Метка: саҥа тутуу

Түбэй Дьаархан кырачааннара саҥа дьыссаакка киирдилэр

Түбэй дьаархаттар өр кэм устата күүппүт үөрүүлээх түгэннэрэ тосхойдо. Ол курдук, ман­на 50 миэстэлээх оҕо саадын саҥа таас дьиэтэ үөрүүлээх быһыы­га-майгыга аһылынна.

Саҥа эбийиэк «Үтүө дьыала» хамсааһын чэрчитинэн ыытылын­на. Тутуу бэдэрээччитинэн Дьо­куускай куораттан биир дойду­лаахпыт Руслан Трофимов сала­йар «Стройкомплектсервис» ХЭУо үлэлээтэ. Үлэни сүрүннээн кинилэр ыыппыттар. Онтон ититиитин, уотун-күөһүн Күүкэйтэн урбаан­ньыт Осип Андреев салайар биригээдэтэ кэлэн таҥмыт. Олох­тоохтор эмиэ бэйэлэрин кылаат­тарын киллэрсибиттэр.

Саҥа оҕо саадын үөрүүлээхтик аһыыга улуус баһылыга Анатолий Григорьев, улуустааҕы үөрэх управлениетын начаалынньыга Гав­рил Еремеев, управление оскуолаҕа киириэн иннинээҕи үөрэх­тээһин салаатын салайаач­чыта Антонина Саввинова, Түбэй Дьаархан нэһилиэгин баһылыга Егор Григорьев уо.д.а. кыттыыны ыллылар. Манна тутааччылар, улуус, нэһилиэк дьаһалталарын аадырыстарыгар үгүс үтүө тыл­лар этилиннилэр.

Онон кырачааннар туп­саҕай оҥоһуулаах оҕо саадыгар көһөн киирдилэр.

Үөдүгэйгэ сахалыы тыыннаах “Чыычаах” диэн ураты ааттаах маҕаһыын арылынна

Үөдүгэй нэһилиэгин килбэйэр киинигэр саҥа, иһиттэн-таһыттан тупсаҕай көрүҥнээх, сахалыы тыыннаах, киһи кулгааҕын манньытар “Чыычаах” маҕаһыын аанын тэлэччи арыйда. Маҕаһыын хаһаайкатынан Маргарита Герасимова (Кашлакова) буолар. Кини өр кэм “Рита” маҕаһыыны үлэлэтэн кэллэ. Саҥа маҕаһыыҥҥа бородуукта уонна хаһаайыстыбаннай табаардар атыыланаллар.

“Чыычаах” маҕаһыын арыллар сиэригэр-туомугар ытык киһибит Кирилл Никонович Никифоров кыттыыны ылла. Кини маҕаһыын элбэх атыылаһааччылаах, уйгулаах-быйаҥнаах буоларын туһугар алгыс ыытта, сири-уоту алаадьынан, кымыһынан күндүлээтэ. Маргарита Васильевна хас биирдии ыалдьыты үөрэ-көтө көрүстэ, ону кытта маҕаһыын аттыгар олорор элбэх оҕолоох ыалларга, эрэллээх атыылаһааччыларыгар сэмэй бэлэхтэри туттартаата.

Дьокуускай куораттан Николай Николаев прорабтаах тутааччылар кэлэн, маҕаһыыны кылгас кэм иһигэр дьэндэттилэр. Инники аан тимиринэн киэргэлин Дүллүкүттэн төрүттээх тимир ууһа Николай Михайлов оҥорбута.

Салгыы Маргарита Васильевна санаатын үллэстэр: «Мин үөрүүбүн кэлэн үллэстибиттэргэ муҥура суох махтанабын. Аҕам, Үөдүгэй нэһилиэгин Бочуоттаах олохтооҕо Василий Тарасович Кашлаков таптал аатынан маҕаһыыммын “Чыычаах” диэн ааттаатым. Манан мин күндү киһибин ахтарбын-суохтуурбун бэлиэтиибин уонна кинини үйэтиттим. Үөдүгэйим тупсарын туһугар сахалыы дууһалаах маҕаһыын туттум, биир дойдулаахтарым миигин кытта тэҥҥэ үөрэллэрэ буолуо диэн эрэнэбин».

Сунтаарга бассейннаах спортивнай комплекс тутуута саҕаланна

Сунтаардааҕы алын сүһүөх оскуола территориятыгар улууска бастакы бассейннаах спортивнай комплекс ту­туллар миэстэтигэр бастакы сыбаайаны түһэрии үөрүү­лээх сиэрэ-туома буолла. Ман­на кэлбит салайааччы­лар, тутуу үлэһиттэрэ, спорт­сменнар, оскуола учууталла­ра, үөрэнээччилэр, олохтоохтор кыахтаах тиэхиньикэ тоҥ буору дьөлө хаһарын сэргээн, ин­тэриэһиргээн көрдүлэр.

Баараҕай дьиэ муниципальнай-чааһынай бииргэ үлэлээһин бырагырааматынан бу дьыл 4-с кы­баарталыттан тутуута саҕаланар.

Спортивнай комплекс-бассейн үс этээстээх, 42 х 41 миэтэрэ кээмэйдээх, 140 миэстэлээх буолара былааннанар. Тутуу генеральнай бэдэрээччигэ Владимир Яковлев салайааччылаах «ВИД» хааччах­там­мыт эбээһинэстээх тэрилтэ.

Алгысчыт аал уотун аһатан, сыбаайа түһэр миэстэтигэр сиэл түһэрэр, кымыс кутар уонна үлэни саҕалыырга көҥүл биэрэр. Ону кытта тэҥҥэ 10 миэтэрэ уһуннаах дьиэ бастакы «атаҕа» дьоһун бэйэлээхтик миэстэтин булар.

Бу үөрүүлээх, улуус устуору­йатыгар киирэр кэрэ-бэлиэ түгэн тэрээһинигэр алгыс тылларын, эҕэрдэлэрин эттилэр: Сунтаар улууһун дьаһалтатын баһылыга Анатолий Григорьев, Сунтаар нэһилиэгин дьаһалтатын баһы­лыга Эдуард Филиппов, Сунтаар улууһун Сэбиэтин дьокутаата, оҕо спортивнай оскуолатын дириэк­тэрэ Александр Михайлов, спортсмен ыччаттар ааттарыттан көҥүл тустууга өрөспүүбүлүкэ хас да төгүллээх чөмпүйүөнэ Данил Аввакумов.

Тааттаҕа саҥа тутуулар дьэндэйэллэр

Ытык Күөлгэ быйыл сайын ыал дьон, тэрилтэлэр дьиэ тутуутугар үлүмнэһэн үлэлии сылдьаллар. Бииртэн биир саҥа тутуу күн аайы эбиллэн иһэрэ, саҕаламмыт бүтэн иһэрэ көрүөххэ, саныахха астык.

«Чуораанчык», «Сулусчаан» оҕо саадтарын саҥа дьиэлэрэ, «Куула» түөлбэ Гагарин, Макаров, Сунхалыров уулуссаларыгар кииннэммит ититии хочуолунайа, араас бырагыраамаларынан ыаллар тупсаҕай бырайыактардаах дьиэлэрэ кэмэ суох тутуллар.

«Чуораанчык» оҕо саадын дьиэтин аҥар эҥэрэ араас өҥнөөх плиталарынан бүрүллэн бүтэрэ чугаһаабыт. Манна Чөркөөхтөн уонна атын да сирдэртэн эдэр уолаттар көхтөөхтүк үлэлии сылдьаллар. Дьиэ ис өттүгэр вентиляцияны таҥар биригээдэ бэрт сатабыллаахтык оҥоро-тута сылдьарын көрдүбүт. Аллараа этээскэ штукатурдар ис истиэнэни сыбыыллар.

Тутуу территориятыгар тас үлэ ыытыллар, уу хаһааныллар, хачайданар улахан иһиттэр таҥыллаллар, ититии систиэмэтэ тардыллар үлэтэ күөстүү оргуйар.

Олохтоохтор кэтэһэр тутуулара – «Сулусчаан» оҕо саадын саҥа икки этээстээх каркас-бетон таҥыылаах дьиэтэ. Тутуу үһүс сылын «Үтүө Дьыала» өрөспүүбүлүкэтээҕи бырагырааманан ыытыллар. Үлэ хаамыытын туһунан тутууну ыытар ХЭТ «Алаас» бырайыактыыр-тутар хампаанньа генеральнай дириэктэрэ Константин Лебедевтэн ыйыталастым.

Бу дьиэ билигин истиэнэлэрэ иккис этээскэ тиийэ ууруллаллар, аллараа этээс муостатын бетоннай сабыыта оҥоһуллар. Онон, билиҥҥи туругунан бетоннай үлэтэ тохтоло суох ыытыллара көстөр. Тутуу матырыйаала хааччаҕа суох кэлэр буолан, үлэ сөптөөх тэтиминэн баран иһэр. Алтынньы саҥатыгар дьиэ көҥдөйө бүтэн, ахсынньыга диэри ис өттө бүтүннүү оҥоһуллан, хамыыһыйаҕа туттарыллыахтаах. Билигин үлэлиир биригээдэлэри көрдөххө, кэпсэттэххэ үлэлиир баҕалара улахан, тутталлара-хапталлара эрчимнээх.

Ытык Күөлгэ оҕо саадын таас дьиэтэ тутуллар

Ытык Күөллээҕи «Чуораанчык» оҕо саадын саҥа таас дьиэтин бастакы сыбаайатын  2016 сыл муус устар 27 күнүгэр Саха Өрөспүүбүлүкэтин Күнүн көрсө үөрүүлээхтик түһэрбиттэрэ. Онно иитиллээччилэр, саад бары үлэһиттэрэ, төрөппүттэр, улуус, нэһилиэк салайааччылара сылдьан, тутуу түргэнник, хаачыстыбалаахтык бүтэригэр эрэллээх уруйдаабыттара-айхаллаабыттара.

Тутууну бу иннинэ Чөркөөх, Баайаҕа оскуолаларын тутууларын ыыппыт, оччолорго сирэй салайааччы, биир дойдулаахпыт Яков  Ефимов «Северный Дом» ХЭТ ыытар. Ити кэмтэн ыла кэтээн көрдөхпүтүнэ, дьиэ сыбаайалара туруохтарыттан, истиэнэтэ тахсан истэҕин аайы, сороҕор тохтоон ыла-ыла, күн бүгүн көҥдөйө бүтэн аны биир нэдиэлэ курдугунан кырыыһата сабыллан, ситэр кыаҕыгар кэлбит. Билигин тэрилтэ генеральнай дириэктэрэ Алексей Лобов, солбуйааччы Я.А.Ефимов.

Тутуу хайдах баран иһэрин билсэ, билигин прорабынан үлэлии сылдьар Антон Уваровы көрүстүм. Тутууну миэстэтигэр салайар эдэр киһи орто анал үөрэхтээх, салгыы үөрэнэн 2011 сыллаахха ХИФУ инженернэй-техническэй факультетын бүтэрбит инженер идэлээх, Ытык Күөлтэн төрүттээх.

Тутуу судаарыстыбаннай-чааһынай бииргэ үлэлээһин көрүҥүнэн ыытыллар. Графиктан хаалыы сорох өттүгэр баар. Кэнники болдьохтооһун быһыытынан ахсынньы ый диэки судаарыстыбаҕа, үлэҕэ киириигэ туттарыллыахтаах. Дьиэ тас үлэтэ балаҕан ыйын диэки бүтүөхтээх. Билигин Баайаҕаттан кырыыһаҕа, Чөркөөхтөн тас бүрүөһүҥҥэ олохтоох уолаттар үлэлии сылдьаллар. Хос бэдэрээччиктэр вентиляцияҕа, ититиигэ, уоту тардыыга, тас бүрүөһүҥҥэ о.д.а. үлэлэргэ күүскэ ылсаллар. Биригээдэлэргэ сахалар, нууччалар, атын да омук дьоно эйэ-дэмнээхтик үлэлииллэр. Соруктара биир: тутууну болдьоҕун иһигэр түргэнник, хаачыстыбалаахтык ыытыы.

Тутааччылар аһылыктара, олорор, сынньанар сирдэрэ сөптөөхтүк тэриллибит, хамнастара үлэһиттэргэ бэриллэн иһэр.

Прораб Антон Уваров улуус салалтатыттан баһылыгы тутууга солбуйааччы Н.Н.Федотов, биир кэлим сакаасчыгы кытта үлэлэһэр сулууспа дириэктэрэ А.К.Иванова, Таатта нэһилиэгин баһылыга Е.И.Павлов, оҕо саадын сэбиэдиссэйэ Г.П.Готовцева, биирдиилээн дьон да сөп буола-буола кэлэн билсэн, кэпсэтэн баралларын, салалта, олохтоохтор да интэриэстэрэ улаханын бэлиэтээн эттэ. Алтыһар тэрилтэлэрбит салгыы бары тэҥҥэ үлэлээтэхтэринэ, үп-харчы хамсааһына, матырыйаалларынан хааччыллыы харгыһа суох буоллаҕына, Ытык Күөлгэ саҥа, аныгылыы ирдэбиллэргэ толору эппиэттиир таас дьиэлээх оҕо саада бу сыл ахсынньытыгар баар буоларыгар бигэ эрэллээхпит.