Метка: саҥа дьыссаат

Ньурбаҕа «Сардаана» оҕо уһуйаанын саҥа дьиэтэ үлэҕэ киирдэ

Ньурба к. Убайаан микро-оройуонугар 50 миэстэлээх «Сардаана» дьыссаатын таас дьиэтин аһыллыытын үөрүүлээх тэрээһинэ кулун тутар 2 күнүгэр ыытылынна. Бу эбийиэги туппут «Туймаада» тэрилтэ гендириэктэрэ Владимир Васильев истиҥник эҕэрдэлээн туран, уһуйаан дириэктэрэ Анастасия Григорьеваҕа дьиэ символическай күлүүһүн туттарда. Дьиэ өрөспүүбүлүкэтээҕи «Мин Сахам сирэ -21 үйэҕэ» Үтүө дьыала хамсааһын уонна улууска алмаастан киирэр үп суотугар тутулунна. Эбийиэк 60 мөл. солк. суумалаах.

Оҕо саадын дьиэтэ бэдэрээччитигэр табыллыбакка кыайан тутуллубакка турбутун, «Туймаада» тутуу тэрилтэтэ ылан, былырыын кулун тутарга бастакы сыбаайаны түһэрэн баран, бу бүтэрэн үлэҕэ киллэрдэ.Улуус баһылыга Алексей Иннокентьев эҕэрдэ тылыгар быыбардаммыт дуоһунаһыгар үлэтин саҕалыаҕыттан, 3-с оҕо уһуйаана үлэҕэ киирэр үөрүүлээх тэрээһинигэр кыттарын этэн туран, тутааччыларга истиҥ махталын тиэртэ. Кини 2014 с. Ньурба куорат баһылыгын быыбарыгар кыттарыгар «Сардаана» дьыссаат кэлэктииибин кытта көрсүһэригэр, үлэһиттэр саҥа оҕо уһуйаанын дьиэтин туттарарга накаас биэрбиттэрин аҕынна. Дьыссаат тутуутун өрөспүүбүлүкэтээҕи «Үтүө дьыала» хамсааһынын былааныгар киллэртэрэн, улуустан үбүлээһини туруорсан, эбийиэги тутарга барбыт үлэни билиһиннэрдэ. Кини уһуйаан дириэктэрэ Анастасия Григорьеваҕа «СӨ үөрэҕин туйгуна» бэлиэни , Эҕэрдэ суругу уонна 10 тыһ. солк. суумалаах сэртипикээти, тутааччыларга Махтал суруктары туттарда.

Ньурбаҕа уһуйаан дьиэтин тутуутугар учаастак салайааччыта Арсентий Соловьев салайааччылаах биригээдэ үлэлээтэ. Ньурба к. тутааччыларыттан «Стройкомфорт» тэрилтэ (Анатолий Степанов) биригээдэтэ үлэлээтэ. Ону таһынан ИП «Николай Протопопов» уонна Николай Сотников «Сахастройтранс» тэрилтэтэ үлэлэстилэр. Сүрүннээн олохтоох тутуу тэрилтэлэрэ оҥорон таһаарбыт матырыйааллара туһанылынна. «Туймаада» СК салалтата дьыссаат таһынааҕы тупсаран оҥоруутун ыам ыйыгар-бэс ыйын саҥатыгар бүтэрэргэ былаанныыллар. Баһаарынай емкость уонна оҕо былаһаакката туруоруллуохтаахтар.

Ньурба к. хаһаайыстыбатын көрөр-истэр сулууспа (СЭГХ) салайааччыта Дмитрий Михайлов, улуустааҕы үөрэх салалтатын салайааччыта Алевтина Аргунова, ИСУ салайааччыта Макар Семенов, баһаарынай сулууспа салайааччыта Михаил Булкин, төрөппүттэр кэмитиэттэриттэн Саргылана Федорова эҕэрдэ эттилэр, бэлэх-туһах туттардылар.

2002 сылтан «Сардаана» дьыссаат дириэктэринэн ситиһиилээхтик үлэлии сылдьар Анастасия Григорьева тэрилтэ үлэтин-хамнаһын, ситиһиилэрин билиһиннэрдэ. Оҕо уһуйааныгар 3 бөлөҕүнэн 63 кырачаан сылдьар. 32 үлэһиттээх кэлэктиип кинилэр оҕо саастарын дьоллоохтук, баай ис хоһоонноохтук атааралларын туһугар бары күүһүн-сыратын ууран туран үлэлиир.

Уһуйаан дириэктэрэ Анастасия Григорьева тэрилтэ саҥа дьиэтин тутуутугар көмөлөспүт бары салайааччыларга уонна тутааччыларга истиҥник махтанна. Тэрээһини дьыссаат оҕолорун, выпускниктарын уонна Алена Павлова-Иудина эҕэрдэ нүөмэрдэрэ киэргэттилэр.

Тэрээһиҥҥэ улуус, куорат, үөрэх салалтатын, тутуу-инвестиционнай управление салайааччылара, дьыссааттар дириэктэрдэрэ, төрөппүттэр уо.д.а. кытыннылар. Сахалыы сиэри-туому норуот талааннааҕа, алгысчыт уонна эмчит Алиса Иннокентьева ситэрдэ, аал уокка кымыһынан, алаадьынан айах тутта. Ааны туора тардыллыбыт аалай лиэнтэ быһа кырыйыллыбытын кэнниттэн, кэлбит ыалдьыттар иһирдьэ киирэн салама ыйаатылар.

Малдьаҕарга «Мин Сахам сирэ-21 үйэҕэ» Үтүө дьыала хамсааһынын көмөтүнэн дьыссаат тутулунна

Малдьаҕарга 2 этээстээх саҥа таас оҕо уһуйаанын дьиэтин үөрүүлээх аһыллыытын тэрээһинэ олунньу 16 күнүгэр ыытылынна. Нэһилиэк олохтоохторо уонна ыраахтан-чугастан кэлбит ыалдьыттар кытыннылар. Сахалыы сиэри-туому норуот талааннааҕа А.И.Игнатьева ситэрдэ.

Малдьаҕарга уһуйаан дьиэтэ «Мин Сахам сирэ-21 үйэҕэ» өрөспүүбүлүкэтээҕи Үтүө дьыала хамсааһынын чэрчитинэн тутулунна. Үбүлээһинин сороҕун өрөспүүбүлүкэ уонна улуус уйуннулар. Тыа сиригэр өрөспүүбүлүкэҕэ 500 киһилээх нэһилиэккэ маннык тупсаҕай, киэҥ-куоҥ уонна сырдык таас уһуйаан бастакы дьиэтэ буолар. Кырачааннар оҕо саастарын толору ис хоһоонноохтук уонна дьоллоохтук атааралларыгар, үлэһиттэр айымньылаах үлэлэрэ өссө күүһүрэригэр улахан олук уурулунна.

Аалай лиэнтэни улуус баһылыга А.М.Иннокентьев, нэһилиэк баһылыга Н.А.Иванов, «Строй-импульс» ХЭТ гендириэктэрэ А.Н.Мегежекскэй, «Роспроект» тэрилтэ салайааччыта А.Я.Софронов, «Чуораанчык» уһуйаан дириэктэрэ Т.В.Иванова быһа кырыйдылар.

Иһирдьэ киирэн хостору кэрийэн көрөн-истэн билсии кэнниттэн, саалаҕа үөрүүлээх тэрээһин салҕанна. Эҕэрдэ тылы нэһилиэк баһылыга Н.А.Иванов, улуус баһылыга А.М.Иннокентьев, ИСУ салайааччыта М.С.Семенов, улуустааҕы үөрэх управлениетын салайааччыта А.П.Аргунова, Ил Түмэн дьокутаата М.С.Габышев, «Роспроект» салайааччыта А.Я.Софронов, СӨ остуол тенниһин Федерациятын толорооччу дириэктэрэ Л.Н.Михайлов, «Строй-импульс» ХЭТ дириэктэрэ А.Н.Мегежекскэй уонна уһуйаан дириэктэрэ Т.В.Иванова эттилэр.

Уһуйаан дьиэтин тутуутугар туруорсубут, көмөнү оҥорбут салайааччыларга, тыа сиригэр олус үчүгэй оҥоһуулаах, ситэри-хотору тутуулаах уһуйаан дьиэтин тутан дьэндьэтэн таһаарбыт тутааччыларга истиҥ-иһирэх махтал тыллара ананнылар. Элбэх бэлэх-туһах туттарылынна, үлэһиттэр чиэстэнэн наҕараадаларын туттулар. Тэрээһини араас эҕэрдэ нүөмэрдэр киэргэттилэр. Бу кэнниттэн үөрүүлээх тэрээһин спорт саалатыгар салҕанна.

Майаҕа 240 миэстэлээх «Кэнчээри» оҕо саада аһылынна

Ахсынньы 22 күнүгэр Майа сэлиэнньэтигэр 240 миэстэлээх үс мэндиэмэннээх «Кэнчээри» оҕо саадын үөрүүлээх аһыллыыта буолла.

Саҥа оҕо саадыгар Майаҕа үлэлии-хамсыы олорбут икки: «Кэнчээри» уонна «Кустук» оҕо саадын үлэһиттэрэ ыалдьыттары үөрэ көрүстүлэр. Уһуйаан символическэй күлүүһүн «Мегинострой» тутуу тэрилтэтин салайааччыта Николай Докторов сэбиэдиссэй Екатерина Романоваҕа туттарда. Аалай лиэнтэни быһарга улуус баһылыга Николай Старостин, СӨ Инвестицияҕа сайдыытыгар уонна предпринимательствоҕа миниистирэ Антон Сафронов, «Алмазэкргиэнбаан» АКБ бырабылыанньатын бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Светлана Платонова, «Майа сэлиэнньэтэ» МТ баһылыга Дмитрий Тихонов уонна улуустааҕы үөрэх управлениетын начаалынньыга Ирина Черкашина ыҥырылыннылар.

Киэҥ-куоҥ, сырдык, сылаас, аныгылыы тииптээх оҕо саадын улуус уонна Хорообут нэһилиэгин Бочуоттаах гражданина Александр Андреев арчылаата, аал уоту оттон алгыстаан амалыйда.

Улуус баһылыга Николай Старостин: «Алмазэргиэнбаан» оҕо саадын тутууга өйүүр судаарыстыбаннай чааһынай бииргэ үлэлээһин бырагыраамата олоххо киирэн, «Мегинострой» тэрилтэ тутааччылара бэртээхэй оҕо саадын Майа олохтоохторугар бэлэхтээтилэр. Салгыы 2018 сыл кулун тутар ыйыгар Аллараа Бэстээххэ 240 уонна атырдьах ыйыгар Төҥүлүгэ 140 миэстэлэрдээх уһуйааннар аһыллыахтара», ‒ диэтэ итиэннэ «Кэнчээри» оҕо саадын кэлэктиибигэр муусука киинин ылыыга сэртипикээти, «СӨ Бочуоттаах тутааччыта» аат бэлиэтин «Мегинострой» тэрилтэ ыстаарсай прорабыгар Алексей Захаровка, оҕо саадын тутуутугар сүҥкэн кылааттарын киллэрсибит үлэһиттэргэ Грамоталары, Махтал суруктары туттартаата.

«Судаарыстыбаннай чааһынай бииргэ үлэлээһин бырагырааматын чэрчитинэн өрөспүүбүлүкэҕэ 16 эбийиэк үлэҕэ киллэриллиэхтээҕиттэн, 2017 сылга сэттэ уонна үүнэр сылга тоҕус тутуу былааннанар. Бу 16 тутууттан үһэ Мэҥэ Хаҥаласка баар. Ити улуус салалтата үчүгэй үлэлээҕин туоһулуур. Инникитин биһиги аны туризм, предпринимательство боппуруостарыгар эһигини кытта бииргэ өссө дьаныардаахтык үлэлиэхпит диэн эрэннэрэбит», ‒ диэн СӨ Инвестицияҕа сайдыытыгар уонна предпринимательствоҕа миниистирэ Антон Сафронов эттэ уонна «СӨ Аччыгый, орто биисинэс сайдыытыгар кылаатын иһин» бэлиэни «Мегинострой» тэрилтэ салайааччытыгар, билигин улуус баһылыгын солбуйааччытыгар Александр Тарасовка, уо.д.а. Махтал суруктары туттартаата.

СӨ Үөрэххэ уонна наукаҕа миниистирин солбуйааччы Феодосия Габышева дойду үрдүнэн ыытыллыбыт кэмпириэнсийэ түмүгүнэн оҕо саадыгар аны оҕолору 1,5 саастарыттан ылар буолуохтаахтарын туһунан иһитиннэрдэ, оҕо тэрилтэтин дизайныгар майалар биир бастакы хараҥаччыларынан буолаллар диэн бэлиэтээтэ уонна саҥа уһуйаан сайда, чэчирии турарыгар баҕа санаатын эттэ. «СӨ Үөрэҕирии тиһигэр Бочуоттаах бэтэрээнэ» ааты Татьяна Попова сүктэ, элбэх үлэһит Грамоталарынан, Махтал суруктарынан бэлиэтэннилэр.

Оҕо саадыгар киирбит малааһын бырааһынньыгын кырачаан иитиллээччилэр ырыаларынан, үҥкүүлэринэн киэргэттилэр.

Сааскылаахха «Тугутчаан» дьыссаат саҥа дьиэлэннэ

Быйылгы үөрэх дьыла Анаабыр улууһугар олус үчүгэй тэрээ­һининэн саҕаланна. Сааскылаахха бэртээхэй тутуу үлэҕэ киирэн, үлэһиттэргэ, кырачааннарга, төрөппүттэргэ улахан бэлэх буолла. Алтынньы 5 кунугэр «Тугутчаан» оҕо саадын үөрүүлээх аһыл­лыытын тэрээһинэ ыытылынна.

«Тугутчаан» оҕо саада быйыл­гы үөрэх дьылыгар диэри эргэ дьиэ­ҕэ үлэлии турбута. Үлэһиттэр кыһамньылаах илиилэринэн олус тупсаҕай гына оҥостон, элбэх көлүөнэ оҕону иитэн-үөрэтэн та­һаарбыттара. Идэлэригэр бэри­нии­лээх исписэлиистэр бары сатабылларын, билиилэрин ууран, үөрэтэн-такайан, улууска, өрөс­пүү­бүлүкэҕэ бастыҥ үлэлээх оҕо тэрилтэтэ буолары ситиспиттэрэ. Кыра­чааннар араас күрэх­тэргэ, Арассыыйа таһымыгар тии­йэ, бириистээх миэстэлэри ылал­­лара анал үөрэхтээх иитээччилэр, куруһуоктар салайааччыла­ра идэлэрин чахчы баһылаабыттарын туоһута.

Билигин оҕо саада 98 миэс­тэлээх, аныгы үйэ ирдэбилигэр толору эппиэттиир анал тэриллэрдээх, толору хааччыллыылаах, оҕо үөрэх-билии, эт-хаан өттүнэн толору сайдарыгар тупсаҕай көстүүлээх оҕо саада тылтан докумуоҥҥа, докумуонтан олоххо киирдэ. Кы­рачааннар сайдалларыгар, төрөөбүт тылы, кул­туураны, улуу нуучча, ону сэргэ омук тылларын (английскай) үөрэ­тэр, эт-хаан өттүнэн эрчийэр бырагыраамалаах үлэлиир кыахтанна.

Саҥа дьиэ үөрүүлээх аһыл­лыытыгар аалай кыһыл лиэнтэни улуус баһылыга И.И.Семенов, СР архитектураҕа уонна тутуу комплексын министирэ В.А.Кузакова, «Адгезия» ХЭТ үлэһитэ уонна «Тугутчаан» оҕо саадын сэбиэдиссэйэ З.Н.Спиридонова быстылар.

Улуус баһылыга И.И.Семенов бу дьиэ олус түргэн эрээри, хаачыстыбалаахтык тутуллубутун эттэ. Ол курдук тутааччы « Адгезия » ХЭТ олус эппиэтинэстээхтик үлэлээбитин бэлиэтээтэ. Салгыы эҕэрдэ тылы СР инвестиционнай сайдыыга уонна предпринимательство министирин бастакы солбуйааччыта А.С.Загоренко эттэ.

Улуустааҕы үөрэх управление­тын начаа­лынньыга Октябрина Черепанова өрөспүүбүлү­кэҕэ маннык үчүгэй ту­туулаах, толору хаач­чыллыылаах оҕо саада үлэҕэ киирби­тигэр СР Правительствотыгар, улуус баьылыгар И.И.Семеновка барҕа махталын тиэртэ. «Тугутчаан» оҕо саадын сэбиэдиссэйэ Зинаида Спиридонова бу үөрүүлээх бэлиэ түгэҥҥэ долгуйан туран СР Правительствотыгар, улуус баһылыгар, тутааччыларга барҕа махталын биллэрдэ .

Саҥа дьиэ үлэҕэ киирэр үөрүүтүгэр тэрилтэ бэтэрээн үлэ­һиттэрэ, төрөппүттэр, биир идэ­лээхтэрэ – нэһилиэк атын оҕо саа­дын үлэһиттэрэ баҕа санаа басты­ҥын эттилэр. Инникитин да элбэх ситиһиини баҕардылар. «Түбүк­тээх үлэҕит түмүгэ – оҕо­лоргут ситиһиилэрэ буоллуннар» диэн эҕэрдэлээбит эрэ барыта эттэ.

Сунтаарга «Ньургуһун» дьыссаат саҥа дьиэлэннэ

Быйылгы үөрэх дьыла Сунтаар улууһугар олус үчүгэй тэрээ­һиннэртэн саҕаланна. Ол курдук, саҥа оҕо саадтара аһыллан, кы­рачааннары көрүстэ. Бу сотору­таа­ҕыта Аллыҥаҕа бэртээхэй тутуу үлэҕэ киирэн, үлэһиттэргэ, кырачааннарга, төрөппүттэргэ улахан бэлэх буолла. Онтон бу ааспыт нэдиэлэҕэ улууспут киинигэр улахан таас дьиэ – 3 этээстээх «Ньургуһун» оҕо сайдар киинэ — үөрүүлээх аһыл­лыыта үрдүк таһымҥа ааста.

«Ньургуһун» оҕо саада быйыл­гы үөрэх дьылыгар диэри бэйэ­титтэн хочуолунайдаах эргэ дьиэ­ҕэ үлэлии турбута. Үлэһиттэр кыһамньылаах илиилэринэн олус тупсаҕай гына оҥостон, элбэх көлүөнэ оҕону иитэн-үөрэтэн та­һаарбыттара. Идэлэригэр бэри­нии­лээх исписэлиистэр бары сатабылларын, билиилэрин ууран, үөрэтэн-такайан, улууска, өрөс­пүү­бүлүкэҕэ бастыҥ үлэлээх оҕо тэрилтэтэ буолары ситиспиттэрэ. Кыра­чааннар араас күрэх­тэргэ, Арассыыйа таһымыгар тии­йэ, бириистээх миэстэлэри ылал­­лара анал үөрэхтээх иитээч­чилэр, куруһуоктар салайааччыла­ра идэлэрин чахчы баһылаабыттарын туоһута.

Билигин оҕо саада 240 миэс­тэлээх, 90-ча үлэһиттээх улахан кэлэктиип буолла. Үлэлииргэ, кы­рачааннар сайдалларыгар толору хааччыллыылаах оҕо сайдар кии­ни­гэр оҕоҕо төрөөбүт тылын, кул­тууратын, улуу нуучча, ону сэргэ омук тылларын (английскай) үөрэ­тии бырагыраамалаах үлэлиир кыахтанна.

Саҥа дьиэ үөрүүлээх аһыл­лыытыгар улуус баһылыга Анато­лий Григорьев бу дьиэ олус түргэн эрээри, хаачыстыбалаахтык тутул­лубутун эттэ. Ол курдук тутааччы «ВИД» ХЭТ (сал. Владимир Яков­лев) олус эппиэтинэстээхтик үлэ­лээбитин бэлиэтээтэ. Тутуу 2015 сылтан са­ҕаламмыт. Судаарыс­тыбаннай-чааһынай партнер­ствонан ыыты­лынна.

Улуустааҕы үөрэх управление­тын начаа­лынньыга Гаврил Ере­меев өрөспүүбүлү­кэҕэ маннык үчүгэй ту­туулаах, толору хаач­чыллыылаах оҕо саада үлэҕэ киирби­тигэр «Ньургуһун» оҕо сай­дар киинин кэлэк­тиибэ, сэбиэдиссэй Светлана Руфова тутааччылар­дыын тэ­бис-тэҥҥэ сылдьан туох-ханнык кыһалҕа­лар баалларын билсэ турбуттарын, оскуо­лаҕа киириэн инни­нээҕи үөрэхтээһин салайааччыта Анто­нина Савви­нова олох бэйэтин дьиэтин тут­тарар курдук долгуйа, кыһана, тутуу хаамыытын барытын билсэ, үлэлэһэ сылдьыбытын тоһоҕолоон бэлиэтээтэ.

Саҥа дьиэ үлэҕэ киирэр үөрүүтүгэр тэрилтэ бэтэрээн үлэ­һиттэрэ, төрөппүттэр, биир идэ­лээхтэрэ – нэһилиэк атын оҕо саа­дын үлэһиттэрэ баҕа санаа басты­ҥын эттилэр. Инникитин да элбэх ситиһиини баҕардылар. «Түбүк­тээх үлэҕит түмүгэ – оҕо­лоргут ситиһиилэрэ буоллуннар» диэн эҕэрдэлээбит эрэ барыта эттэ.

Үөрүүлээх чааска тутааччылар­га тустаах министиэристибэлэр­тэн Бочуотунай грамоталар, улуус дьаһалтатын махтал суруктара туттарылыннылар. Саҥа дьиэ хаһаайкатыгар Светлана Дмит­риев­наҕа бу күн икки бүк үөрүү буолла. Саҥа дьиэ күлүүһүн сэр­гэ, Саха сирэ Арассыыйаҕа хол­боспута 385 сылынан үбү­лүөйүнэй мэтээл туттарылынна. Кырачаан­нар саҥа дьиэҕэ киир­биттэ­ригэр үс тылынан (саха­лыы, нууччалыы, английскай­дыы) мах­талларын биллэрди­лэр. Араас күрэхтэр кыайыылаах­тара ырыаларын, үҥкүүлэрин кө­рөөч­чүлэр дохсун ытыс тыаһы­нан арыаллаатылар.

Экология сылынан тэлгэһэҕэ биһиги дойдубутугар сэдэхтик үүнэр мастары олортулар.