По состоянию на 15 часов, в Мегино-Кангаласском улусе проголосовали 4106 человек.
Всего для жителей района работают 3 счетных участка: №24, расположенный в Мегино-Кангаласском улусе и охватывающий 22 наслега; №29 в селе Тюнгюлю, включающий в себя 7 наслегов, и участок №30, расположенный в Чурапчинском избирательном округе, где голосуют жители двух сел: Алтан и Бютейдях.
«Чөл сэлиэнньэттэн ‒ чөл өрөспүүбүлүкэҕэ» диэн дэбиистээх өрөспүүбүлүкэтээҕи чөл олох пуорума Д.Ф.Ходулов аатынан норуот айымньытын дьиэтигэр Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр чөл олох хамсааһын тэриллибитэ 45 уонна РФ үтүөлээх учуутала, Дьабыыл сэлиэнньэтээҕи сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ, чөл олох хамсааһынын бастакынан тарҕатааччы Иннокентий Сергучев төрөөбүтэ 85 сылларыгар ананан ыытылынна.
Мэҥэ Хаҥалас улууһун дьаһалтата, улуустааҕы үөрэх управлениета уонна «Кэскил» доруобуйаларынан хааччахтаах оҕолору сайыннарар киин көҕүлээн тэрийбит пуорумнарыгар араас улуустартан Ньурбаттан, Сунтаартан, Тааттаттан, Горнайтан, Амматтан, Булунтан, Эбээн Бытантайтан, Кэбээйиттэн, Хаҥаластан, Сахалин уобалаһыттан, Нижний Новгород куораттан 370-чэ киһи кытынна.
Кэлбит ыалдьыттары аал уоту оттон алгыстаан арчылаатылар. Тэрээһин үөрүүлээх чааһыгар СӨ аһыы утаҕы атыылааһыны хонтуруоллуур судаарыстыбаннай управление салайааччыта Матвей Лыткин, норуоттар икки ардыларынааҕы чөл буолуу академиятын вице ‒ бэрэсидьиэнэ, академик Карл Башарин, М.К.Аммосов аатынан саха филологиятын бэрэпиэссэрэ Зоя Башарина, СӨ Ыччат бэлиитикэтигэр уонна дьиэ кэргэн дьыалаларыгар министиэристибэ миниистирин солбуйааччы Савва Михайлов, өрөспүүбүлүкэтээҕи наркологическай диспансер поликлиникатын сэбиэдиссэйэ Серафима Васильева, Иннокентий Егорович төрөппүт кыыһа, РФ уопсай үөрэхтээһинин Бочуоттаах үлэһитэ Анна Сергучева уонна Сахалин уобалаһын успуорка, туризмҥа уонна ыччат бэлиитикэтигэр министиэристибэ референэ Евгения Карленкова ыалдьыттаатылар.
Улуус баһылыга Николай Старостин улуус 31 нэһилиэгиттэн 16-тыгар арыгыны атыылыыртан аккаастанан, чөл туруктаах нэһилиэктэр ахсааннарын хаҥаттыбыт диэтэ.
Өрөспүүбүлүкэҕэ арыгыны атыылыырга хааччахтааһын дьаһала тахсыаҕыттан сыллата биирдии миллиард солкуобайынан арыгыны атыылаһыы аччаабытын, 1500 арыгынан эргинэр маҕаһыыннар баар эбит буоллахтарына, билигин 799 маҕаһыын хаалбытын, арыгылааһынтан киһи өлүүтэ аччаабытын, Мэҥэ Хаҥаласка, Үөһээ Бүлүүгэ, Намҥа, Анаабырга, Эбээн-Бытантайга, Абыйга уонна Кэбээйи сорох нэһилиэктэригэр арыгыны атыылыыр бобуллубутун туһунан арыгы атыылааһынын хонтуруруоллуур өрөспүүбүлүкэ управлениетын салайааччы Матвей Лыткин кэпсээтэ. Чөл олоҕу тутуһуу, успуордунан дьарыктаныы кэнники сылларга күүскэ тэнийбитин эттэ. Академик Карл Башарин хас биирдии киһиэхэ «арыгы диэн дьаат» диэн этиини өйдөтөргө кыһаллыаҕыҥ, оҕо тэрилтэлэригэр үлэлээччилэр, быраастар, салайар үлэҕэ сылдьааччылар бука бары арыгыны испэт буоллахтарына эрэ атыттар арыгыга чугаһыахтара суоҕа диэтэ кини.
Миниистири солбуйааччы Савва Михайлов атын эрэгийиэннэр Саха өрөспүүбүлүкэтэ чөл олоҕу тутуһууга инники хардыылаан иһэрбитигэр олуһун ымсыыраллар, сүбэлэтэллэр, уопуппутун үллэстиигэ көрдөһөллөр диэн иһитиннэрдэ. Билигин өрөспүүбүлүкэҕэ 400-тэн тахса нэһилиэк баар буоллаҕына, 171 нэһилиэгэ арыгыттан олоччу аккаастанна. Ити үтүө түмүктэрин көдьүүһэ биир уонча сылынан арылхайдык көстүөҕэ диэн түмүктээтэ. Өрөспүүбүлүкэтээҕи наркологическай диспансер сэбиэдиссэйэ учуокка 22 тыһыынча 319 ыарыһах ылыллыбытын эттэ. Мэҥэ Хаҥалас элбэх нэһилиэнньэлээх улуус буоларынан, учуокка турааччытын ахсаана атыттары кытта тэҥнээтэххэ, элбэх. Ити кэнники үс сылга оройуон балыыһатыгар нарколог-быраас суоҕа мэһэйдээтэ диэтэ кини. Арыгылааһын туһунан иһитиннэриилэри, бэйэлэрин санааларын улуустааҕы Гигийэнэ уонна эпидемиология киинин салайааччыта Илья Птицын, Ил Түмэн сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Юрий Баишев, СӨ арыгыны атыылааһын хонтуруолун управлениетын салайааччытын солбуйааччы Алексей Ефимов, Ил Түмэн Судаарыстыбаннай мунньах быыбарыгар хандьыдаат, РФ Бэрэсидьиэнигэр өрөспүүбүлүкэ бастайааннай бэрэстэбиитэлэ Юрий Куприянов о.д.а. эттилэр.
Бу күн тыйаатыр киирии саалатыгар улууска чөл олоҕу көҕүлүүр хамсааһын устуоруйатын кэпсиир, РФ үтүөлээх учуутала, «Үлэ Кыһыл Знамя» уордьан кавалера, Баатара, Дьабыыл нэһилиэктэрин Бочуоттаах гражданина, Дьабыыл нэһилиэгин сельсоветын бэрэссэдээтэлэ, Н.В.Петров аатынан Дьабыыл орто оскуолатын дириэктэрэ, чөл олох хамсааһыны өрөспүүбүлүкэҕэ саҕалааччы Иннокентий Сергучев туһунан матырыйааллар быыстапкалара туруорулунна. Ону сэргэ Р.Г.Васильев аатынан улуустааҕы кыраайы үөрэтэр мусуойга «Ыччаттар чөл олоҕу талаллар» диэн ыччаттар пуорумнара эмиэ ыытылынна. Эдэрдэр биир хамаандаҕа сөптөөхтүк үлэлииргэ трениннэргэ кытыннылар, уопсастыбаннай түмсүүнү хайдах тэрийиэххэ, граннарга хайдах кыттыахха, социальнай бырайыактары хайдах оҥоруохха сөбүй диэн аһаҕастык кэпсэттилэр, бырайыактары көмүскээтилэр.
Тэрээһин иккис чааһыгар «аһаҕас микрофон» үлэлээтэ. Улуустартан кэлбит бэрэстэбиитэллэр уопуттарын атастастылар, кыһалҕалаах боппуруостарга тохтоотулар. Ол курдук, горнайдар уруулары, малааһыннары арыгыта суох оҥорор буолбуппут балай да буолла, ыччаттар арыгыга сыстабаттар, үлэлии-хамсыы сатыыллар диэн иһитинннэрдилэр. Кинилэр чөл олохтоох нэһилиэктэргэ СӨ Бырабыыталыстыбатын өртүттэн социальнай эбийиэктэри тутттарыыга туох эмэ көмөнү оҥоруохтарын сөп этэ диэн санааларын үллэһиннилэр. Ол эрээри Томтор нэһилиэгин баһылыга Мирон Свинобоев: «Биһиги нэһилиэкпитигэр арыгы эмиэ атыыламмат, чөл туруктаах нэһилиэктэр ахсааннарыгар киирсэбит, ол гынан баран социальнай эбийиэктэри тутууга үөһэттэн көмө көрдөөн олорбоппут, бөһүөлэк сайдарын туһугар бэйэбит түмсүүлээхтик үлэлиибит, тэрилтэлэрбит дьиэлэрэ барыта саҥалар, суол-иис баар, икки хотонноохпут, ититиигэ 100 бырыһыан холбоннубут», ‒ диэн санаатын үллэһиннэ. Ороссолуода нэһилиэгин баһылыга Илья Макаров: «Арыгы атыылааһыны бобууга киин сиртэн чугас олорооччу нэһилиэктэргэ иһиэн баҕалааччыларга арыгы хайдах баҕарар тиийиэн сөп. Ити боппуруоска улахан бөһүөлэктэри, киин сирдэри кытта күүскэ үлэлэһии барыахтаах», ‒ диэтэ.
«Туочукалары» кытта үлэлэһиигэ ыстараап физическэй сирэйдэргэ, уруккута 500 солкуобай эбит буоллаҕына, билигин 30‒50 тыһыынча солкуобай буолбутун туһунан иһитиннэрдилэр. Ону тэҥэ иккистээн тутулуннахтарына, холуобунай дьыалаҕа эриллиэхтэрин сөп. Улуус кылаабынай бырааһа Алексей Павлов сүрэх, тымыр ыарыылара арыгылааһынтан, куһаҕан арыгыны иһииттэн быһаччы тутулуктаахтарын эттэ, учуокка туруоруу полицияҕа тутулуннахтарын биирдэ эрэ оҥоһуллар, иһээччи дьон бэйэлэрин баҕаларынан кэлэн көрдөрбөттөр диэтэ. Кини арыгыны түүннэри-күнүстэри таһар таксистары кытта күүстээх үлэ ыытыллыаҕын туһунан санаатын эттэ.
Мэҥэ нэһилиэгин баһылыга Александр Куприянов: «Иһэр дьон хаһан баҕарар арыгыны булан иһэллэр, онон киин сирдэргэ арыгы маҕаһыынын лаппа аҕыйатарга, чөл олоҕу тутуһар өрөспүүбүлүкэҕэ «Фапк Якутия» курдук арыгыны оҥорон таһаарар тэрилтэни суох оҥорорго. «Туочукалары» бэрэбиэркэлииргэ тустаах үлэһиттэр боломуочуйаларын хайдах эмэ улаатыннаран, дьиэлэринэн сылдьан бэрэбиэркэлиир үлэлэри ыытыахха», ‒ диэн этиилэри киллэрдэ. Аллараа Бэстээх ыстаарсай учаскуобайа Ирма Дьяконова кэнники уонча сылга, ордук ыччаттар ортолоругар, арыгылааһын аҕыйаата диэтэ. Аллараа Бэстээххэ ааспыт сылга арыгылааһынтан буруйу оҥорууга 87 түбэлтэттэн 27-тин эрэ олохтоох дьон оҥорбутун, 60 буруйу оҥоруу кэлии дьонтон тахсыбытын иһитиннэрдэ. Кини эмиэ такси сулууспаларын хонтуруолга ылан, үлэлэһэргэ ыҥырда. Дьокуускайтан сылдьар психотерапевт быраас Валентина Кузьмина Шичко ньыматынан арыгылааһынтан эмтэниини туһаныахха диэтэ уонна бу ньымаҕа куурустарга сылдьан үөрэнэри сүбэлээтэ.
Өктөмнөр «туочукалары» утары үлэлииргэ «бу чахчы кинилэр дьарыктаналлар диэн дакаастыыр мэхэниисими толкуйдуохха», ‒ диэн санааларын эттилэр. Кэбээйи Сэбээн Күөлүгэр арыгылааһын биир сүрүн кыһалҕа буолбутун кэпсээтилэр уонна нэһилиэккэ анаан-минээн кэлэн чөл олоҕу тарҕатыыга үлэлэһэргит буоллар олус туһалаах буолуох этэ диэтилэр. Майа олохтооҕо Валентина Шадрина аҕыйах ахсааннаах «туочукалары» мунньахтаан туран суох оҥоруохха, уулуссаҕа хаамарга испит-аһаабыт дьонтон куттанан олорор букатын сыыһа диэтэ уонна Сэбиэскэй сойуус саҕынааҕы курдук күүс өртүнэн тутан, хомуйан ылан эмтээһини сөргүтүөххэ диэн тыл эттэ. Норуот эмчитэ, 28 сыл арыгылааһынтан эмтиир Александра Егорова кэнники кэмҥэ дьахтар иһиитэ элбээбитинэн ордук болҕомтону итиннэ ууруохха, арыгы буолуохтааҕар наркомания курдук куһаҕан дьаллык тарҕанан эрэриттэн ыччаттарбытын харыстыаҕыҥ диэн ыҥырда.
Бу күн элбэх киһи санаатын аһаҕастык этэн инникитин хайдах үлэлиэххэ сөбүй диэн СӨ Бырабыыталастыбатыгар туһаайыллыбыт резолюцияны ылыннылар.
Муус устар 5 ‒ 6 күннэригэр 2-с Наахара нэһилиэгэр өрөспүүбүлүкэтээҕи «Аҕа күрэҕэ» ыытылынна. Былырыын Таатта улууһугар ыытыллыбыт өрөспүүбүлүкэ тэрээһинигэр биһиги улууспутуттан Хочо олохтоохторо Вячеслав уонна Сокол Соколовтар эрэллээхтик кыайыыны ситиһэннэр, быйыл күрэхтэһии кэнники сылларга өтөрүнэн улахан тэрээһиннэр ыытылла илик нэһилиэктэригэр Хочоҕо үрдүк таһымҥа тэрилиннэ.
Константин Захаров салайааччылаах улуустааҕы ыччат бэлиитикэтигэр уонна дьиэ кэргэн дьыалатыгар управление үлэһиттэрэ быһаччы сүүрүүлэринэн-көтүүлэринэн, СӨ Ыччат бэлиитикэтигэр уонна дьиэ кэргэн дьыалаларыгар министиэристибэ, култуура уонна духуобунай сайдыы управлениетын, «Олоҥхо дьиэтин» исписэлиистэрэ, «2-с Наахара нэһилиэгэ» МТ дьаһалтата, Хочо олохтоохторо тэрийиилэринэн бэртээхэй хапсыһыылаах күрэхтэһии, чөл олох, төрүт дьарык, успуорт бырааһыннььыга ыытыллан, 13 улуустан 14 аҕалаах уол кытынна. Кыттааччылар баҕанаҕа ыттыы, маһы суоруу, эрбээһин, хайытааһын уонна саһааннааһын, ойбону алларыы, булчут биатлона курдук түһүмэхтэргэ туох да эриирэ-мускуура суох кэлэн кыттар усулуобуйаларын ымпыгар-чымпыгар диэри бэлэмнээбиттэрин хайҕаатылар. Бу иннинээҕи күннэргэ, тибиилээх халыҥ хаар да түспүтүн үрдүнэн, суолу-ииһи астаран, олохтоохтор үлэ бөҕөтүн көрсүбүттэр, ону сэргэ ыраахтан-чугастан кэлбит ыалдьыттары буор-босхо итии чэйинэн, алаадьынан, миининэн күндүлээбиттэрэ биир сонун көстүү буолла.
Муус устар 5 күнүгэр, маҥнайгы күн ыраах улуустартан айаннаан кэллилэр, соторутааҕыта саҥа аһыллыбыт култуура киинигэр Аҕа оруолун туһунан киэн далааһыннаах «төгүрүк остуол» ыытылынна. «Төгүрүк остуолга» кулун тутар бүтэһик күннэригэр СӨ Ыччат бэлиитикэтигэр уонна дьиэ кэргэн дьыалатыгар миниистир дуоһунаһыгар саҥа талыллыбыт эдэр киһи Иван Луцкан, улуус баһылыгын бастакы солбуйааччы Павел Сазонов, Рио де Жанейро ыытыллыбыт Олимпиада кыттыылааҕа, Азия чөмпүйүөнэ Айаал Лазарев, Дьокуускайдааҕы инновация киини дириэктэрэ Дмитрий Титов уо.д.а. кытыннылар. «Төгүрүк остуол» кыттааччылара санааларын атастаһан, ханнык хайысханы тутуһуохха сөптөөҕүн ырыттылар, эр киһи, аҕа оруолун үрдэтиигэ туох үлэлэр ыытыллыахтарыгар сүбэлэстилэр. Иван Луцкан миниистир дуоһунаһыгар саҥа киирэн, бастакы тэрээһинин Мэҥэ Хаҥалас улууһуттан саҕалаабытынан улуус баһылыгын бастакы солбуйааччы Павел Сазонов эҕэрдэлээтэ, «СӨ дьиэ кэргэн бэлиитикэтин сайдыытыгар кылаатын иһин» анал бэлиэлэринэн Аҕа күрэҕин тэрийсээччи, настаабынньык, Холгума нэһилиэгин олохтооҕо Василий Никитин уонна элбэх оҕолоох аҕа, Таатта улууһун актыбыыһа Федор Чупров наҕараадаланнылар. Араас улуустартан кэлбит кыттааччыларга Мэҥэ Хаҥалас туһунан өйдөбүнньүк бэлэхтэр туттарылыннылар. Үөрүүлээх тэрээһини Тиэлигиттэн Давид Трофимов, Быраматтан «Эрчим» үҥкүү бөлөҕө, хочолор киэргэттилэр.
«Аҕа күрэҕэ ‒ 2018» бастакы, иккис түһүмэхтэрэ бу киэһэ ыытылыннылар. Бэйэни билиһиннэриигэ кыттааччылар талааннарын көрдөрдүлэр, ыллаатылар, инструменнарга оонньоотулар, бэриллибит ыйытыыларга бэйэлэрин санааларын аһаҕастык эттилэр. Чурапчыттан Александр, Миша Борисовтар, Амматтан Николай, Алик Новиковтар, Майаттан Афанасий, Алеша Максимовтар, Тиэлигиттэн Егор, Ваня Федоровтар, Намтан Николай, Артем Эверстовтар, Орто Халыматтан Иван, Эльдар Бандеровтар, Дьокуускайтан Константин, Саша Птицыннар, Хаҥаластан Дмитрий, Игорь Лукиннар, Ленскэйтэн Петр, Яков Парниковтар, Үөһээ Дьааҥыттан Александр, Саша Слепцовтар, Ньурбаттан Максим, Арсенитий Ивановтар, Өймөкөөнтөн Семен, Вениамин Босиковтар, Тааттаттан Федор, Арсен Чупровтар уонна Бүлүүттэн Гаврил, Слава Михайловтар кытыннылар. Кыттааччылар ортолоругар элбэх оҕолоох аҕалар бааллар эбит. Биир оннук бэрэстэбиитэлинэн Тиэлигиттэн сылдьар сэттэ оҕолоох Федоровтар буолаллар. Кинилэр дьиэ кэргэннэринэн бука бары сахалыы таҥастаах тахсан туойбуттара, ыллаабыттара көрөөччүлэри сөхтөрдө. Оттон Өймөкөөнтөн сылдьар Босиковтар бэйэлэрэ алта оҕолорун таһынан 9 оҕону иитэллэр эбит.
Кыттааччылар оскуолаҕа хоннулар, сарсыҥҥы күнүгэр төрүт дьарык көрүҥнэригэр ыһыылаах-хаһыылаах тыҥааһыннаах күрэхтэһиигэ бастыҥнар ааттаннылар. Бэйэни билиһиннэрии уонна ыйытыыларга хоруйдааһын түмүгүнэн бастакы миэстэни Өймөкөөн, иккис Дьокуускай уонна үһүс Ньурба хамаандалара буоллулар. Анаммыт болдьоххо үстүү миэтэрэлээх маһы суоруу түһүмэҕэр сымсанан-сылбырҕанан хаҥаластар, Тиэлигиттэн Федоровтар уонна намнар буоллулар. Суоруллубут маһы эрбээн, хайытан, саһааннаан бэлэмнээһиҥҥэ аҕа уолунаан биир сутурук курдук хамаандаҕа үчүгэйдик үлэлииллэринэн намнар, таатталар, Мэҥэ Хаҥаластан Федоровтар иннилэрин биэрбэтилэр. Ойбону алларыы түһүмэҕэр намнар, дьокуускайдар уонна чурапчылар таҕыстылар. Баҕанаҕа ыттыыга аҕа уонна уол күүстээхтэрин-кыахтаахтарын көрдөрөннөр, ленскэйдэр, чурапчылар, аммалар тэҥнээхтэрин булбатылар. Саамай быһаарыылаах, тыҥааһыннаах көрүҥҥэ биатлоҥҥа чурапчылар, бүлүүлэр, тиэлигилэр түргэннэрин, бэргэнник ыталларын дакаастаатылар. Уопсай түмүккэ 27,5 очукуолаах Чурапчыттан Борисовтар тахсан кэлэн кыайыылаах үрдүк аатын сүктүлэр. Мэҥэ Хаҥаластан Федоровтар улуус чиэһин чаҕылхайдык көмүскээн, баара-суоҕа балтараа очкуонан хотторон (29 очкуо) иккис буоллулар уонна 32 очкуолааах Төҥүлүттэн төрүттээх Дьокуускай олохтоохторо Птицыннар үһүс миэстэни ыллылар. Миэстэлэспит хамаандаларга барыларыгар СӨ Ыччат бэлиитикэтигэр уонна дьиэ кэргэн дьыалаларыгар министиэристибэ аатыттан сыаналаах бултка-алка, дьиэҕэ-уокка туттуллар сыаналаах бириистэр туттарылыннылар. Атын кыттааччылары этэр буоллахха, төрдүс миэстэ Нам, бэһис Ленскэй, алтыс Майаттан Максимовтар, сэттис Хаҥалас, ахсыс Таатта, тохсус Амма, онус Өймөкөөн, уон биирис Ньурба, уон иккис Үөһээ Дьааҥы, уон үһүс Орто Халыма уонна уон төрдүс Бүлүү буоллулар.
Тэрээһини үөрүүлээхтик сабыыга СӨ Ыччат бэлиитикэтигэр уонна дьиэ кэргэн дьыалаларыгар миниистири солбуйааччы Савва Михайлов ыалдьыттаата. Кини сылтан сыл «Аҕа күрэҕэр» кыттааччы ахсаана элбээн, географията кэҥээн иһэрэ сэҥээриллэр диэтэ, улууспут дьаһалтатыгар, управление исписэлиистэригэр, 2-с Наахара нэһилиэгин олохтоохторугар күрэҕи үчүгэйдик тэрийбиттэригэр махтанна. «Мэҥэ Хаҥаластар өрөспүүбүлүкэтээҕи тэрээһиннэри ыытыыга өрүү инники күөҥҥэ сылдьаллар, атын улуустар холобур оҥосутохтарын наада», ‒ диэтэ. Бу күн 2-с Наахара нэһилиэгин үөрүүлээх-көтүүлээх кыһыны атаарыы бырааһынньыга оройуттан тутулунна, сынньалаҥ кэмигэр көрдөөх-нардаах оонньуулар тэрилиннилэр.
Константин, Саша ПТИЦЫННАР, Дьокуускай куорат: Биһиги өрөспүүбүлүкэтээҕи «Аҕа күрэҕэр» иккис төгүлүн кыттабыт, былырыын Тааттаҕа алтыс буолбуппут. Быйылгы күрэхтэһиигэ син уопуттаах буоламмыт, кыра кыралаан баҕанаҕа ыттыыга, атын да көрүҥнэргэ бэлэмнэмиппит.
Петр, Яков ПАРНИКОВТАР, Ленскэй оройуона: Баҕанаҕа ыттыыга бастыҥ көрдөрүүлээхпит. Уолум да, мин даҕаны үчүгэйдик таҕыстыбыт. Күрэхтэһии тэрээһинэ олус үчүгэй, элбэх киһини кытта билистибит, уопут атастастыбыт.
Гаврил, Слава МИХАЙЛОВТАР, Бүлүү улууһа: Биир ыарахан көрүҥүнэн маһы суоран, эрбээн, хайытан бэлэмнээһин буолла. Биһиги Бүлүүгэ гааска 20-тэн тахса сыл аннараа өртүгэр көспүппүт. Онон маска үлэлээбэтэҕим ырааппыт, оттон уолум олох да бу үлэни төрдүттэн билбэт буолан ыарырҕаттыбыт. Аҕа күрэҕэ оҕону иитиигэ олус улахан суолталаах. Тэрийээччилэргэ махталбытын тиэрдэбит.
Александр, Миша БОРИСОВТАР, Чурапчы улууһа: Былырыыҥҥы «Аҕа күрэҕэр» төрдүс миэстэ буолбуппут. Быйыл кыттааччылар олус күүстээхтэр. Миша ‒ иккис уолум. Күрэхтэһиигэ анаан-минээн бэлэмнэнэ сатаатыбыт. Эһиил этэҥҥэ буолларбын үһүс кыра уолбун кытта киирсибит киһи диэн баҕа санаалаахпын.
Егор, Ваня ФЕДОРОВТАР, 1-кы Наахара нэһилиэгэ: Быйылгы улуустааҕы «Аҕа күрэҕэр» иккис миэстэ буолбуппут. Өрөспүүбүлүкэтээҕи күрэхтэһии уратыта диэн барыта бэлэмнээх дьон кэлэллэр. Бу кытта сылдьааччылартан мин саамай аҕаларабын, 54 саастаахпын. Күрэхтэһиигэ уолбун өйөөммүн кыттабын. Бэйэм улахан спортсмен буолбатахпын, бултуубун, окко-маска үлэлиибин. Көрүҥнэртэн биатлону ордоробут итиэннэ маска күн ахсын үлэлиир үлэбит буолан, долгуйбатыбыт.
Иван ЧЕРКАШИН, күрэхтэһии кылаабынай судьуйата, «Хорсун быһыы» уордьанын кавалера, Россия спецнаһын бэтэрээнэ, СӨ норуот хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ: Быйылгы «Аҕа күрэҕэр» кыттааччы хамаанда 17 буолуохтаах этэ. Ону кулун тутар бүтүүтэ улахан буурҕа түһэн, суол-иис алдьанан, 14 хамаанда кэллэ. Күрэхтэһии олус тыҥааһыннаахтык барда. Бүтэһик түһүмэххэ диэри Тиэлигиттэн сылдьар Федоровтар бастаан испиттэрэ даҕаны, уопсай ахсаанынан Чурапчыттан сылдьар Борисовтар чорбойон таҕыстылар. Мин тус бэйэм көрүүбэр «Аҕа күрэҕин» култуурнай өртүн икки түһүмэххэ арааран туһунан көрүҥнээх куонкурус оҥоруохха сөп эбит. Тоҕо диэтэр, аҕаларбыт даҕаны, оҕолорбут даҕаны олус талааннаахтар эбит. Күрэхтэһии эһиил Чурапчы улууһугар ыытыллар буолла. Ол эрээри, өскөтүн чурапчылар аккаастыыр түбэлтэлэригэр Уус Алдаҥҥа «Дружба» диэн комплекска ыытыллыан сөп этэ.
Муус устар 12 күнүгэр Р.Г.Васильев аатынан улуустааҕы кыраайы үөрэтэр мусуойга ытык иэстэрин төлүү барааччы 16 эдэр уолу аармыйаҕа атаарыы долгутуулаах түгэнэ буолла.
Ыччаттары Мэҥэ Хаҥалас уонна Уус Алдан улуустарын байыаннай комиссариатын салайааччыта Аял Петров эҕэрдэлээтэ:
‒ Эһиги, доруобуйаҕытынан, эккитинэн-хааҥҥытынан, өйгүтүнэн-санааҕытынан бэлэм буолаҥҥыт эр киһи буолар ытык иэскитин төлүү бараргытынан киэн туттуохтааххыт. Аармыйа кэккэтигэр тиийэн, бэйэҕитин үчүгэйдик көрдөрөн, норуоккут, улуускут аатын түһэн биэриэ суохтааххыт. Аармыйа диэн тургутуу оскуолата буолар. Онуоха эһиги туох баар дьоҕургутун көрдөрөн, баҕар ыллыыр буоллахытына ыллаан, успуорка дьоҕурдаах буоллаххытына, ону барытын көрдөрөн: «Бу уол биһиэхэ сулууспалаабыта ээ», ‒ дэттэрэр гына уонна Бочуот истиэнэтигэр бэйэҕит тускутунан үтүө өйдөбүл хаалларар гына сылдьахтааххыт. Урут-уруккаттан саха уолаттара бэйэлэрин сирдэрбэт этилэр. Билигин аармыйаҕа сылдьыы урукку курдук буолбатах, үчүгэй өртүгэр олус уларыйда. Эһиги чугас дьоҥҥут баран хайдах усулуобуйаҕа олороргутун көрөн кэлиэхтэрин сөп.
Улуустааҕы бэтэрээннэр сэбиэттэрин бэрэссэдээтэлэ Маргарита Максимова, улуус ийэлэрин ааттарыттан оҕо Күн сирин көрөр дьиэтин тутаах үлэһитэ Феврония Скрябина аармыйаттан эһиил күүскүтүгэр-күүс эбинэн, эргиллэн кэлэн, үөрэххитин салҕаан, үлэлээн-хамсаан үчүгэй дьон буолуҥ диэн алҕаатылар. Улуустааҕы ыччат бэлиитикэтигэр уонна дьиэ кэргэн дьыалаларыгар управление начаалынньыга Константин Захаров улууспутугар байыаннай бэлэмнэнии «Юнармия» хамсааһына баар буолан, ону сэргэ патриоттуу тыыҥҥа иитэр тэрээһиннэр ыыттыллар буоланнар, улаатан эрэ көлүөнэҕэ аармыйа туһунан өйдөбүл балай эмэ баар диэтэ. Кини ыччаттарга араас ыксаллаах быһыыга-майгыга сөптөөхтүк дьаһанарга сүбэлээтэ. «Доблесть» уопсастыбаннай түмсүү салайааччыта Афганистан, Чечня курдук «итии туочукаларга» сылдьыбыт бэтэрээннэр ааттарыттан Николай Семенов эҕэрдэ тылыгар: «2000 сыллар саҕаланыыларыгар биһиги аармыйаҕа атаарыллыыбытыгар үһүө эрэ буолан барбыппыт. Билигин дойдуга бэриниилээх буолуу тыына күүскэ ыытыллар буолбута арылхайдык көстөр, онуоха төрөппүт өртүттэн сөптөөх үлэ ыытыллар. Аармыйаҕа, биллэн турар, бастаан утаа ыарахаттардаах, ону тулуйуохха наада. Эһиги бирикээс, эппиэтинэс, эт-хаан өртүнэн бэлэм буолуу диэн тугун билиэххит. Байыаннай сорудаҕы толорууга барытыгар бэлэм буолуохтааххыт», ‒ диэн уолаттар ытык иэстэрин чиэстээхтик төлөөн кэлэллэригэр баҕа санаатын эттэ.
Ыҥырыллыбыт уолаттар ааттарыттан харда тылы Иван Зыков тириэртэ уонна Кэскил Баишев «Харысхал» диэн ырыатын бэлэхтээтэ. Ыччаттарга Ф.Г.Охлопков аатынан уонна В.П.Ларионов аатынан «Юнармеец» хамсааһын иитиллээччилэрэ эҕэрдэ нүөмэрдэри толордулар. Бэс ыйыгар Мэҥэ Хаҥалас уонна Уус Алдан улуустарыттан 40-чэ ыччат ыҥырыллан барыаҕа.
Иван Белолюбскай, Тумул ыччата:
— Мин Төҥүлүтээҕи оҕо успуорт оскуолатыгар көҥүл тустууга дьарыктыыр тириэньэринэн үлэлиибин. 25 саастаахпын. Аармыйаҕа бэйэм баҕа өртүнэн «барыахха хайаатар да наада» диэн өйүнэн-санаанан салайтаран баран эрэбин. Ханнык уобаласка, кыраайга барарбын толкуйдаабаппын, саамай сүрүнэ, үчүгэй чааска түбэспит киһи диэн баҕа санаалаахпын. Уһук илин эрэгийиэннэргэ күрэхтэһиилэргэ игин эрдэ сылдьыталаабыт буолан, атын куораттар тустарынан син өйдөбүллэхпин.
Айсен Федоров, Павловскай ыччата:
— Сааһым 19. Биһиги Нөөрүктээйи нэһилиэгиттэн иккиэбит. Күн-бүгүн Павловскайтан икки уолбут аармыйаҕа сулууспалыы сылдьаллар. Мин Хабаровскай кыраай чааһыгар барыахпын баҕарабын. Салгын десанын байыаннай чааһыгар (ВДВ) түбэспит киһи диэн санаалаахпын. Өй-санаа өртүнэн аарымйаҕа сулууспалыырга бэлэммин. Эһиил кэлэн бараммын, үлэлиэҕим дии саныыбын.
Анатолий Ларионов, Төхтүр ыччата:
— Мин 20 саастаахпын. Автодорожнай тиэхиньикуму бүтэрэн, суоппар идэлээхпин. Байыаннай-муора флотугар түбэспит киһи диэн санаалаахпын. Тоҕо диэтэр, сири-дойдуну көрүөхпүн олуһун баҕарабын. Бэйэм убайдарым, биир дойдулаахтарым сылдьан кэлбиттэрэ, аармыйа туһунан үчүгэй өйдөбүллэхтэр. Онон барарбыттан долгуйбаппын.
В рамках мероприятий Года добровольца, 5 апреля проведен благотворительный аукцион «Подари добро». Его цель – собрать средства для малоимущих, особо нуждающихся семей.
Лоты были самыми разными – бытовая техника, сувенирные изделия, детские поделки, сертификаты на услуги (услуги по пошиву изделий, поездки на такси и т.д.), кондитерские изделия, домашние заготовки, предметы одежды, посуда и др. Оригинальный лот предоставило управление пенсионного фонда – ящик якутского шоколада в специальных именных упаковках с изображением достопримечательностей Нижнего Бестяха.
Лоты для аукциона предоставили: глава поселка, средние общеобразовательные школы № 1 и № 2, детские сады «Солнышко» и «Сказка», Участковая больница, Управление пенсионного фонда, «Туймаада-нефть», Лесхоз, Управление мелиорации, ГАУ «Мои документы», Бизнес-инкубатор, ООО «Коммунтеплосеровис», Дом культуры, ООО «Металлторг», МАУ «Ситим», МУП «Жилстройинвест», ООО «Мегинские автомагистрали», Алмазэргиэнбанк, швейная мастерская «Стиль», магазины «Охотник», «Japan» и «I Sushi», музыкальная школа, службы такси «Виктория» и «777», индивидуальные предприниматели Федотов Р.Е., Сосина С.С., Генеров Н.Н., Худайназаров С.Т., а также частные лица – заместитель министра сельского хозяйства Потапов С.С., Лавернов С.В., Ненашев Ю.А., Сидоров В.В., Степанова М.Н., Мельчанова С.В.
Мероприятие подобного формата проведено впервые и показало, что в поселке много людей, готовых помочь односельчанам, оказавшимся в трудной жизненной ситуации. И в результате помогли все – и те, кто предоставил лоты, и те, кто приобрел их. Всего было собрано 60 000 рублей, которые глава поселка Юрий Колмаков передал председателю Женского совета Варваре Бурнашевой для оказания адресной помощи особо нуждающимся семьям.
В 1938 году по приказу Наркомпросса ЯАССР была основана первая в Якутии специальная (коррекционная) школа для слепых детей в селе Тюнгюлю Мегино-Кангаласского района. С этого времени берет отсчет времени не только школа-интернат для слабовидящих и слепых детей, но и все специальное образование в республике. В связи с этим знаменательным событием 6 апреля в селе Тюнгюлю состоялось торжественное мероприятие, посвященное установлению мемориальной доски к 80-летию системы специального (коррекционного) образования в Якутии.
Инициаторами мероприятия выступили Республиканская специальная (коррекционная) школа-интернат при поддержке министерства образования и науки Якутии и администрации Тюнгюлюнского наслега Мегино-Кангаласского района.
Памятная доска была установлена на фасаде здания первой школы для слепых детей. Благодаря администрации села Тюнгюлю и детского сада «Олимпионик» здание отлично сохранилось и функционирует сегодня как детский сад. Честь открыть мемориальную доску выпала воспитателю первой школы-интерната для слепых детей Семену Эверстову, ветерану педагогического труда, отличнику образования РФ Анне Егоровой, представителю аппарата Уполномоченного по правам ребенка в Якутии Терентию Бушкову, директору Республиканской специальной (коррекционной) школы-интерната Татьяне Мартыновой. Прозвучали теплые слова благодарности от заместителя главы села Тюнгюлю Степана Заровняева, главного специалиста управления образования Мегино-Кангаласского улуса Сарданы Борисовой.
Терентий Бушков в приветственной речи отметил, что установление мемориальной доски вдвойне памятно для него, так как это символ соблюдения прав детей-инвалидов на доступ к качественному образованию и память о его деде, который долгие годы работал директором Республиканской школы-интерната для слепых и слабовидящих детей. Татьяна Мартынова подчеркнула, что еще 80 лет назад в Якутии система образования стала адаптироваться к уровням и особенностям развития детей, применять специальные педагогические подходы в обучении детей-инвалидов.
Также в этот день состоялся круглый стол «Комплексный подход в обучении и воспитании детей с ограниченными возможностями здоровья в условиях реализации инклюзивного образования в РС(Я)».
Муус устар 6 күнүгэр Мэҥэ Хаҥалас киинигэр Майаҕа Р.Г.Васильев аатынан кыраайы үөрэтэр музейга үөрэҕирии салалтата тэрийиитинэн, улуус төрөппүттэрин сүбэ-мунньаҕын ыыттылар. Манна «Төрөппүт сүбэтэ» тэрилиннэ.
Үөрэҕирии управлениетын иитэр үлэҕэ отдел начальнига Марианна Билюкина үөрэх эйгэтин иһинэн төрөппүтү кытта үлэни тэрийии, иитиигэ көстөр кыһалҕаларга тохтоото, сүрүн хайысхалары билиһиннэрэн, туох үлэ ыытылларын кэпсээтэ.
Сокуоннай саастарын туола илик оҕолор буруйу кэһиилэрэ, хомойуох иһин, кыыс оҕо өттүттэн буруйу кэһии көрдөрүүтэ улаата турарын, бу салааны сүрүннүүр отдел специалиһа Ньургуяна Варламова чахчыларга олоҕуран иһитиннэрдэ.
Оҕолорбут итирдэр утаҕы иһиилэрэ, ордук кыргыттар охсуһуулара бэлиэтэнэр. Бу көстүү барыта дьиэ кэргэнтэн тахсарын бары төрөппүт өйдүөх тустааҕын бэлиэтиир тоҕоостоох.
«Кэскил» киин психолога Нина Слободчикова билиҥҥи кэмҥэ оҕо-ыччат, төрөппүт, уһуйааччы олоххо сыаннастарыгар тиэмэтин таарыйда. Оҕолор, төрөппүттэр, педагогтар уонна учууталлар ханнык олох сыаннастарын ордук чорботоллорун итиэннэ ханныктары кэнники миэстэҕэ туталларын холобурдаата.
Бэдьимэ нэһилиэгэр хаһыс да сылын орто оскуола, нэһилиэк салалтата, түөлбэлэр кыттыһан, нэһилиэккэ иитэр эйгэни тэрийиигэ «Дьөһүөл» тосхолу улэлэтэр уопуттарын дириэктэри иитэр-үөрэтэр үлэҕэ солбуйааччы Екатерина Попова уонна төрөппүттэр кэпсээтилэр. Павловскай орто оскуолатын дириэктэрин иитэр-үөрэтэр үлэҕэ солбуйааччыта Татьяна Оконешникова Нөөрүктээйи нэһилиэгэр биир кэлим иитии ситимин тэрийии туһунан сиһилии кэпсээтэ. «Төрүччү педагогикатын» туһунан дьиэ кэргэн педагога Любовь Платонова ийэ, аҕа аатын сүкпүт дьиэ кэргэн сиэннэрин тустарыгар олоруохтаахтарын, өбүгэлэр оҕону иитиигэ мындыр ньымаларын, норуот педагогикатын, оҕо төрөөтөҕүнэ ийэтин эбэтэр аҕатын төрүттэринэн кимиэхэ майгылыыр буоларын туһунан бэрт интэриэһинэй кэпсэтиини таһаарда.
Мунньах түмүгүнэн улуустааҕы төрөппүт сүбэтин таллылар. Аллараа Бэстээхтэн Сергей Федорович Шарин, Нөөрүктээйиттэн Ирина Николаевна Кириллина, Майаттан Анна Владимировна Тарасова уонна Зоя Афанасьевна Герасимова киирдилэр.
Министр архитектуры и строительного комплекса Якутии Вера Кузакова совместно с генеральным директором Службы государственного заказчика Дмитрием Поисеевым 5 апреля осмотрели ход проведения работ по сооружению берегозащитного укрепления на реке Лене у поселка Нижний Бестях Мегино-Кангаласского улуса.
Берег любого водоема – это граница двух стихий, на которой постоянно происходят процессы, меняющие эту границу. В Мегино-Кангаласском улусе это проблема стоит особенно остро — ежегодно береговая зона подвергается разрушению и подтоплению. В связи с этим правительством республики совместно с Федеральным агентством водных ресурсов РФ принято решение о строительстве берегозащитного укрепления на реке Лене у п. Нижний Бестях.
Общая протяженность строительства берегозащитного укрепления составляет 2686 погонных метров, из них 600 погонных метров беспойменный участок и 2086 погонных метров пойменный участок. Кроме того, в беспойменном участке запроектировано 6 шпор.
В сентябре 2017 года подрядная организация ООО «Кинг-95» приступила к выполнению масштабных работ. В частности, по устройству опорной призмы и 1 яруса пойменной части на двух участках одновременно. Кроме того устанавливаются межшпоровые крепления по укладке геобутов 1 яруса в беспойменном участке. Сегодня на стройке задействованы десятки единиц техники. Среди них – экскаваторы, бульдозеры, баровая машина, погрузчики, автосамосвалы.
К началу паводка рабочие завершат первый этап: укрепят берег пойменного участка 1328 погонных метра и выйдут на отметку 90.00 метров абсолютной отметки по Балтийской системе высот. Также укрепят откосные крепления, а это 600 погонных метров беспойменного участка и выйдут на отметку 90.00 метров абсолютной системы.
Работы по сооружению берегозащитных укреплений на реке Лене у поселка Нижний Бестях рассчитаны до 2020 года.
Соторутааҕыта Д.Ф.Ходулов аатынан народнай театрга Майатааҕы Аркадий Новиков «Көөчөөн көрө» мини-театра көҕүлээн тэрийбит «Сааскы сирэйдэр» өрөспүүбүлүкэтээҕи көр-күлүү аһаҕас ΧΙ бэстибээлэ киэҥ далааһыннаахтык ааста.
Бу күөн-күрэскэ 130 киһи кытынна, 22 коллектив уопсайа 65 нүөмэри көрдөрдүлэр.
«Аркадий Михайлович Новиков автор, артыыс, режиссер, худуоһунньук буоларын быһыытынан кини курдук дэгиттэр талааннаах киһини көрдөөн, сайыннарар сыаллаах «Сааскы сирэйдэр» бэстибээлбитигэр сылын аайы доҕотторбутун күүтэбит» – диэн бэйэтин санаатын тэрийээччи Анна Охлопкова үллэстэр.
«Көөчөөн көрө» мини-театр артыыстара «Күһүҥҥү, кыһыҥҥы, сааскы күллэрэҥнэр» бэйэлэрин былааннарыгар киллэрэн улуустары кэрийэ сылдьан айар талааннаах дьону түмэн үөрэтэллэр, сүбэ-ама биэрэн кыттааччыларбыт таһымнара, толорор маастырыстыбалара үрдээбит, көстүүмнэригэр болҕомто уурбуттара харахха быраҕыллар.
Дьүүллүүр сүбэҕэ Елена Слепцова-Куорсуннаах, СӨ үтүөлээх артыыската, поэт, суруйааччы бэйэтинэн кыттыспыта, ону таһынан Аркадий Новиков үөрэппит, такайбыт үөрэнээччилэрэ олорбуттара бэстибээл таһымын үрдэтэн биэрдэ.
Уус Алдан Чараҥ бөһүөлэгиттэн сылдьар Евдокия Окоемова «Дьирибинэ» бөлөх салайааччыта: «Сценкаҕа саҥа холонон эрэбин, урут наар оҕо киинэтин устар этибит, 33 тэттик киинэлээхпит. Бу бэстибээлгэ саҥа кытынныбыт, тэрээһинэ үчүгэй, атын Сааскы сирэйдэри көрөн сэргэхсийии, сайдыы бөҕө буолан кэллибит, ситиһиилээхтик кыттан, Чараҥ дьоно-сэргэтэ үөрүү бөҕө, бэйэбит дьоммутугар концерт көрдөрүөхтээхпит, сойо илигинэ» — диэн баҕа санаатын этэр.
Таатта Уолбатыттан сылдьар эдэр режиссер Петр Чахов бөлөҕө саҥа кытынна, атын хас да эмэ сыл супту кыттыбыт норуот артыыстарын ткөрөн, бэйэтин итэҕэһин аһаҕастык билиннэ: «Дьон үлэлиир да эбит, мөлтөх да эбиппит, мин тиһэҕэр диэри толкуйдаабатахпын«, – диэбитин сэргии санаатым, ити үлэлиэх, айыах, тутуох режиссер саҥата.
Бэстибээл Кылаан бирииһин Аркадий Новиков төрөппүт оҕолоро туруорбут видеокамераларын дьүүллүүр сүбэ биир санаанан Горнай улууһун, Бэрдигэстээҕиттэн сылдьар «Пилоты» нүөмэргэ биэрдэ, салайааччылара Кирилл Дьяконов.
Лауреаттарынан Үөһээ Бүлүүттэн «Хоросо», Амма Абаҕатыттан «Айтал», салайааччы Евгения Попова уонна «Дьиибэ-дьээбэ хомпулар», салайааччы Сардана Сергеева, Мэҥэ-Хаҥалас тиэлигилэрэ ааттаннылар.
Бастакы истиэпэннээх диплом Кэрдэм народнай театрыгар, иккис истиэпэннээх диплом Уус-Алдан Чараҥыттан «Дьирибинэ» бөлөххө салайааччы Евдокия Окоемова, үһүс
истипэннээх диплом Таатта Чымнаайытыттан сылдьар «Сайдар» бөлөххө салайааччы Соломон Николаев тигистилэр.
В с.Тюнгюлю прошли 2-ые межрайонные педагогические чтения в памяти Розы Семеновны, Ивана Петровича Брызгаловых, приуроченных к Году добровольчества в РФ, Году педагогического мастерства в системе образования в Мегино-Кангаласском улусе.
В Брызгаловском педагогическом чтении приняли участие 161 педагог и руководители общего образования, редставители министерства образования региединомышленниковона, Института развития образования и повышения квалификации работников образования, администрации улуса, улусного управления образования.
На мероприятии были приглашены заместитель директора Департамента государственной политики в сфере воспитания детей и молодежи министерства образования и науки РФ (г. Москва), к.п.н Саргылана Брызгалова, директор Высшей школы русской и зарубежной филологии института филологии и межкультурной коммуникации Казанского федерального университета д.п.н, профессор (г. Казань) Резеда Мухаметшина, декан факультета гуманитарных технологий НОУ ВО «Российский Новый Университет» к.к.н (г. Москва) Ольга Иванова.
На торжественном открытии выступили директор Тюнгюлюнской школы Вячеслав Сотников, заместитель директора Департамента государственной политики в сфере воспитания детей и молодежи министерства образования и науки РФ Саргылана Брызгалова, прокурор Мегино-Кангаласского улуса Роман Брызгалов, ветеран педагогического труда Марфа Попова, председатель районного Совета депутатов Андрей Находкин, начальник Мегино-Кангаласского РУО Ирина Черкашина.
Были проведены методический семинар на тему «Компетентностный подход как основа совершенствования методики обучения русскому языку: проблемы и перспективы» и круглый стол для директоров и начальников, специалистов управления.
Педагогические чтения проведены по 4 секциям.
Государственный концертный оркестр Якутии (дирижер — отличник РС (Я) Юлия Швецова) принял участие в программе пребывания официальной делегации Алданского района на гостеприимной Мегино-Кангаласской земле.
Программа оркестра включила в себя выступления ансамбля балалаечников «БалАнс» (руководитель — заслуженный артист РС (Я) Дмитрий Швецов), ансамбля гитаристов «Гитарика» (руководитель — отличник культуры РС(Я) Мария Ситишева), солистов оркестра – заслуженного артиста РС(Я) Александра Королева, заслуженного артиста РС(Я) Дмитирия Швецова, отличника культуры РС(Я) Вадима Фасия, отличника молодежной политики Данила Обуткина.
Концерты прошли в селе Майя и в поселке Нижний Бестях. Разнообразная и продолжительная программа, конферанс, от души подготовленный Александром Королевым, не оставили зрителей равнодушными.
«С первых же минут сложилась добрая и восторженная атмосфера, благодаря которой между артистами и зрителями возник взаимный обмен положительными эмоциями и праздничным настроением, — делятся впечатлениями артисты оркестра, — Овации не смолкали. Мы были очень растроганы столь теплым приемом. Чувствовалось, что в зале сидят друзья, которые соскучились по алданским творческим коллективам, готовые слушать музыку вновь и вновь».
Специально к праздничному концерту Дмитрий Калинин, художественный руководитель шоу-оркестра «Русский стиль», написал аранжировку к гимну «Майя–Алдан», которую исполнил Государственный концертный оркестр Якутии (дирижировала Наталья Базалева -основатель, художественный руководитель и главный дирижер оркестра).
На следующий день в п. Нижний Бестях зрителей ждал сюрприз. Сергей Прохоров, участник художественной самодеятельности Бестяхского Дома культуры, знакомый алданцам как бессменный участник Республиканского фестиваля авторской песни «Берег Дружбы», дебютировал с оркестром в качестве солиста, исполнив три песни из репертуара Виктора Цоя.
А в финале концерта директор Центра духовного развития п. Нижний Бестях Тамара Афанасьева и мелодист Владимир Кузьмин от души поблагодарили артистов оркестра и лично солиста, заслуженного артиста РС (Я) Александра Королева, за многолетнюю плодотворную дружбу. Владимир Кузьмин рассказал об истории создания гимна « Майя – Алдан».
«В 1980 году вместе с автором Анастасией Варламовой, которой в этом году исполнилось бы 70 лет, в пыльном автобусе мы возвращались с очередных гастролей, и она сосредоточенно что-то писала на клочке бумаги, едва попадая в строчки из–за сильной тряски, — рассказал мелодист. – В какой-то момент она отбросила карандаш, рифма не придумывалась к фразе «Майя – Алдан, вечно звучит и молодо». И тут я рассказал, что у русских есть отличная поговорка – «Дружба дороже золота», и вроде в рифму подходит?».
Так родились главные строки этого гимна, который передается из уст в уста, из поколения в поколение. И в этот незабываемый вечер весь зал со слезами радости на глазах исполнил гимн, как залог нерушимой дружбы братских районов.
Состоялся дружеский визит делегации Алданского района в Мегино-Кангаласский улус. В составе делегации — глава МО «Алданский район» Северин Поздняков, депутат Государственного Собрания Ил Тумэн РС (Я) Александр Дудников, глава МО «Город Алдан» Александр Бугай; начальники управления культуры района и города Анастасия Помалейко и Людмила Кацуба.
В рамках визита были организованы Дни культуры Алданского района в селе Майя и п. Нижний Бестях. Алданцев достойно представили Государственный концертный оркестр Якутии (руководитель Отличник РС (Я) Юлия Швецова), ансамбль балалаечников «БалАнс» (руководитель Заслуженный артист РС (Я) Дмитрий Швецов), ансамбль гитаристов «Гитарика» (руководитель Отличник культуры РС (Я) Мария Ситишева), солисты оркестра – Заслуженный артист РС (Я) Александр Королев и Отличник культуры РС (Я) Вадим Фасий. В составе творческой делегации выступили артисты ДК «Металлург» п. Нижний Куранах: вокальная группа хора ветеранов и вокальный коллектив «Алгыс» (руководитель — Отличник культуры Юлия Торопова), солисты Виктория Торопова и Отличник молодежной политики, художественный руководитель Дома культуры Данил Обуткин, звукорежиссер — Отличник культуры Алексей Сенников.
На торжественном вечере, посвященном дружбе районов, дорогих гостей горячо приветствовал глава администрации Мегино-Кангаласского улуса Николай Старостин, вручив приветственные адреса и чороны Северину Николаевичу и Александру Лукичу. «С 1968 года началась наша дружба. Мы все помним масштабность этих отношений, как зарождались и крепли социально-экономические связи между районами, как большими делегациями мы приезжали друг к другу в гости с концертными программами, как крепли шефские связи на селе. Мы очень рады, что эти отношения переходят на новый виток. Нами совместно взят курс на занятость нашей молодежи в промышленности, на приобретение новых профессий на производстве». Николай Прокопьевич привел в пример фамилии земляков, которые в 70-е — 80-е годы минувшего столетия занимали руководящие посты в административных структурах Алданского района.
С полувековым юбилеем дружбы серпа и молота между городом Алданом и селом Майя присутствующих поздравил Дмитрий Тихонов, глава села Майя. «Желаю, чтобы наша дружба крепчала, открывая новые горизонты отношений». Дмитрий Иванович вручил приветственный адрес Александру Бугаю и привел в пример спортивные отношения, когда на квалификационных спортивных соревнованиях по боксу, проходивших в дни встречи, спортсмены из села Хатыстыр защищали честь Мегино-Кангаласского района.
«Наша дружба зародилась с тех времен, когда с Алданского района начала зарождаться промышленность республики. Когда жители сельскохозяйственных районов хлынули на юг республики и приняли самое активное участие в развитии промышленности РС (Я). И только 50 лет назад мы официально закрепили эти дружеские отношения на бумаге. В нашем районе хранится самая, пожалуй, дорогая реликвия – это чорон дружбы, подаренный вами 50 лет назад Алданскому району», — обратился в приветственной речи к мегинцам Северин Николаевич Поздняков. – За этот период между нами налажено плодотворное сотрудничество, во взаимоотношениях сложились крепкие традиции, основанные на доверии, поддержке и взаимопомощи. Мегино- Кангаласская земля славится своим плодородием, а Алданский район богат своими недрами. Благодаря людям, умелым руководителям, хозяйственникам, трудолюбивым жителям, своевременно пришедшими друг другу на помощь, положено начало добрым шефским отношениям, которые сыграли важную экономическую роль и обогатили культуру народов».
Стороны согласились, что сотрудничество оказывает влияние и на благоустройство городов и поселков, на обогащение форм работы с общественными организациями. Главы районов подчеркнули, что именно юбилейный год выводит районы на новый исторический виток в развитии социально- экономических и культурных отношений.
На праздничной встрече не раз поднимался вопрос помощи в организации Республиканского Ысыаха «Олонхо-2018», который пройдет в Алданском районе в июне. Руководство дружественного района заверило в своей готовности оказать методическую и практическую помощь. Так, например, проведение традиционных конных скачек назначено на 16 июня в Мегино-Кангаласском районе.
Руководители Алданской делегации вручили подарки и благодарности жителям Мегино-Кангаласского улуса, внесшим большой вклад в развитие дружеских отношений.
Для творческих коллективов Алданского района была подготовлена обширная культурная программа, которая началась с посещения «Дома Олонхо-Районного Центра Народного Творчества». Гостеприимная хозяйка Евдокия Иванова вместе со специалистами провела языческий обряд очищения гостей, рассказала об истории становления Центра, а по окончанию встречи все исполнили Осуохай.
Приятно поразил гостей транспортный техникум п. Нижний Бестях, где готовят специалистов для железных дорог Якутии. Современное здание оборудовано всеми необходимыми учебными тренажерами, а библиотеке и книжному фонду могут позавидовать любые областные библиотеки.
В селе Майя алданцы посетили краеведческий музей, открыв для себя историю улуса и народа, населяющего гостеприимную землю.
Визит завершился праздничным концертом Государственного концертного оркестра Якутии в п. Нижний Бестях. На всех встречах неизменно звучал Гимн «Майя – Алдан» (автор Анастасия Варламова). Написанный в далеком 1980 году, он жив и являет собой пример нерушимой дружбы, выверенной временем.
В субботу, 24 марта, в Алдане состоялся традиционный праздник «Проводы зимы», любимый многими поколениями горожан. «В этом году он совпал с юбилейной датой – мы отмечаем 50 лет дружбы Серпа и Молота, — подчеркнул глава Алданского района Северин Поздняков. — В связи с этим событием мы рады приветствовать на алданской земле делегацию дружественного нам Мегино-Кангаласского района!».
В ответном слове первый заместитель главы Мегино-Кангаласского улуса Павел Сазонов выразил надежду, что дружба между районами с течением времени будет только крепнуть. Приветственные слова в адрес делегации произнес глава города Алдана Александр Бугай, отметив важность взаимодействия в разных отраслях жизни Алданского и Мегино-Кангаласского районов: «Еще крепче связала нас железная дорога, по которой жителям дружественного улуса будет легче добраться к нам», после чего началась самая красочная часть праздника – костюмированное шествие колонн предприятий и организаций города, посмотреть на него приезжают люди со всего района.
В этом году шествие насчитывало более тридцати участников, среди которых были коллективы предприятий, учреждений, общественных организаций, они с большой выдумкой и смекалкой изготовили костюмы, украсили транспорт, на котором передвигались, разучили частушки и речевки. На соседней улице развернулись «Аппетитные ряды», но не только на торговых площадках можно было подкрепиться. В зале городского дворца культуры всех угощали блинами, другими вкусностями. В фойе развернулась выставка изделий ручной работы и фотовыставка «Праздник дружбы и братства». Массовые гуляния, молодецкие игрища «Призовой столб», игровая площадка для детей – это лишь часть обширной программы праздника.
В результате подведения итогов конкурса костюмированных колонн жюри вручило грамоты и ценные призы. В номинации «За энергичность, упорство, веселый нрав и высокую активность» победа была присуждена коллективу Томмотского психоневрологического интерната, Центр социально-психологической поддержки семьи и молодежи отмечен за лучшее исполнительское мастерство и артистизм участников, самой массовой театрализованной колонной была признана колонна школы № 1, а титул самой загадочной колонны праздника получил Совет пенсионеров. Жюри отметило оригинальность и творческие находки в оформлении театрализованной колонны рекламной студии «Спектр», по достоинству оценило сценическую культуру участников и изготовление костюмов отделения реанимации Алданской ЦРБ, коллектив АК «Железные дороги Якутии» признан лучшим в художественном оформлении театрализованной колонны. Единогласным решением члены жюри присудили победу в номинации «Актуальность темы конкурса и оригинальность раскрытия» детско-юношеской школе олимпийского резерва по лыжному спорту Алдана. За активное участие жюри отметило общественную организацию «Дари добро», коллектив детского сада «Василек», отделение Алданской городской поликлиники, ГАПОУ «Алданский политехнический техникум», Совет пенсионеров, молодежная общественная организация «Все в наших руках», Алданское станичное казачество, Алданская гимназия и детский сад «Дельфин».
В конкурсе на лучший символ праздника «Ярко солнышко» первое место занял Алданский центр семейного устройства детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей, второе присуждено школе с углубленным изучением отдельных предметов, третье место разделили детский сад «Светлячок» и Томмотский психоневрологический интернат.
На этом праздник не закончился. В шесть часов алданцев и гостей города приглашают на концерт, посвященный 50-летию Дружбы Серпа и Молота с участием артистов из Мегино-Кангаласского улуса, вечерняя программа состоится на площади городского ДК, где будет запущен вымпел в честь дружбы двух районов, а также массовый хоровод дружбы, фейерверк и дискотека.
Личным составом МПЧ-7 села Павловск ОГПС РС №20 в Мегино-Кангаласском улусе совместно с администрацией Нерюктяйинского наслега в доме одиноко проживающего пожилого Андрияна Михайлова заменена электропроводка.
Надо отметить, что администрация Нерюктяйинского наслега, выделив финансовые средства на приобретение электрооборудования и на проведение ремонтных работ в жилом доме, показала свою заботу в обеспечении безопасности населения от пожаров. Таким образом, совместная работа МПЧ-7 по охране села Павловск и муниципалитета является примером для других администраций наслегов.
Как сообщила заместитель главы поселка Нижний Бестях Ирина Егорова, из 3001 жителя, занесенного в списки избирателей административного центра Мегино-Кангаласского улуса, по состоянию на 13.30 явка составила 45 процентов.
В поселке Нижний Бестях Мегино-Кангаласского улуса в двух УИК работают 20 человек.
В день выборов организовано дежурство сотрудников полиции и ДНД. В школе №1 проводится школьный референдум за пятидневную рабочую неделю, у школы — катание на собачьих упряжках.
Иван Холмогоров салайааччылаах «Пластмастер» оҥорон таһаарар сыах Майа киинигэр Дьоруой Ф.К.Попов аатынан уулуссаҕа саҥа эбийиэккэ киирэр үөрүүлээх тэрээһинэ буолла. Малааһыҥҥа СӨ инвестиционнай сайдыыга уонна предпринимательствоҕа миниистирэ Антон Сафронов ыалдьыттаата.
Майаҕа иккис сылын үлэлиир «Пластмастер» бу иннинэ анал үлэлиир миэстэтэ суох икки буоксалаах гараас дьиэтигэр үлэлии олорбуттара. Ол да буоллар дьон-сэргэ биһирэбилин ылан, элбэх сакаастары толорууга ыччаттар таһаарыылаахтык үлэлээтилэр.
‒ Билигин дуогабарынан үлэһиттэри аахтахха үһүөбүт. Улууска бэйэ оҥорон таһаарыы сылын чэрчитинэн быйыл 7‒8 киһи буолан үлэлиир соруктаахпыт. Сыахпыт уһаайбата 300 кв.м иэннээх, тимир каркаастаах, сэндвич-панель диэн матырыйаалынан тутуллубут эбийиэкпит 144 кв.м иэннээх. Элбэх саҥа ыстаныактары ылбыт буоламмыт сөрү-сөп буолла, кыараҕаһа суох. Инникитин үлэлиир миэстэни кэҥэттинэр кыахтаахпыт. Бырайыагын бэйэбит оҥорбуппут уонна 2017 сыл сааһыгар биригээдэ наймылаһан тимир каркаастарын туруортарбыппыт, аныгы матырыйаалынан бүрүйүүнү үбү-харчыны халтай ыыппат сыалтан бэйэбит оҥордубут. 2016 сылга «Саҥа саҕалааччы предприниматель» бырагыраамаҕа киирсибиппит уонна ол үбүнэн бастакы ыстаныактарбытын ылбыппыт, өрөспүүбүлүкэ, улуус ыытар куонкурустарыгар, бырайыактарыгар инникитин даҕаны кыттыахпыт. Сүрүннээн дьиэ, болкуон түннүктэрин уонна дьиэ үрдүлэрин оҥоруу хайысхатынан дьарыктанабыт. Быйыл былаастыктан уу кутар улахан буочукуларын оҥорууну баһылыахпыт этэ диэн былааннаахпыт, ‒ диэн эдэр үлэһит Иван Холмогоров кэпсиир.
Аалай лиэнтэни кырыйар өрө көтөҕүллүүлээх түгэн кэнниттэн улууска, өрөспүүбүлүкэҕэ киэҥник биллэр олоҥхоһут, алгысчыт Петр Тихонов аал уоту оттон алгыстаан амалыйда. Иван Холмогоров ыалдьыттарга сыахха хайдах үлэлииллэрин кэрийэ сылдьан билиһиннэрдэ, саҥа тэриллэр кыамталарын сырдатта.
Миниистир Антон Сафронов эҕэрдэ тылын эттэ:
‒ Иван курдук туһунан идеялаах, технологиялары өйдүүр ыччаттар маннык курдук эбийиэктэри үлэлэтэллэрэ өрөспүүбүлүкэҕэ атын эдэр дьоҥҥо үтүө холобур буолар. Төһөнөн биһиэхэ маннык элбэх ыччат баар буолар даҕаны, өрөспүүбүлүкэбит соччонон сайдан иһиэхтээх. Саха ыччата олус кыахтаах, дьаныардаах. Мэҥэ Хаҥалас улууһугар, сүрүннээн тырааныспар ситиминэн ааҕыллар Аллараа Бэстээххэ, Майа сэлиэнньэтигэр киин сирдэр буоланнар өрөспүүбүлүкэ өртүттэн ордук болҕомтобутун уурар буолуохпут. Икки сыл устата үчүгэйдик үлэлээн көрдөрбүт Иван хамаандатыгар махталбын тиэрдэбин.
Улуус баһылыгын экономическай сайдыыга уонна инбэстииссийэ бэлиитикэтигэр солбуйааччы Владимир Птицын улууска иккис сылын олохтоох бэйэ оҥорон таһаарыы сылын биллэрдибит, онуоха баҕалаах уолаттарбытын үлэлэтэргэ бырайыактыыр офис аһан үлэлэппиппит, ыччаттары өйүүргэ төһө да үп-харчы аанньа тиийбэтин үрдүнэн, быыс-хайаҕас булан көмөлөһөбүт диэтэ уонна өссө да таһаарыылаахтык үлэлииллэригэр баҕа санаатын эттэ.
«Пластмастер» сыах үлэһиттэрэ хаачыстыбалаахтык уонна тутатына кэмигэр үлэлииллэринэн дьон-сэргэ махталын ылыан ылаллар диэн «Майа сэлиэнньэтэ» МТ баһылыга Дмитрий Тихонов эттэ.
‒ Майабыт киинэ өссө үчүгэй көстүүлээх буоллун, үлэ миэстэтэ таҕыстын диэн санаанан салайтаран, куонкурус биллэрбиппит түмүгүнэн Иваннаах кыайаннар, өр сылларга эргэ самналлан турбут уруккута социальнай страхование дьиэтин көтүрэн, үчүгэй эбийиэги туттулар. Сэлиэнньэбит ыччаттара үлэлээх-хамнастаах буоларга дьулуһаллар. Холобур, эргэ типография дьиэтигэр «Алаас» диэн миэбэл оҥорор сыаҕы аһан үлэлэтэр уолаттар бааллар, ону сэргэ сотору урукку «РЭС» оҕо саадын дьиэтигэр бытовой кэмбинээт оҥорор, В.П.Ларионов аатынан Майа орто оскуолатын бырайыагынан кыһыннары үлэлиир тэпилииссэни үлэлэтэр былааннар бааллар, ‒ диэн кини кэпсээтэ.
Бу кэнниттэн миниистир Антон Сафронов Аллараа Бэстээххэ Николай Скрябин салайааччылаах соторутааҕыта аһыллыбыт биисинэс инкубаторга сылдьан резиденнэри кытта көрсөн, ирэ-хоро кэпсэттэ, санааларын иһиттэ.
Мэҥэ Хаҥалас улууһун Чыамайыкы нэһилиэгэр сылгы барыта аһылыкка киирэн, күннэтэ хонтуруолга сылдьар.
Юрий Дьячковскай салайар «Кубарсы» бааһынай хаһаайыстыбатын базата бөһүөлэктэн 1,3 көстөөх сиргэ баар. Быйыл 60 сылгыны, ол иһигэр 33 биэни итиэннэ 22 ынах сүөһүнү кыстатан турар. Манна барыта аймахтар үлэлииллэр. Былырыын күһүн саҥа дьиэ тутуутун саҕалаабыттар. Быйыл биир да убаһаны иитиигэ хаалларбатахтар. Ахсынньыга биир атыыры бөрө тардыбыт, икки кырдьаҕас биэ ырыганнаан охтубут. Сылгыһыттар биир туруга мөлтөх тиҥэһэни туспа хаайан, аһата сылдьаллар, атыттар сыһыыга сылдьаллар, туруктара орто. Мантан саас отторо татым буолууһу, эбии от наада дэһэллэр, эбиэһи бөһүөлэктэн аҕалаллар үһү.
— Кыһын тымныы аһара уһуннук турда, сылгы хаһа-хаһа, хаамар аҕай, биир сиргэ тохтообот. Хаһыы ото соппоҥ, онно эбии өртөммөт буолан, ходуһабыт сыллата лаҥхатыйан иһэр, кэнчээри аанньа үүммэт, — диир сылгыһыт Валерий Васильевич.
Иван Федоров салайар «Мочоот» бааһынай хаһаайыстыбата Таҥха үрэх төрдүгэр, Амма уонна Мэҥэ Хаҥалас улуустар ыпсыыларыгар, дэриэбинэттэн үс көстөөх сиргэ баар. Хаһаайыстыба аҕыс сыллааҕыта тутуллубут дьиэлээх, баанньыктаах, икки буоксалаах хараастаах, күн уотунан барар батарыайалаах, онон олорор-үлэлиир усулуобуйатын тэриммит. Сүүстэн тахса сылгыны убайдыы-быраат Александр, Николай Федоровтар көрөллөр-истэллэр. Кыһын биир тый көлөттөн өлбүт, биир биэ ыран охтубут, икки тиҥэһэни бөрө тардыбыт. Сылгылар туруктара орто, отторо-бурдуктаар тиийииһи. Кэлиҥҥи сылларга Чыамайыкыга бөрөлөр, биллэринэн, 14 улахан сылгыны тартылар. Олохтоох бэтэринэринэй учаастакка Раиса Куприянова ис сүрэҕиттэн ылсан үлэлиир, онон нэһилиэк олохтоохторун ытыктабылларын ылар.
Аан дойду кэрэ аҥардарын күнүн көрсө кулун тутар 6 күнүгэр Майа сэлиэнньэтин «Дьол түһүлгэтигэр» улууска «Ийэ хапытаалын» үһүс тыһыынчалаах сэртипикээтин туттарыы үөрүүлээх тэрээһинэ буолла.
453 тыһ. 26 солкуобайдаах үһүс тыһыынчалаах сэртипикээт хаһаайкатынан Тараҕайдааҕы оҕо ускуустубаҕа оскуолатын преподавателэ Валерия Захарова буолла. Эдэр ыал Валерия уонна Борис Захаровтар уол уонна кырачаан кыыс оҕолоохтор. Бу күн кинилэри эҕэрдэлии улуус баһылыга Николай Старостин кэллэ. Кини дойдуга дьиэ кэргэн сайдарыгар дьоһуннаах бэлиитикэ ыыталларын, «Ийэ хапытаала» уон сыл устатыгар олоххо киллэриллиэҕиттэн нэһилиэнньэ ахсаана элбээбитин эттэ.
Ити уон сылга улууспутугар дьиэ кэргэттэргэ 622 мөлүйүөн 286 тыһыынча солкуобайдаах «Ийэ хапытаала» көмө кэлбитин санатта. Бу күн «Ийэ хапытаалын» сэртипикээттэрин Мария, Захар Федоровтар, Светлана, Петр Федоровтар уонна Антонина Дьячковская туттулар.
«Майа сэлиэнньэтэ» МТ баһылыга Дмитрий Тихонов 2022 сылга Саха автономията ылыныллыбыта 100 сылыгар өрөспүүбүлүкэҕэ сахалар ахсааннара 460 тыһыынчаттан 500-тэн тахса тыһыынчаҕа тиийэ элбиэхтээхпит соругун аҕынна, Майаҕа ааспыт сылга 154 оҕо күн сирин көрбүтүн, инникитин өссө да элбии туралларыгар баҕа санаатын эттэ.
Улуустааҕы Пенсионнай пуонда управлениетын салайааччы Альбина Григорьева 2008 сыллаахха өрөспүүбүлүкэҕэ онус тыһыынчалаах «Ийэ хапытаала» сэртипикээти Майа сэлиэнньэтин олохтоохторо ылбыттарын кэпсээтэ. Күн бүгүн Дьокуускай, Мииринэй, Нерюнгри курдук улахан оройуоннар кэннилэриттэн улууспутугар «Ийэ хапытаалын» туһаныы төрдүс миэстэҕэ сылдьарын эттэ. Билигин сэртипикээти ый аайы босуобуйа быһыытынан тыыран ылыахха сөп буолбутун туһунан уларытыы киллэриллибитин туһунан иһитиннэрдэ.
Валерия, Борис Захаровтар сэртипикээккэ сайабылыанньа биэрэллэригэр элбэх хайысхалаах киин (МФЦ) өҥөтүн туһаммыттарынан киин салайааччыта Анатолий Чахов эҕэрдэлээтэ. Үөрүүлээх тэрээһин кыттыылаахтарын Майа сэлиэнньэтин Аҕалар түмсүүлэрин бэрэссэдээтэлэ Зиновий Игнатьев, улуустааҕы дьиэ кэргэн киинин аатыттан социальнай педагог Татьяна Артемьева уо.д.а. эҕэрдэлээтилэр итиэннэ эдэр ыалларга тыыннаах сибэкки дьөрбөлөрүн, сэмэй бэлэхтэрин туттартаатылар.
Д.Ф.Ходулов аатынан норуот айымньытын дьиэтин исписэлииһэ Елизавета Петрова, «Кыталык» ансаамбыл үҥкүүһүттэрэ дьоро күнү киэргэттилэр.
Киэһэ санрейсинэн Мэҥэ Хаҥалас оройуонуттан Дьокуускайга 1 №-дээх өрөспүүбүлүкэтээҕи балыыһаҕа аҕыс саастаах уолу аҕалбыттара. Эмчиттэр кинини олох ыарахан туруктаах диэн сыаналыыллар.
“Уол билигин олох ыарахан туруктаах өйө суох сытар, кини тыҥаны искусственнай вентиляциялыыр аппараакка холбоммута. Оҕо уһуннук үгээрдээн сыппыт, онон билигин ханнык эмэ сабаҕалааһыннары оҥорор уустук. Быраастар бары кыаллары барытын оҥороллор”, — СИА-ҕа Саха сирин доруобуйа харыстабылын миниистирэ Людмила Вербицкая кэпсээтэ.
Санатан эттэххэ, Хаптаҕай сэлиэнньэтигэр гаастан үгээрдээбит бэлиэлээх 10 саастаах уол уонна кини 14 саастаах эдьиийин өлүктэрин булбуттара. Суорума суолламмыт оҕолор ийэлэрэ уонна кинилэр бырааттара ыарахан туруктаах балыыһаҕа киллэриллибиттэрэ.
Силиэстийэлиир кэмитиэт чахчытынан, кулун тутар 3 күнүгэр ыал аҕата дьиэтигэр кэргэнин уонна үс оҕотун хаалларан, доҕорун кытта балыктыы барбыт. Хаһаайын доҕоро дьиэҕэ сыста турар гарааска бэйэтин “Тойота-Кроун” массыынатын туруорбут уонна салгын – 5 кыраадыска диэри тымныйдаҕЛюдмила ына, двигатель бэйэтэ үлэлээн кэлэрин курдук балаһыанньаҕа туруорбут. Сылыйдаҕына массыына двигателэ бэйэтэ арахсыахтаах этэ. Кулун тутар 4 күнүгэр төннөн кэлбит хаһаайын дьиэтигэр оҕолорун өлүктэрин булбута. Кини кэргэнэ уонна 8 саастаах уола гаастан үгээрдээн балыыһаҕа киирдилэр. Дьиэ аана иһиттэн хатыылааҕа. Үлэлии турар двигателлээх массыына гарааска турара.
Силиэстийэ салҕанар.
Мэҥэ Хаҥалас улууһун Хара нэһилиэгэр «Үтүө дьыала» бырагырааманан тутуллубут саҥа спорт саалатын үөрүүлээхтик арыйыы сиэрэ-туома ыытылынна. «Чыпчаал» диэн ааттаммыт уораҕайга харалар биир дойдулаахтара, спорка үрдүк көрдөрүүлэри ситиспит, боксаҕа Арассыыйа үтүөлээх маастара, аан дойду үрүҥ көмүс призера, Европа иккис төгүллээх, Арассыыйа үс төгүллээх чөмпүйүөнэ, Рио—де—Жанейротааҕы Олимпийскай оонньуулар кыттыылаахтара Василий Михайлович Егоров аата иҥэрилиннэ.
Саҥа саала символическай күлүүһүн «Тут Уус» ХЭТ дириэктэрэ Эдуард КалачиковХара нэһилиэгин баһылыгар Дария Назароваҕа үөрүүлээх быһыыга-майгыга туттарда. Киирэр аан аалай лиэнтэтин СӨ Ил Түмэнин дьокутаата Юрий Баишев, СӨ спорка миниистирэ Георгий Балакшин, оройуон баһылыга Николай Старостин, нэһилиэк баһылыга Дария Назарова, СӨ үтүөлээх тириэньэрэ, аан дойдутааҕы категориялаах судьуйа Аркадий Тастыгин, РФ спорка үтүөлээх маастара, боксаҕа Россия сүүмэрдэммит хамаандатын чилиэнэ Василий Егоров, тутуу тэрилтэтин салайааччы Эдуард Калачиков быстылар.
Бу күн ыҥырыылаах ыалдьыттар, Василий Егоров дьиэ кэргэнэ, спорт бэтэрээннэрэ, оскуола үөрэнээччилэрэ, нэһилиэк олохтоохторугар эҕэрдэлэрин тиэртилэр. Дария Назарова нэһилиэк социальнай-экономическай сайдыытыгар кылааттарын киллэрсибиттэргэ бэлиэ наҕараадалары итиэннэ Василий Егоровка кини аата саалаҕа иҥэриллибитин туоһулуур суругу туттартаата.
Оройуон салалтатын аатыттан Николай Старостин нэһилиэк салгыы сайдыы үктэллэрин дабайан иһэригэр, ыччат дьон саҥа саалаҕа дьарыктанан ситиһиилэнэ туралларыгар баҕа санаатын эттэ. Бастыҥтан бастыҥнар улуус наҕараадаларынан бэлиэтэннилэр.
Ил Түмэн дьокутаата Юрий Баишев Хара сириттэн-уотуттан тахсыбыт өрөспүүбүлүкэҕэ спорду салайбыт, СӨ Бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлинэн, уһун сылларга Москваҕа СӨ бастайааннай бэрэстэбиитэлинэн үлэлээбит Иннокентий Игнатьевтан саҕалаан спорт бары эйгэтигэр ситиһиилээх, инники күөҥҥэ сылдьар спортсменнар элбэхтэрин, маннык үчүгэй саала дьон-сэргэ чөл олохтоох буоларыгар, доруобуйаларын тупсарыналларыгар көмөлөөх буолуоҕун бэлиэтээтэ.
СӨ спорка миниистирэ Георгий Балакшин оройуон, нэһилиэк салалталарыгар махталын биллэрэн туран, сылаас, сырдык саалаҕа чөмпүйүөннэр үүнэ-сайда туралларыгар баҕа санаатын тиэртэ, спорт тэрилин ыларга сэртипикээти туттарда.
Бүтүн Арассыыйаны ааттата сылдьар кэскиллээх спортсмен Василий Егоров нэһилиэгин дьоно-сэргэтэ, биир дойдулаахтара үрдүктүк чиэстээбиттэригэр, үрдүк эппиэтинэс сүктэриллибитигэр махтанан туран: «Олус үчүгэй саала тутулунна. Күүс-көмө буолбут бары дьоммор-сэргэбэр махтанабын. Салгыы боксаҕа анаан эбии тутуу тутулларыгар баҕалаахпын», ‒ диэтэ.
