

Дэкээдэ чэрчитинэн, аҕалар сэбиэттэрин сүбэ мунньаҕа ыытылынна. Мунньахха «Дьиэ кэргэни уонна ыччаты социальнай-психологическай өттүнэн өйүүр киин» ГБУ социальнай педагога С.Н. Слепцова, «Тойон сүбэ» салайааччыта В.В. Ноговицын, Арыылаах нэһилиэгин баһылыга В.Г. Павлов, Арыылаах нэһилиэгин аҕаларын түмсүүтүн салайааччыта О.Г. Домнин, Элгэс нэһилиэгиттэн А.Х. Слепцов, Верхоянскай куораттан О.А. Потапов, Үөттээх нэһилиэгиттэн аҕа оруола, оҕону иитии, чөл олоҕу тутуһуу туһунан иһитиннэриилэри оҥордулар, уопут атастаһыыта буолла.

Тэрээһин быыһыгар Дьааҥы Бочуоттаах гражданина, оройуоҥҥа племенной сылгы пиэрмэтин тэрийсибит ытык киһи А.Д. Горохов олорон ааспыт дьиэтигэр кини үтүө аатын үйэтитэр мемориальнай дуоска үөрүүлээх арыллыыта буолла. Кыыһа Г.А. Максимова, уола Д.А. Горохов аҕаларын туһунан истиҥ, иһирэх тылынан мустубут дьоҥҥо кэпсээтилэр. Ытык киһи төрөөбүтэ 100 сааһыгар туһуламмыт күҥҥэ нэһилиэк бэтэрээннэрэ уонна Арыылаах нэһилиэгиттэн аҕам саастаах күндү ыалдьыттар ахтан-санаан аастылар.

Маны сэргэ бу күн «Аҕа — эрэллээх эркин, тулхадыйбат тулааһын» улуустааҕы күрэх ыытылынна. Уопсайа биэс хамаанда кыттыыны ылла: Элгэстэн элбэх оҕолоох дьиэ кэргэн аҕа баһылыга Александр Слепцов уолунаан Саша Кутейкинныын (8 кыл.), Үөттээхтэн Василий Антипин уонна Артем Бурцев (7 кыл.), Верхоянскайтан Олимпий Потапов уолунаан Ромалыын (1 кыл.), Боронуктан Николай Попов уолунаан Колялыын (7 кыл.) уонна Гаврил Другин уолунаан Славалыын (4 кыл). Кыттааччылар бэйэни билиһиннэрии түһүмэҕэр дьиэ кэргэннэрин туһунан, туох дьарыктаахтарын кэпсээтилэр, Дьааҥы биллиилээх сылгыһыттарыгар аналлаах «Дьааҥы сылгыһыттара» өйү-билиини сайыннарар куоҥкуруһу ситиһиилээхтик аастылар.

Күрэх түмүктүүр чааһа «Эбэ» күөлүгэр спорт төрүт көрүҥүгэр буолла. «Тойон сүбэ» түмсүүнү өр сылларга салайбыт Василий Ноговицын үгэс сиэринэн аал уоту оттон арыылаах саламаатынан аһатта. Спортивнай күрэххэ кыттааччылар ох курдук оҥостон кэлбиттэр. Күөн күрэс түһүмэҕэр маҥнай утаа аҕалар маһы суордулар, онтон уолаттарын кытта маһы биэс аҥыы эрбээтилэр, хайыттылар, саһааннаатылар. Салгыы остуолбаҕа ыттыыга маҥнайгынан Олимпий Потапов таҕыста. Кини кэнниттэн, сэниэбит баранна-эһиннэ диэбэккэ, бары кэриэтэ остуолба оройугар тиийэ таҕыстылар.

Ойбону бэлэмнээһиҥҥэ инники күөҥҥэ Верхоянскай куорат кыттааччылара Потаповтар таҕыстылар. Элгэс Слепцовтарыгар дьиэ кэргэнэ улахан өйөбүл оҥордо. Бары дьиэ кэргэнинэн кэлэн аҕаларыгар уонна убайдарыгар, көрөөччүлэр да истэриттэн буоллар, сүбэ-ама биэрэн көмөлөстүлэр, өйөбүл буоллулар.

Булчуттар биатлоннарыгар 100 миэтирэҕэ хайыһарынан сүүрэн тиийэн сыал ыттылар. Уолаттар сааны хайдах туттан-хаптан ыталларыттан бултуу үөрүйэхтэрэ көһүннэ.

Күрэҕи уопуттаах суудьуйалар сөкүүндэтиттэн мүнүүтэтигэр тиийэ кэтээн көрө турдулар. Дьүүллүүр сүбэ түмүк таһаарыытынан Элгэс нэһилиэгиттэн Слепцовтар кыайыылаах үрдүк аатын сүктүлэр. Кинилэргэ «ЯТЭК» АУо толорооччу дириэктэриттэн Александр Смирнов уонна Ил Түмэн дьокутаата Александр Ноговицын туруорбут бириистэрин от охсору туттардылар. Иккис миэстэни олохтоохтор Другининнар ылан, А.Д. Горохов дьиэ кэргэнин аатыттан 8 тыс. солк. уу харчынан наҕараадаланнылар. Үһүс миэстэ Потаповтар буоллулар, улуус дьаһалтатыттан 7 тыһ. солк. суумалаах сэртипикээт туттулар.

Күрэхтэһии кыттыылаахтарыттан тэрээһин хайдах ааспытын, уол оҕону иитиигэ аҕа оруолун, иллэҥ кэми хайдах атааралларын туһунан ыйыталастым:

Олимпий ПОТАПОВ, физкультура учуутала, икки оҕолоох, Верхоянскай куорат:

— Бу күрэхтэһиигэ уолбунаан Ромалыын бастакы холонуубут. Элбэҕи биллибит, көрдүбүт. Үһүс миэстэ буоллубут. Бэйэбит холбутугар сүрдээх улахан ситиһии. Уолум улааттаҕына, өссө да бу курдук тэрээһиннэргэ кыттан иһиэхпит. Сылын ахсын маннык күрэхтэһиилэр буолалларын билэр этим. Хаһан уолум улаата охсон, күрэхтэһэ барарбытын күүтэрим, ол баҕа санаам бүгүн туолла. Күрэх урут Элгэскэ буолара, Арыылаахха буола сылдьыбыта. Дьиэ кэргэним туһунан кэпсээтэххэ, кыракый кыыстаахпын, кэргэним Варвара оскуолаҕа психологынан үлэлиир. Уол оҕону кыра сааһыттан элбэхтик күрэхтэһиигэ илдьэ сылдьыахха наада. Оччоҕо уол эр киһи курдук иитиллэн тахсар, өйө-санаата уларыйар. Уолум хайыһарынан, атах оонньуутунан, тустуунан дьарыктанар. Ити көрүҥнэригэр кыракый ситиһиилэрдээх. Оҕолор спартакиадаларыгар баран атах оонньуутугар кыттыыны ылбыта. Хомойуох иһин, кыра оҕолорго атах оонньуутун оҥорботохторо, мин туруорса сатаан көрбүтүм да, мэлигир. Былырыын Адыаччыга хайыһарга улуустааҕы күрэххэ, 1 км бастаабыта. Тустууга быйыл бастакытын сүрэхтэннэ. Элгэскэ баран 26 кг үһүс миэстэни ылбыта. Бэйэм туспунан этэр буоллахха, иллэҥ кэммэр кыһынын тыаҕа тахсан бултуубун, сааһын балыктыыбын, кустуубун. Сайынын төрөөбүт дойдубар Табалаахха баран оттуубут. Ону таһынан маһынан уһанабын, оҥоһуктарбын атыылаан дохуот киллэринэбин, сакаастар кыралаан киирэллэр. Уолум миигин кытта тэҥҥэ уһанар. Куруук чөл олоҕу тутуһуҥ, күрэхтэһиилэргэ кыттыҥ, дьиэ кэргэттэргит дьоллоох, доруобай буолуннар, үлэҕитигэр үрдүк ситиһиилэри.

Александр СЛЕПЦОВ, уон оҕолоох амарах аҕа, Элгэс нэһилиэгэ:

— Аҕа күрэҕэр хаста даҕаны кытынным, миэстэлэстим. Арыылаахха, Элгэскэ ыытыллыбыт күрэхтэргэ бастаан турабын. Манна үчүгэй бэлэмнээх киһи кыттар. Оҕолорум иллэҥ кэмнэригэр спорт саалаҕа баран дьарыктаналлар. Окко-маска бары бииргэ сылдьаллар, кустуубут, балыктыыбыт. Үлэҕэ сыстаҕастар, талааннаахтар, ситиһиилэрэ элбэх. Тустууга миэстэлэһэн эрэллэр. Кыайыы өрөгөйө – улахан үөрүү, кыайдарбын диэн киирсэҕин. Маннык күрэхтэһии буолара үчүгэй, өссө эдэр аҕалар тахса тураллара буоллар, оҕолор күрэхтэһиигэ сылдьа үөрэниэхтэр. Эдэр аҕалар үүнэ-сайда турдуннар.

Гаврил ДРУГИН, улуустааҕы ойуур хаһаайыстыбатын маастара, биэс оҕолоох аҕа, Боронук нэһилиэгэ:

— Бүгүн бэрт тэрээһиннээх күрэхтэһии буолла. Бэйэм нэһилиэгим чиэһин уолбунаан Славалыын көмүскээтибит. Кыттааччылар үчүгэйдик бэлэмнэнэн, оҥостон кэлбиттэр. Суудьуйалар үчүгэйдик үлэлээтилэр. Хас түһүмэх ахсын биирдии киһи хонтуруоллаан, улахан балыйсыы тахсыбата. Маннык күрэхтэһиигэ бастакы холонуубут, киһи күрэхтэһиэн сөп эбит. Бэйэбит спортивнай күрэхтэһиилэргэ оройуоҥҥа, нэһилиэккэ да буоллун көхтөөхтүк кыттабыт. Уол оҕону иитии туһунан этэр буоллахха, биһиги оҕону үлэҕэ такайабыт. Оҕо аҕата хайдах хамнанарын барытын кэтээн көрөн үөрэниэхтээх. Булка, үлэҕэ батыһыннара сылдьан үөрэтиэх, көрдөрүөх тустаахпыт. Уолга аҕата холобур буолуохтаах. Улууска аҕа диэн тыл суолтатын өрө көтөҕүөххэ диэн этиилээхпин. Дьиэ кэргэҥҥэ өйөбүл, эрэл – аҕа буолар. Чөл олоҕу тутуһуохха, үлэни өрө тутуохха. Күрэҕи тэрийэн ыыппыт Боронук нэһилиэгин олохтоох дьаһалтатыгар, тэрийээччилэргэ улахан махталбын тиэрдэбин. Маннык күрэхтэһиилэртэн киһи уопут ылар, дьону-сэргэни кытта билсэр. Маны таһынан оҕо иитиитин боппуруоһугар сүбэни-аманы биэрдилэр, атын нэһилиэктэр аҕаларын түмсүүтүн үлэтин-хамнаһын кытта билистибит, уопут атастастыбыт.

«Полиметалл» поможет отремонтировать школы и детские сады в Верхоянье

Первое соглашение о социально-экономическом сотрудничестве было подписано в столице республики между администрацией Верхоянского района и Якутским филиалом «Полиметалл УК».

Соглашение подписали глава муниципального района Гаврил Чириков и директор Якутского филиала «Полиметалл УК» Александр Акамов. Содержание программы социальной поддержки будет обновляться ежегодно с учетом мнения населения и администрации района.

В этом году компания поможет благоустроить образовательные учреждения. Будет отремонтирован центр дополнительного образования для детей района. Здание, в котором более 400 воспитанников занимаются в 11 различных кружках, нуждается в ремонте кровли, полов и утеплении фасада. Кроме того, будет произведена полная замена окон на современные пластиковые в Батагайском детском саду «Солнышко».

Антон Сафронов рассказал верхоянским предпринимателям о льготном кредитовании бизнеса

Якутия признана победителем конкурсного отбора среди субъектов Российской Федерации для создания региональных лизинговых компаний. В связи с этим, в регионе создана лизинговая компания «Рлк-Якутия» для малого бизнеса. И теперь предприниматели смогут заключать договоры лизинга на сумму от 5 млн до 200 млн рублей. Об этом министр инвестиционного развития и предпринимательства Антон Сафронов подробно рассказал на встрече с предпринимателями в Батагае.

Известно, что в этом году среди всех субъектов-участников конкурс выиграли только республика и Ярославль. До этого, в 2017 году, Федеральная корпорация по развитию малого и среднего предпринимательства выделила финансовые средства на проекты Татарстана и Башкортостана.

«Уставный капитал региональной лизинговой компании составит 2 млрд рублей. Участниками программы лизинга могут стать индивидуальные и малые предприятия республики, имеющие потребность в приобретении в лизинг высокотехнологичного и инновационного оборудования, промышленного оборудования, а также оборудования в сфере переработки и хранения сельскохозяйственной продукции. Предприниматели смогут заключать договоры лизинга на сумму от 5 млн рублей до 200 млн рублей. Максимальная конечная ставка по лизингу оборудования импортного производства составит 8% годовых, отечественного производства — 6% годовых, срок договора лизинга — до 60 месяцев», — сообщил министр.

Как отметил Антон Сафронов, в Верхоянье, на его взгляд, есть ряд проектов, заслуживающих внимания.

Работники Верхоянских электросетей заехали на избирательный участок перед дежурством

В восемь часов утра наряду с остальными открылся для батагайцев Центральный избирательный участок №118.

По словам членов ИКМО, здесь числится по списку 614 избирателей.

Первыми выполнить свой гражданский долг пришли работники Верхоянских электросетей. Примечательно, что начальник предприятия Эдуард Биканов лично привез коллег, чтобы те успели проголосовать перед дежурством.

Энергетики к тому же, по инициативе руководства, вручили работникам ИКМО талоны на оплату задолженности за электричество без пени. В рамках акции 20 талонов от ВЭС вручат первым посетителям, жителям районного центра.

Также свою лепту для активности избирателей внесла Центральная районная больница. Во всех участках для голосующих началась акция — организовано тестирование крови на сахар.

Кроме того, на участках развернуты ярмарки-продажи сельхозпродукции. СХПК «Полюс Холода», местные кондитеры, батагайские предприниматели, коллективы организаций — все охотно согласились участвовать в торговле.

Безусловно, в поселке Батагай с утра царит праздничная атмосфера.

В Верхоянске школьники забили насмерть молодого человека

В Верхоянске группа школьников, среди которых ученики 8-10 классов, насмерть забили 21-летнего молодого человека. Сообщается, что подростки снимали жестокое избиение на видео и распространили шокирующие кадры по мессенджерам. 

«В настоящее время проводится проверка. По личностям подозреваемых пока нет информации. Сегодня ждем решение о возбуждении дела. Подробная информация будет позже», — сообщила ЯСИА старший помощник руководителя СУ СК России по Якутии по взаимодействию со СМИ Надежда Дворецкая.

В Верхоянской школе, ученики которой подозреваются в убийстве, отказались давать комментарии. «Делом занимаются правоохранительные органы. Мы пока ничего комментировать не можем«, — сказали в учебном заведении.

«Факт — есть, сейчас идет следствие, в том числе выясняется причина смерти пострадавшего. Пока не могу рассказать обо всех подробностях», — поделился с ЯСИА глава города Верхоянск Евгений Потапов.

Жители верхоянского села Улахан-Кюель выступают за благоустройство жилья и качество связи

Вчера начался отчет органов исполнительной власти республики об итогах деятельности за 2017 год перед жителями Верхоянского улуса. Основная группа под руководством заместителя министра культуры и духовного развития республики Владислава Левочкина встретилась с жителями села Улахан-Кюель Табалахского наслега, самого крупного и многочисленного поселения района.

Выступая с докладом, Владислав Левочкин озвучил основные достижения социально-экономического развития республики за 2017 год. «Несмотря на объективные сложности, в Якутии обеспечена положительная динамика основных социально-экономических показателей, и республика в этом году укрепила статус лидирующего субъекта на Дальнем Востоке. Якутия занимает первое место в округе по уровню социального развития, качеству жизни и рождаемости. В частности, об этом свидетельствует самый важный и объективный показатель качества жизни населения – ожидаемая продолжительность жизни, которая увеличилась с 63 лет в 2000 году до 70,8 лет в 2017 году», – доложил руководитель делегации.

Также в выступлении было озвучено о реализации «майских» указов президента России Владимира Путина. В 2017 году упор сделан на рост заработной платы целевых категорий работников бюджетного сектора. Наибольшее увеличение ощутили работники учреждений культуры, музеев и библиотек.

Из числа масштабных итогов деятельности также отмечен запуск цифрового телерадиовещания. В тестовом режиме осуществляется прием первого мультиплекса из 10 телеканалов. Дальнейшая цифровизация предусматривает в 2018 году подключение к интернету учреждений здравоохранения, в том числе Табалахской участковой больницы. После завершения доклада местное население озвучило свои вопросы в адрес представителей министерств и ведомств.

В качестве главного постановочного вопроса жители села обозначили строительство второй котельной. Действующая котельная была построена и запущена в 2016 году. К ней подключено около 130 домов. А для централизованного теплоснабжения остальной части жилищного фонда нужны дополнительные мощности. Как добавили местные жители, централизованное отопление дает не только комфорт в быту, но и значительную экономию в расходах по сравнению с печным отоплением, для которого необходима заготовка дров. Поэтому строительство котельной и дальнейшее благоустройство села – вопрос социально значимый.

Следующим по срочности решения жители Табалахского наслега отметили необходимость строительства нового здания детского сада. На данный вопрос ответила заместитель министра архитектуры и строительного комплекса Якутии Галина Новикова.

«Строительство детского сада в Улахан-Кюель  по общереспубликанской очередности объектов в сфере образования  предусмотрено только в 2022 году. Однако решение вопроса можно ускорить при софинансировании объекта из местного бюджета. Поэтому необходимо определить приоритетность строительства социальных объектов внутри села, подобрать типовую проектно-сметную документацию  и определить финансовую схему  строительства», – сообщила она.

Также в числе проблемных вопросов, требующих решения от республиканской и федеральной власти, жители села озвучили: строительство дорог, качество мобильной связи и интернета, организацию санитарных рейсов и лекарственное обеспечение.

Отметим, что в Табалахском наслеге на протяжении многих лет наблюдается положительная динамика численности населения. По итогам 2017 года также зафиксирован положительный естественный прирост и количество жителей в наслеге достигло 1 005 человек.

В ближайших планах населения села Улахан-Кюель – возрождение и развитие культуры северных народов. Для этого местные активисты хотят привлечь новых специалистов в село для внедрения языковых программ для изучения эвенского языка и культуры в дошкольное и общее образование.

Табалаах ыччата Айсен тустууга өссө биир ситиһиилэннэ

Табалаах нэһилиэгиттэн төрүттээх Айсен Потапов Красноярскайга буолан ааспыт Д.Г. Миндиашвили аатынан тустуу Академиятын бирииһигэр Бүтүн Арассыыйатааҕы турнирга 61 кг ыйааһыннаахтарга боруонса мэтээли ылла.

Айсен Потапов турнир бастакы күнүгэр тустубут 61, 65, 92, 97 киилэлээх бөҕөстөртөн, Саха сиригэр мэтээл аҕалбыт соҕотох бөҕөс буолла. Төһө да Иван Ярыгин кэриэһигэр ыытыллар Аан дойдутааҕы Голден-при турнирга путевка ылбатар, кэскиллээх тустуук буоларын көрдөрдө диэн тустуу исписэлиистэрэ сыаналыыллар.

19 саастаах Айсен бастакы тустуутугар Кемероваттан сылдьар Андрей Гришаковы ыраастык, салгыы Казахстан бөҕөһө Абиль Усины 9:0 ахсаанынан кыайталаабыт. Үһүс хапсыһыытыгар РФ чөмпүйэнээтин призерэ, норуоттар икки ардыларынааҕы турнирдар кыайыылаахтара уонна призердэрэ Рустам Абдурашидовка 0:10 ахсаанынан хотторбут. Кини дьолугар Абдурашидов финалга тиийбит буолан, «утешиловкаҕа» түбэһэн, боруонса мэтээл иһин тустар чиэскэ тиксибит.

Төрдүс хапсыһыытыгар Айсен Арассыыйа ааспыт сыллааҕы юниордарга чөмпүйэнээтин боруонса призерэ Мурадбек Абдулкаримовы 14:3 ахсаанынан кыайар уонна боруонса мэтээл иһин киирсиигэ Бурятия улахан дьоҥҥо чөмпүйүөнэ Жаргал Доржиевы 11:7 ахсаанынан кыайар.

Айсен улахан дьоҥҥо Арассыыйа түһүлгэтигэр тустан, аан бастаан миэстэлэстэ. Кини билигин норуоттар икки ардыларынааҕы кылаастаах маастар Артур Константинов салалтатынан, Р.М. Дмитриев аатынан Олимпийскай эрэллэр училищеларыгар дьарыктанар. Тириэнньэрэ Айсены: «Уолбут улахан маладьыас, күүстээх характерын көрдөрөн, икки быһаарыылаах хапсыһыыга кыайыыны ситистэ. Кини мин эрчиллиилэргэ үөрэппит сымсатык атахха киирии албастарын оҥордо. Айсен дьоҕурдаах үөрэнээччи, барытын тутатына ылынан иһэр», — диэн тоһоҕолоон бэлиэтээбит. Артур Константинов өссө биир үөрэнээччитэ Семен Владимиров бу турнир кыайыылааҕа буолан, Ярыгин турнирыгар тустар быраабы ылбыт.

Сардана Седалищева: «Россия Саҥа дьыла норуоту түмэр күүстээх»

Кытай уонна Дьааҥы. Бу икки ханан да хатыласпат ураты кэрэлээх, туспа суоллаах-иистээх дойдулары биир ситимҥэ киллэрбит киһинэн Сардана Седалищева буолар. Ыраах Дьааҥы улууһуттан төрүттээх Сардана Седалищева улуу Кытайга олохсуйан, кини муҥутуур кыаҕын-күүһүн иҥэринэн, олоҕун кэскилин түөрэҕин түһэрэн, үлэлии-хамсыы, айа-тута сылдьар. Бүгүҥҥү таһаарыыга кини туһунан кэпсиибин.

— Китай Шаньдун провинциятыгар Линьи куоракка олорбуппут 9 сыл буолла. Кэргэним Андрей Сердечный идэтинэн пианист, Чайковскай аатынан Москватааҕы консерваторияҕа үөрэммитэ. Университекка пианино кылааһын үөрэтэр. Бэйэм тылбааһынан дьарыктанабын, — диэн кэпсиир Кытайга олохсуйбут Дьааҥы кыыһа Сардана Седалищева.

Улуу Кытайга бэйэлэрин миэстэлэрин булунан, үлэлии-хамсыы сылдьар дьиэ кэргэн үөрүүтүн үксэтэн, игирэ оҕолоро – Сандар уонна Никита этэҥҥэ улааталлар.

— Уолаттар билигин икки саастаахтар. Сир түннүгүн арыйар, тулалыыр эйгэни ылынар кэм, биллэн туран, оҕо саастан саҕаланар. Оҕолорбутун кытта нууччалыы, сахалыы тылларынан тэҥҥэ кэпсэтэбит. Аҕабыт омугунан нуучча. Калужскай уобалас Россияҕа биир бастакынан «наукоград куорат» диэн статустаах Обнинск куоратыттан төрүттээх. Уолаттарбын оҕолонон, балыыһаттан тахсааппытын кытта, аҕам Ньукулай Дьааҥыттан анаан-минээн көмөлөһө кэлбитэ. Сиэннэрин биир саастарын тоҕус ый ааһыахтарыгар диэри оҕолоон, Кытайга олорбута. Ол иһин дьиэбитигэр саха тылын эйгэтэ, тыына куруутун баар, оҕолор уу сахалыы тылы ньылбы эрдэхтэриттэн истэн улаатан эрэллэриттэн үөрэбин. Аҕам олох атын дойдуга маннык тулуурдаахтык, дьиэтин-уотун барытын хаалларан туран, биһиэхэ кэлэн сахалыы эйгэбитин чиҥэтэн, кэскилин түстээн барбытыгар олус махтанабын. Чахчы, хоту сир киһитигэр хорсун быһыы, — диэн Сардаана аҕатыгар истиҥ махталын биллэрэр.

Эдэр дьахтар Кытай курдук сайдыылаах улуу дойду киэҥ хардыытын тэтимигэр баһыйтарбакка, бэйэтин норуотун олохсуйбут үтүө үгэстэрин оҕолоругар иҥэрэргэ дьулуһар. Биир оннук үтүө үгэс – Саҥа дьыл бырааһынньыга. Тымныы оройуттан – Дьааҥыттан төрүттээх киһиэхэ Саҥа дьыл суолтата тугунан да кэмнэммэт ураты тыыннаах.

— Саҥа дьыл ахсынньы 31 күнэ Кытайга туспа историялаах. Манна ахсынньы 31 түүнүн биһиги курдук бэлиэтээбэттэр. Кытай бэйэтэ ый халандаарынан үгэс буолбут Саҥа дьыллаах. Арҕаа дойду Ороһуоспатын билинэр. Католическай итэҕэллээх кытайдар элбэхтэр. Онтон биһиэхэ, Кытайга олорор Россия дьонугар, Саҥа дьыл дойдубутун кытта ситиммитин быспат күүтүүлээх бырааһынньыкпыт. Оҕолорум Саҥа дьыл курдук маассабай бырааһынньык үөрүүтүн билбэккэ, дьыссааттарга, оскуолаларга буолар утренниктары, Тымныы Моруос оҕонньору, Хаарчаананы, араас уотунан күлүмүрдүүр күөх харыйаны, араас эриэккэс маскарааттары көрбөккө улаатыахтарын баҕарбаппын. Ол иһин бэйэбит күүспүтүнэн Саҥа дьыл тыынын үөскэттэхпитинэ, оҕолорбутугар иҥэрдэхпитинэ сатанар, — диэн этэр кини.

Кытайга олохсуйбут ыал былырыын уолаттара олоххо бастакы хардыыларын оҥорбут кэмнэригэр Саҥа дьыл бырааһынньыгын тэрийэн ыыппыттара. Эһэлэрэ Ньукулай Тымныы Моруос оҕонньор, ыал ийэтэ Сардана бэйэтэ Хаарчаана, уолаттара Сандар Саҥа дьыл, Никита бөтүүк маскараата буоланнар, чугас олорор оҕолоох ыалларын эҕэрдэлээбиттэрэ, бэлэх туттарбыттара.

— Быйыл күһүн куораппытыгар Нуучча уулуссата арылынна. Кытайдарга нуучча култууратын тарҕатыы, билиһиннэриигэ, ол иһигэр Саҥа дьыл бырааһынньыгын бэлиэтээһиҥҥэ былааннара элбэх. Онон Россия култуурата Кытай сиригэр-уотугар тарҕаныытыгар эрэлбит улахан. Россия Саҥа дьыла Кытайга туспа суолу-ииһи киллэрэн, норуоту түмүүгэ көмөлөөх буолуо ди саныыбын. Ол туһугар Кытайга олохсуйбут Россия дьоно үлэлэһиэхпит, — диэн эрэлин биллэрэр.

Дьааҥы уонна Кытай икки ураты дойду күүһүн-уоҕун этигэр-хааныгар иҥэриммит Кытай олохтооҕо, талааннаах музыкант Андрей Сердечный тапталлаах кэргэнэ, кырачаан Сандар, Никита күн күбэй ийэлэрэ Сардана Седалищева курдук дойдутугар бэриниилээх, киэҥ уопсастыбаннай өйдөөх-санаалаах, норуот үгэстэрин үрдүктүк тутар ыччаттаахпытынан биһиги киэн туттабыт.

Дьааҥыга олоҥхоһут Охонооһой 100 сылыгар аналлаах тэрээһин буолла

Арчы дьиэтигэр А.Н. Томскай-Олоҥхоһут Охонооһой төрөөбүтэ 100 сылыгар аналлаах «Дьааҥы – Олоҥхо түһэ» улуустааҕы бэстибээл ыытылынна. Бу күн бэстибээл чэрчитинэн, уран тарбахтаахтар, талба талааннаахтар быыстапкалара тэрилиннэ. «Олох дьоло» диэн Олоҥхоһут Охонооһой туһунан киинэ көрдөрүлүннэ.

Бэстибээл үөрүүлээх арыллыытыгар мустубут дьону, олоҥхону толорооччулары, тарҕатааччылары улуус баһылыгын солбуйааччы М.И. Осипов, А.Н. Томскай үлэтин-хамнаһын сырдаппыт, кини олоҥхотун үйэтитиигэ бэйэтин кылаатын киллэрсибит М.П. Климовская эҕэрдэлээтилэр. Ийэ олоҥхоһут Чаайка Даарыйа удьуор балта М.А. Стручкова, Эҥэ орто оскуолатын учуутала З.Н. Цырендопопова Олоҥхоһут Охонооһойу ахтан-санаан, оҕо саастарыгар кинилиин алтыспыт күннэрин туһунан истиҥник үллэстэн кэпсээбиттэрин кэлбит дьон бары да сэргии иһиттэ.

Бэстибээл кэмигэр уран тарбахтаахтар, талба талааннаахтар быыстапкалара тэрилиннэ. Манна кыайыылааҕынан Софья Рязанская (Боруулаах нэһ.) сиэлтэн сиэдэрэй оҥоһуктара ааттанна. Иккис миэстэҕэ Ольга Соловьева (Эҥэ нэһ.) таҕыста. Кини быыстапкаҕа сыалыһар тириититтэн киэргэллэри, сылгы түүтүн хатайдаан оҥорбут таҥас-сап кэллиэксийэтин, тириигэ уотунан сиэтэн түһэрбит уруһуйдары аҕалбытын дьон олус биһирии көрдө. Оттон үһүс миэстэни Вера Гермогенова (Боруулаах) куукулаларын быыстапката ылла.

Олоҥхону толоруу күрэҕэр уопсайа үс киһи кытынна. М.А Стручкова бэрэссэдээтэллээх дьүүллүүр сүбэ быһаарыытынан, «Дьааҥы – Олоҥхо түһэ» бэстибээл муҥутуур кыайыылааҕынан Эҥэ орто оскуолатын 11-с кылааһын үөрэнээччитэ Марианна Сивцева ааттанна. Кини А.Н. Томскай – Олоҥхоһут Охонооһой «Эрбэх иһигэр иккитэ эргийбит, Эрэйдээх-Буруйдаах Эриэдэ Бэргэн» олоҥхотун толордо. «Эр санаалаах, эркин сүрэхтээх Байды Баатыр» диэн бэйэтин олоҥхотунан кыттыбыт Софья Рязанская бастакы миэстэҕэ таҕыста. Иккис миэстэни «Эрчимэн Бэргэн» олоҥхону толорбут Андрей Потапов-Айанньыт (Табалаах) ылла.

Дьааҥыга маастар Афанасий Поскачин көҕүлээһининэн боксаҕа бастакы күрэхтэһии буолла

Улуус историятыгар боксаҕа бастакы күрэхтэһии Боруулаахха норуоттар икки ардыларынааҕы кылаастаах маастар Афанасий Поскачин көҕүлээһининэн ыытылынна. Күрэххэ Адыаччы, Баатаҕай, Боруулаах уонна Верхоянскай хамаандаларыттан 31 эдэр спортсмен кытынна.

Хамаанданан түмүккэ бастакы миэстэҕэ дьиэлээх хаһаайыттар (тириэнньэр Афанасий Поскачин), иккискэ Адыаччы орто оскуолата (Алексей Потапов), үһүскэ Верхоянскай оҕолоро (Гаврил Слепцов) таҕыстылар.

Ыйааһыннарга чөмпүйүөннэринэн: 30 кг — Феликс Комелев (Боруулаах, 5 кылаас), 32 кг – Кирилл Божедонов (Боруулаах, 5 кыл.), 36 кг – Слава Бочкарев (Верхоянскай, 6 кыл.), 46 кг – Сарыал Божедонов (Боруулаах, 8 кыл.), 48 кг – Афоня Слепцов (Боруулаах, 8 кыл.), 54 кг – Семен Чириков (Боруулаах, 9 кыл.), 60 кг — Костя Юмшанов (Боруулаах, 9 кыл.), 50 кг — Толя Старостин (Боруулаах, 10 кыл.), 60 кг – Николай Новгородов (Баатаҕай, 10 кыл.), 60 кг үөһэ Иннокентий Томскай (Баатаҕай, 11 кыл.) буоллулар.

Бу күннэргэ эдэр боксердарбыт тириэнньэрдэрэ Афанасий Поскачинныын Бүлүү улууһугар күрэхтэһэ сылдьаллар.

Шаг в будущее: Хорошо, когда есть увлеченные дети

Несмотря на трескучие морозы за -50 градусов, дети Заполярья 13 и 14 декабря собрались на традиционную научно-практическую конференцию «Шаг в будущее».

В первый день конференции юные изыскатели прошли стендовую защиту своих проектов. Экспертами выступили специалисты из различных областей: учителя-предметники, педагоги дополнительного образования, специалисты сельского хозяйства и геологи. Работой экспертной группы руководил доцент СВФУ, кандидат исторических наук Виктор Дьяконов.

По пяти блокам, включающим все сферы жизнедеятельности в условиях жизни Крайнего Севера, проекты защитили около 150-ти учащихся школ района. Здесь были и чисто теоретические проекты, реализация которых на практике, по словам авторов, облегчила бы нашу жизнь, помогло сохранить здоровье людей и улучшить экологию окружающей среды.

Среди работ, которые помогут дальнейшему росту производства сельскохозяйственной продукции, я бы отметил «Сенокосные угодья в условиях Крайнего Севера» Екатерины Рожиной, ученицы 9 класса Адычинской средней школы. Катя со своим руководителем, учителем биологии Дмитрием Алексеевым, изучили травостой на угодьях своего наслега за последние три года и сравнили их со средним показателем по району. Расследовали причину падения урожайности грубых кормов и предложили методы их повышения.

Ученик 11 класса Табалахской средней школы Георгий Чириков разработал проект «Использование измененного китайского трактора для заготовки сена», ему помогли учителя Александра и Дмитрий Эверстовы. Опыт табалахцев по заготовке сена включает много рационализаторских идей, на основе которых к нашим условиям «адаптируют» отечественную и зарубежную технику, чем несомненно облегчают тяжелый труд односельчан, и, конечно же, повышают производительность.

Обязательно пригодится на практике проект «Карманный якутско-русский словарь для учащихся 6 класса русскоязычной школы», составленный ученицей 6 «а» класса Батагайской школы Наташей Слепцовой под руководством преподавателя Юнны Неустроевой.

Неизменный интерес вызывают современные наряды якутских девушек-подростков, сшитых с традиционными элементами. Такую работу представила Аксинья Ефимова (Верхоянская СОШ) со своим руководителем Евдокией Ефимовой.

На научно-практической конференции в этом году было много работ по итогам экспедиции школьников «Верхоянье – Полюс Холода – 2017». Среди них стоит отметить проекты: «Электромагнитные излучения в ОНЧ-, НЧ- и ВЧ- диапазонах в окрестности Провала вечномерзлого грунта в районе нижнего течения Адычи» ученицы 11 класса Екатерины Потаповой (рук-ль А.Х. Эверстова) и «Описание костей бизона мамонтовой фауны «Батагайка» и «Юнюген» Верхоянского района» ученицы 7 класса Борулахской СОШ Насти Слепцовой (руководитель С.Н. Седалищева).

Один из экспертов научно-практической конференции «Шаг в будущее», ведущий геолог «Янгеологии» Алексей Коваленко прокомментировал: «Это очень хорошо, что есть увлеченные дети. В них — наше будущее».

Батагайской школе исполнилось 75 лет

В первый день декабря прошел праздник в честь 75-летнего юбилея Батагайской школы. Линейка с участием выпускников прошлых лет, выставка фотографий, стендов, коллекций от школьного клуба и творческих работ учащихся, открытые уроки и торжественное собрание, посвященные круглой дате, организованы на должном уровне, присущем только таким дисциплинированным и талантливым людям – педагогам школы.

Как отметила директор Татьяна Лучкова, Батагайская школа выпустила 12 золотых и 76 серебряных медалистов. Сегодня в коллективе трудятся семь Отличников образования, шесть Почетных работников общего образования, 19 учителей высокой и 18 высшей профессиональной категории.

В торжественной обстановке наградили грамотами и благодарственными письмами практически всех работников школы. Слова поздравления в адрес юбиляра поступили из Верхоянья, со всех концов нашей республики и необъятной России. Поздравила родную школу первая выпускница (1958 год) Бандурина Галина Федоровна. Телеграммы прислали бывшие директоры образовательного учреждения: Горохова Раиса Дмитриевна (работала в 1971-1994 годы) и Правдюкова Алевтина Алексеевна (1971-1994 годы). Такие же теплые пожелания отправили почтой учителя разных лет, в частности Козлова Мария Романовна, Левицкая Светлана Владимировна, Ерофеевы Валентина Степановна и Жанна Николаевна, Иванова Галина Алексеевна и многие-многие другие.

С рождением  ребёнка загорается божественный огонь в его душе. И сила этого огня определяет потом всю его жизнь. Огонь в сердце Батагайской школы горит уже 75 лет. По задумке организаторов, гости торжественного собрания зажгли поочередно свечи веры, любви, надежд и других прекрасных составляющих жизни школы-юбиляра. Среди приглашенных гостей почетную миссию доверили главе района Гаврилу Чирикову, главе поселка Егору Шестакову, выпускнице 1967 года Людмиле Коломиец, председателю профсоюза работников образования Татьяне Божедоновой, представителю геологов-основателей школы, генеральному директору ОАО «Янгеология» Фардату Габитову и всем тем, кто причастен к благополучию и процветанию Батагайской СОШ.

Учащиеся школы украсили праздник своими песнями и танцами. Особенно трогательно выступили первоклашки, которые в шуточной форме намекнули присутствующему руководству района, депутату Госсобрания Ил Тумэн Акулине Стручковой о своей мечте расширить стены любимой школы и предложили им «стены строить из резины, а двери – из пружины».

35 педагогов и друзей школы – коллекционеров района приняли участие в выставке под руководством психолога школы Анны Стручковой. Восхищение богатой коллекцией момент вызвал Владимир Костенко – заместитель начальника ОГПС, общественный руководитель школьного авиакружка. Интересным и уникальным оказалось семейное собрание почтовых марок учительницы Натальи Хальвинской.

«Тымныы чыпчаала» 15 сыллаах үлэтин ситиһиитин бар дьонугар анаата

2002 сыллаахха урут улуус бары нэһилиэктэрин аһынан-таҥаһынан хааччыйан олорбут Верхоянскайдааҕы РайПО тэрээһинин уларытан, «Верхоянскторг» МУТ буолбута. Кини оччолорго 14 маҕаһыыннааҕа, сүрүннээн киһи күннээҕи сиир аһын бурдугу, арыыны, саахары, тууһу, килиэби, эт, балык кэнсиэрбэлэри, куруппа арааһын, мокоруон оҥоһуктары атыылыыллара. Дириэктэринэн Екатерина Портнягина үлэлиирэ. Ити сылтан ыла үүт, эт соҕотуопкатыгар кыттыһан барбыттара.

2002 с. Дьааҥыга Тыа хаһаайыстыбатын министиэристибэтин кэпэрэтиибинэй хамсааһын салаатын начаалынньыга Николай Поисеев кэлэ сылдьан үлэлэрин билсэн баран, «Хайаан да кэпэрэтиип тэринэргит наада, улууска икки соҕотуопкалыыр тэрилтэ баар буолуохтаах», — диэн сыал-сорук туруоран барбыт. Оччолорго өрөспүүбүлүкэҕэ соҕотох «Чурапчы» ТХПК баара. «Кэпирэтиип тэриннэххитинэ министиэристибэ өттүттэн көмө ылар суоллар бааллар», — диэн сүбэлээбит. Онтон эр ыланнар, саас муус устарга мунньахтаан, паай уган, кэпэрэтиип чилиэннэрэ буоларга сөбүлэһэн, боротокуол суруйан, регистрацияланан, «Тымныы чыпчаала» ТХПК тэриллибитэ.

Ити аҕыйах тылынан суруйан кэбиспитим, дьиҥэр, сүрдээх элбэх өйдөтөр, тэрийэр үлэттэн тахсыбыта биллэр. Кэпэрэтиип бастакы чилиэннэринэн Арыылаах, Сартаҥ, Барылас, Сыһыы Мэйиитэ, Суордаах, Дулҕалаах. Мачах, Боронук нэһилиэктэрэ, Верхоянскай куорат киирбиттэрэ. Эти, үүтү астыыр тэриллэри атыыласпыттара, Дьокуускайтан «Туймаада-Ас» анал үөрэхтээх технологын ыҥыран үлэһиттэрин үөрэттэрэн, билиҥҥи кэмбинээт таһынааҕы кыра, мас дьиэҕэ эт, үүт тутан үлэлэрин саҕалаабыттара. Сэбиэдиссэйинэн асчыт ааттааҕа Лидия Подопригора буолбута.

Ити сыл Екатерина Алексеевна биир дойдулаахтарын итэҕэлин ылан, Ил Түмэн дьокутаатынан талыллыбыта, тыа дьонун-сэргэтин көмүскүүргэ туһуламмыт сокуоннары ылыыга элбэхтик үлэлээбитэ. Куоракка 80-с сылларга тутуллан иһэн хаалбыт, нууччалыы эттэххэ «незавершенка» буолан турар остолобуой таас дьиэтин Тыа хаһаайыстыбатын министиэристибэтигэр биэрэн астыыр кэмбинээт оҥороллоругар көрдөһөн, сүүрэн-көтөн, үп-харчы көрүллүбүтэ. Тутуутун «Агропромстрой» ХЭУо ыыппыта, тэриллэрин «Агротехнология» ХЭУо аҕалбыта. Ас кэмбинээтэ тутуллан, 2007 с. балаҕан ыйын 1 күнүгэр үлэҕэ киирбитэ. Онон, быйыл кэмбинээт 10 сыллаах үбүлүөйэ буолбут.

Сопхуос эстиэҕиттэн куоракка ынах сүөһү ахсаана лаппа аҕыйаабыта, ынахтаах дьон кэмбинээккэ 24,5 солк. туттаралларынааҕар, нэһилиэнньэҕэ биирдии мөһөөххө атыылыылларын ордороллоро. Оннук балаһыанньаҕа аҥардастыы ынах үүтүгэр эрэнэр кыах суоҕуттан, бороһуогунан үрүҥ аһы оҥорор буолбуттара. Оччолорго куоракка ДьТХА бүтэрэннэр, эдэр исписэлиистэр Валентина Быкова, Елена Аммосова, Сергей Окоемов кэлэн үлэлээн барбыттара. Эдэр исписэлиистэр бастаан үлэлииллэригэр, биллэн турар, элбэх ыарахаттары көрсүбүттэрэ да буоллар, санааларын түһэрбэккэ үлэлээбиттэрэ. Билигин Сергей Семенович астаабыт ыыһаммыт таба, убаһа эттэрэ, халбаһыылара Саха сиригэр эрэ буолбакка, киэҥ Арассыыйаҕа тиийэ билиннилэр, киэн туттуубут буоллулар.

2013 с. бэс ыйын 6 күнүнээҕи улуус баһылыгын дьаһалынан, «Тымныы чыпчаала» ТХПК биир соҕотуопкалааччынан буолбута. Урукку «Верхоянье» ТХПК киирэр Остуолба, Адыаччы, Боруулаах, Табалаах, Эҥэ, Чөрүмчэ, Элгэс нэһилиэктэрэ кэпэрэтииби кытта дуогабар-контрактация түһэрсэн үлэлииллэр.

Биэс сыл анараа өттүгэр кэмбинээккэ үүт тиийбэтиттэн хотон туттар, ынах атыылаһар сыаллаах «Россельхозбаантан» 3,7 мөл.солк. кирэдьиит ылан хотон туттубуттара, нөҥүө сылыгар муниципальнай бырайыакка киирэн, Тыа хаһаайыстыбатын уонна ас-үөл бэлиитикэтин министиэристибэтин нөҥүө 5 мөл. солк. субсидия ылан, Мэҥэ Хаҥалас «Тумул», «Хорообут», Уус Алдан «Лена» племенной хаһаайыстыбаларыттан 30 сэминтээл боруодалаах ынахтары аҕалбыттара. Олортон ураты бэйэбит нэһилиэктэрбититтэн Табалаахтан, Сыһыы Мэйиититтэн, Боронуктан, Остуолбаттан атыылаһаннар, 200 төбөҕө тиэрдэн, быйыл саҥа төрөөбүт торбостору нэһилиэнньэҕэ атыылаан, идэһэлэнэн, атастаһан, билигин хотонноругар 162 ынах сүөһү кыстаан турар, олортон 100 ыанар ынах. Хотонноро бастаан 100 төбөҕө ананан тутуллубут буолан, сүөһүлэрэ баппакка былырыын уонна быйыл салҕааһыннары туттулар.

Ынахтарын буоһатыыны искусственнай ньыманан ыыталлар, онон төрүөхтэрин ылыыта үчүгэй. Урукку сылларга буоһатыыны Дьокуускайтан кэлэн оҥороллоро, быйыл бэйэлэрин үлэһиттэрин үөрэттэрбиттэр, төһө ынах уулаах буолбутун бэрэбиэркэлээннэр, утары сиэмэлии тураллар. Билигин кинилэр 120 төбө киирэр хотонун тутуутун инвестбырагыраама нөҥүө ыытарга туруорса сылдьаллар, аны саас кулун тутарга 50 төбө эдэр сүөһүнү аҕалыахтара.

Түөрт сыл субуруччу, бастаан Кумахха, нөҥүө сылыгар Чолбоҥҥо, былырыын уонна быйыл Улахан Сыһыыга улахан күүлэйдэри тэрийэн, от бөҕөтүн оттоннулар, онон сүөһүлэрин айаҕар да астаннылар, дьону-сэргэни да харчылаатылар. Ааспыт угут сылларга улууска от соҕотуопкатыгар ыксаллаах быһыы-майгы биллэриллэн, 2015-2016 с. — 1413 т., 206-2017 с. – 1239 оту киин улуустартан тиэйтэрэн, ыаллар далларыгар түһэттэрбиттэрэ. Ону таһынан ааспыт кыстыкка 100 т эбиэс, 200 т уотурба тиэйтэрдилэр.

Кэпэрэтиип 2006 сылтан саҕалаан өрөспүүбүлүкэҕэ, Арассыыйаҕа ыытыллар тыа хаһаайыстыбатын бородууксуйатын быыстапка-дьаарбаҥкаларыгар тиһигин быспакка кыттар уонна өрүү кыайыы көтөллөөх эргиллэр. Ол курдук 2007, 2008, 2009, 2010 сылларга өрөспүүбүлүкэтээҕи ас-үөл дьаарбаҥкаларыгар «Ыыһаммыт астар уонна халбаһыылар» анал аакка түөрт сыл устата I миэстэни ылбыттара. 2009 сылга Бүтүн Арассыыйатааҕы «Көмүс күһүн» быыстапкаҕа бастаан кыттан, ыыһаммыт астарга икки үрүҥ көмүс, 2010 с. ыыһаммыт аска уонна кымыска үс үрүҥ көмүс, 2013 с – 3 кыһыл көмүс, 2 үрүҥ көмүс уонна биир боруонса мэтээлинэн наҕараадаламмыттара. 2014 с. өрөспүүбүлүкэҕэ үс I истиэпэннээх дипломунан, Арассыыйаҕа 4 кыһыл көмүс, I боруонса, 2015 с. Арассыыйаҕа 5 кыһыл, I үрүҥ көмүс, 2016 с. Арассыыйаҕа 7 кыһыл көмүс, 2 үрүҥ көмүс, быйыл өрөспүүбүлүкэҕэ эт оҥоһуктарга бастакы миэстэни ылбыттара. Ону таһынан быйыл Владивостокка экономическэй форум кэмигэр ыытыллыбыт быыстапкаҕа кыттыбыттара, кэлэр ый 12-19 күннэригэр Москубаҕа ыытыллар Саха сирин күннэригэр бэйэлэрин астарын быыстапкатын туруоруохтара. Онно анаан 700 киилэ аһы илдьиэхтэрэ.

Былырыын буолбут Олоҥхобут ыһыаҕар 2000 кэриҥэ официальнай ыалдьыттары, дэлэгээссийэлэри, артыыстары, 5000 курдук улууспут олохтоохторун олус үчүгэйдик аһаппыттара-сиэппиттэрэ билигин өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн номох буола сылдьар. Быйыл Москубаҕа, Санкт Петербурга ыытыллыбыт ыһыахтар бары ыалдьыттарын минньигэс, бастыҥ амтаннаах аһынан босхо аһатан, дьон биһирэбилин ылбыта.

«Тымныы чыпчаала» кэпэрэтиип үлэлээн кэлбит 15 сылын устата барыта табыллыылаах, эриэ-дэхси буолбатаҕа, элбэх күчүмэҕэйдэри туораан, ити ситиһиилэрэ кэллэҕэ. Билигин 65 бастайааннай үлэһиттээх, сайыҥҥы кэмҥэ отчуттар, тутааччылар эбиллэннэр, сүүстэн тахса киһи буолар.

Екатерина Алексеевна биир ордук курутуйар түгэнинэн Кумчаанаҕа 2002 с. туттарбыт «Харысхал» оҕо чэбдигирдэр лааҕырдара 2015 с. модьуйуулар тахсаннар, сабыллыбыта буолар. Манна сайын устата улууспут иһиттэн-таһыттан сүүһүнэн оҕо кэлэн кымыс иһэн, доруобуйаларын чэбдигэрдэллэрэ. Сайын устата биэлэрин ыан, 10 т кымыһы оҥороллоро.

Кэпэрэтиип 15 сыллаах ситиһиитин бу күннэргэ бэлиэтээтэ. Тыа сирин чэрдээх ытыстаах үрүҥ илгэни, хороҕор муостаахпытын, сыспай сиэллээхпитин үксэтэр, көрөр-харайар үлэһит дьоно чиэстэннилэр.