общая забота — Архив новостей

«Барыбыт кыһалҕабыт»: Тутуунан дьарыктанар урбаанньыттарга чэпчэтиллибит кирэдьиит уонна лиизин

Кулун тутар 5 күнүгэр «Улуус олоҕо» бырайыак «Барыбыт кыһалҕабыт» рубрикатыгар олохтоох оҥорон таһаарыыны сайыннарыы туһунан кэпсэттибит. Бу сырыыга тутуу матырыйаалын кыһалҕаларыгар, көдьүүһүгэр тохтоотубут. Өрөспүүбүлүкэтээҕи Медиа-кииҥҥэ төгүрүк остуолга тутууга үлэлии сылдьар урбаанньыттар, тустаах министиэристибэ үлэһиттэрэ кытыннылар.

Сотору кэминэн үрдүк хаачыстыбаны туоһулуур «Саха сиригэр оҥоһуллубута» диэн эрэллээх бренд тутуу матырыйаалларын киэркэтиэ.

Саха киһитэ илиитин сылааһын иҥэрэн бэйэтэ туппут дьиэтигэр астына-дуоһуйа олорор. Дьон үксэ буруус мастан туттар даҕаны, сыл-хонук аастаҕын аайы дьиэ түһэр, эргэрэр, ол иһин эркинин эпсиэйдээн, сылытан, саҥардан биэрэллэр.

«Оттон профилированнай бурууһунан тутуннаххына, тэбис-тэҥ устуруустаммыт маһы конструктор курдук начаас хомуйан таһаараҕын. Туох да быыһа-арыта суох буолан, ханаппаакылыыр, эпсиэйдиир да наадата суох. Тохсунньу тоһуттар тымныытыгар сылааһы тутумтуо, ардахха, тыалга, буурҕаҕа хотторбот бөҕө буолар. Бурууспутун чэпчэки сыаналааҕын иһин Иркутскай уобаластан аҕалабыт», — диэн «Сылаас буруус» ХЭТ дириэктэрэ Валерий Филиппов иһитиннэрдэ.

— Профилированнай буруус ол аата хараарбат дуо?

— Хайа баҕарар мас син биир хараарар, ол иһин, “Акватексынан” соторго сүбэлиибит, оччотугар дьиэ эркинэ сиигирбэт, сытыйбат, тэллэйдэммэт уонна килээркэй лаах уһуннук турар. Дьон үксүн дьиэлэрэ тымныы буолан, тас өртүн эпсиэйдииллэр, оттон биһиги туппут дьиэбит тымныы саамай муҥутаан турар кэмигэр -50С сылааһын үчүгэйдик тутар, +23+24С. Холобур, 9х9 дьиэни сыбыырга аҥаардас матырыйаалыгар 300 000 солк. наада, өссө үлэтэ 100 000 солк. Ол оннугар профилированнай бурууһу атыылаһан туттубут быдан барыстаах.

Тымныы тыйыс айылҕалаах дьон дьиэбит үрдүн-аннын сылытар матырыйаалынан үллүйбэтэхпитинэ, тыал курдары оонньуур, муостаттан үрэр кутталлаах. Маныаха матырыйаал арааһа үгүс. Эргэ хаһыаты илдьиритэн, тууһу кытта буккуйан «Эковата» диэн сылытар матырыйаалы опилка оннугар дьиэ үрдүгэр, анныгар куталларын иһитиннэрдилэр.

Базальт, пенополистерол оннугар чааһынай дьиэ туттарга хатырыгы бытарытан, туойу кытта буккуйан туттуохха эмиэ сөбүн туһунан урбаанньыт Николай Баишев кэпсээтэ.

Былыр өбүгэлэрбит балаҕаннары, ампаардары хатырыгынан эбии сылытан олорбуттар.
Аны куоракка сыл аайы мас арааһын олордоллор даҕаны, үүнээйилэрэ өнүйбэккэ кууран-хатан хаалар. Бу кыһалҕаны хатырык быһаарыан сөбүн эттилэр. «Бөдөҥ хатырыктары талан ылан хаптаҕас, моонньоҕон, мас анныгар төгүрүччү кутан кэбистэххэ, силиһин күнтэн, тымныыттан харыстыыр, аны сир куурбакка сииктээх сытар. Онон үүнээйигэ эргиччи табыгастаах, хатырык көстүүтэ кыраһыабай буоллун диэн кырааскалаан биэрэбин, ландшафнай дизайны туттан тиэргэни киэргэтэбин», — диэн Николай иһитиннэрдэ.

Билигин дьиэни биир сайын иһигэр тутан таһаараллар, онтубут хайдах хаачыстыбалааҕын дьиэлээхтэр бэйэлэрэ билэн эрдэхтэрэ. Бу кыһын Ньурбаҕа ЛСТК ылтаһын тимир каркааһынан тутуллубут хотон сууллан айдаан тахсыбыта. Итинник каркаастарынан дьоҕус уһуйааннары, оскуолалары туталлар.

Тоҕо итинник быһылаан тахсыбыт биричиинэтин «Адгезия-Металлоконструкция» ХЭТ коммерческай дириэктэрэ Иван Чярин маннык быһаарда:

— Биһиги үлэлээбиппит алта сыл буолла, өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн элбэх эбийиэги: улуустарга дьон олорор дьиэтин, уһуйааннары киллэрдибит. Анаабырга, Өлөөҥҥө силлиэ буурҕаны, сытыы чысхааны тулуйан тураллар. Ньурбаҕа бырайыак сыыһа оҥоһуллан, алдьархай таҕыстаҕа. Биһиги бырайыак оҥорор бэйэбит үлэһиттэрдээхпит, кинилэр ымпыгар-чымпыгар тиийэ чинчийэллэр, бүтүн научнай үлэ суруйан таһаараллар. Онон, биһиэхэ итинник түбэлтэ тахсыбатар ханнык.

Тутуу эйгэтигэр үлэлии сылдьар олохтоох дьон үлэтин сайыннарар сыалтан СӨ Инвестсайдыытын уонна урбаан министиэристибэтин иһинэн бэйэ оҥорон таһаарааччыларын өйүүр пуонда аны сайын тэриллэн үлэлиэҕэ. Бу туһунан миниистир бастакы солбуйааччыта Евгений Ноговицын билиһиннэрдэ:

— Манна үлэлии сылдьар урбаанньыттарга 5-7% кыра бырыһыаҥҥа кирэдьиит биэриэхтэрэ. Ону таһынан, сотору саҥа лиизин тэрилтэтэ аһыллан, Арассыыйаҕа оҥоһуллубут оборудованиены 6%, омук киэнин 8% биэриэхтэрэ. Урбаанньыттар пилорама, тутууга, тыа хаһаайыстыбатын переработкалыырга туттуллар оборудованиены лиизиҥҥэ ылар кыахтаныахтара.

Бу туһунан Василий Никифоров сиһилии ырытыытын «Саха сирэ» хаһыат муус устар 18 күнүнээҕи нүөмэригэр уонна ЯСИА саайтка «Барыбыт кыһалҕабыт» рубрикаҕа ааҕыҥ. Онлайн-видеоны манна киирэн көрүҥ:
https://archive.ysia.ru//glavnoe/obshhaya-zabota-kruglyj-stol-o-proizvodstve-stroitelnyh-materialov/

«Общая забота»: Производство строительных материалов и поддержка местных производителей

В медиа-центре «Сахамедиа» в рамках рубрики «Общая забота» состоялся круглый стол, посвященный поддержке местных производителей, выпускающих строительные материалы.

Традиционно, лучшим материалом для строительства домов считается древесина. Однако она имеет много недостатков — склонна к усадке и растрескиванию. Поэтому те, кто в первую очередь стремится к качеству и надежности, в последнее время предпочитают строить дома из профилированного бруса. Он используется при возведении частных домов и коттеджей.

Чаще всего материал представляет собой ровную деталь со специальными выемками в форме трапеции. В домах, возведенных из профилированного бруса, зазоры практически не возникают, поэтому отсутствует потребность конопатить щели паклей. Процесс строительства завершается быстро и просто по принципу конструктора «Лего».

Зимой, при – 50 градусов, профилированный брус позволяет сохранять и удерживать комфортное тепло в доме до 23-24 градусов тепла. Такому строительному материалу не страшны ни ливни, ни шквалистые ветра.

«Сырье в основном завозится из Иркутской области, сибирская древесина издавна известна высокой плотностью и твердостью. Обычный брус стоит чуть дешевле, но он нуждается в обшивке, а профилированный обладает отличными теплоизоляционными свойствами и не требует дополнительного утепления», — сообщил директор ООО «Теплый брус» Валерий Филиппов.

Кроме того, в условиях Севера все дома нуждаются в качественном и эффективном утеплении. Эковата служит хорошим утеплителем и обеспечивает тепло в самые суровые зимние морозы. Экологически чистое сырье изготавливается из макулатуры с добавлением солей, которые при нагревании выделяют воду, поэтому данный продукт не является горючим сырьем.

Наши предки в старину утепляли свое жилье древесной стружкой, что не утратило своей актуальности и в наши дни. Предприниматель Николай Баишев уже третий год поставляет этот натуральный сыпучий материал, который без зазоров позволяет перекрыть все щели при строительстве загородных домов. Наиболее крупными стружками он советует утеплять кустарники, использовать как элемент декора в ландшафной архитектуре.

«В городе сколько бы ни сажали деревья, многие усыхают и погибают, эту проблему можно решить, укрыв их стружками, что позволяет сохранить увлажненность почвы и уберечь от крепких морозов», — заявляет он.

Об этих и других проблемах производства и сбыта строительных материалов говорили в ходе круглого стола, посвященного поддержке местного производства. Теперь при строительстве частных домов у покупателей будет возможность выбрать бренд «Сделано в Якутии».

Более подробно об этом читайте в газете «Саха сирэ» 11 апреля 2018 года.

Видеотрансляция доступна на сайте ЯСИА по ссылке.

Общая забота: Круглый стол о производстве строительных материалов

[vc_row][vc_column][td_block_3 tag_slug=»онлайн-трансляция» limit=»9″ ajax_pagination=»next_prev»][/vc_column][/vc_row]

Онлайн-трансляция: Круглый стол «Что дает армия молодежи?»

[vc_row][vc_column][td_block_3 tag_slug=»онлайн-трансляция» limit=»9″ ajax_pagination=»next_prev»][/vc_column][/vc_row]

Онлайн-трансляция: Круглый стол о проекте «Сделано в Якутии»

[vc_row][vc_column][td_block_3 tag_slug=»онлайн-трансляция» limit=»9″ ajax_pagination=»next_prev»][/vc_column][/vc_row]

«Барыбыт кыһалҕабыт»: Дьиэлэнэргэ үп булунар сүбэ

Ипотека кирэдьиитин ылыы туох эридьиэстээҕий? Биир баантан иэс ылбыккытын атын бааҥҥа хайдах көһөрүөххэ сөбүй? Быһаччы үлэлии сылдьар дьон санаатын билэргэ быһаардыбыт. «Россельхозбаан» АУо Саха сиринээҕи салаатын салалтатын уонна хамнаабат баай-дуол ырыынагар үлэлиир тэрилтэлэр бэрэстэбиитэллэрин ыҥыран ипотека кирэдьиитин туһунан сэһэргэстибит.

Бартыбыалын аҥаара – ипотека

— Ипотека кирэдьиитин элбэх баан биэрэр. Эһиэнэ атыттартан туох уратылааҕый эбэтэр ордуктааҕый?

Василий Тимофеев, “Россельхозбаан” АУо Саха сиринээҕи салаатын дириэктэрэ:

— Бүгүн кирэдьииттиир тэрилтэлэр бары кэриэтэ ипотека кирэдьиитинэн дьарыктаналлар. Ол гынан баран, олох көрдөрөрүнэн, уһуннук үлэлээбит уонна ааттаах-суоллаах улахан бааннар эрэ клиеннэргэ табыгастаах, барыстаах усулуобуйаны олохтуур кыахтаахтар. Чопчу Россельхозбааны ыллахха, 100 бырыһыан судаарыстыба хапытааллаах буолан, ипотека кирэдьиитин бырыһыанын атыттардааҕар түһэрэн биэрэр кыахтаах. Холобур, иккис ырыынактан олорор дьиэни атыылаһарга бырыһыан ставката анал усулуобуйа чэрчитинэн эдэр ыалларга сыллааҕыта 8,85, бүддьүөт тэрилтэлэрин үлэһиттэригэр 9,10, баантан хамнас ылар уонна “эрэллээх” клиеннэргэ 9,75, онтон ураты категорияларга 9,20 бырыһыантан саҕаланар. Оттон сир учаастагын, ол иһигэр онно баар олорор дьиэлиин, атыылаһарга бырыһыан ставката 11,45 бырыһыан таһымынан быһыллан турар. Үөһэ ыйыллыбыт ставкалар, клиент олоҕун уонна доруобуйатын араҥаччылатарга (страховкалааһыҥҥа) сөбүлэһэр буоллаҕына, дьайаллар.

Ону тэҥэ, бу күҥҥэ иэһи төлөһүү схематын клиеҥҥэ талларар аҕыйах баан баарыттан биирдэстэрэ – Россельхозбаан. Ол курдук, аннуитетнайынан (кирэдьиит болдьоҕун тухары иэһи ыйдарынан тэҥҥэ үллэрэн) эбэтэр дифференцированнайынан (төлөбүрүҥ кээмэйэ ый ахсын кыччаан иһэр) төлөһүөххэ сөп. Өскөтүн клиент дифференцированнайы таллаҕына, маҥнай суумата улахан курдук эрээри, сырыы аайы кыччаан иһэр буолан, түмүккэ эбии төлүүр суумаҥ аннуитетнайдааҕар балачча аҕыйах буолан тахсыа. Бу этэр түгэним ипотека курдук уһун болдьохтоох уонна улахан кирэдьииккэ киирэр дьон үгүстэрэ Россельхозбааны талалларыгар төрүөт буолар.
Ипотеканан дьиэлэниэн баҕалаах элбэх
Алена Бережнова, «Кириэппэс» РХ ХЭУо бэрэстэбиитэлэ:

— Биһиги хампаанньабыт базатыгар Дьокуускайга уонна куорат таһынааҕы бөһүөлэктэргэ 3 тыһ. тахса кыбартыыра баар. Саҥа тутулла турар дьиэҕэ кыбартыыра сыаната чэпчэки курдук эрээри, өрөмүөн кэнниттэн иккис ырыынактыын тэҥнэһэн тахсар.
Анжелика Степанова, «Туймаада-недвижимость» ХЭУо бэрэстэбиитэлэ:

– Дьиэ тутар хампаанньалыын быһаччы үлэлэстэххэ, биллэн турар, ырыынактан чэпчэки буолар. Сыана 1 кв. миэтэрэтигэр 52-55 тыһ. солкуобайтан саҕаланар. Биһиги аҕыйах гынан баран, эрэллээх тутааччылары уонна Россельхозбааны, Сбербааны кытта үлэлиибит. Кэлиҥҥи кэмҥэ ипотеканан дьиэлэниэн баҕалаах биллэрдик элбээтэ.
Бырыһыаны намтатар ньымса ньыма
— Кэлиҥҥи кэмҥэ “рефинансирование” диэн тыл күннээҕи олохпутугар элбэхтик туттуллар, иһиллэр буолла. Бу тугун судургутук быһааран биэриэххит дуо?

Евдокия Мигалкина, баан биирдиилээн атыыга отделын начаалынньыга:

— Бу бырагыраама былырыыҥҥыттан үлэлиир. Маны көмөлөһүннэрэн, ипотека кирэдьиитигэр үбү-харчыны кэмчилиэххэ сөп. Ол иһин элбэх киһи туһана сатыыр. Холобур, атын бааннарга ипотека кирэдьииттээх дьон бу бырагырааманан туһанан, сыллааҕыларын 9,05 бырыһыаҥҥа уларыттарар кыахтаахтар. 30 сылга диэри 5 мөл. солк. суума иһинэн ипотекаҕа ылбыт кирэдьииккэр рефинансирование оҥорторуоххун син. Кирэдьиит муҥутуур суумата эрдэ ылбыт ипотекаҥ кирэдьиитин төлөнө илик тобоҕор сөп түбэһиэхтээх.

Бырагыраама кирэдьииттэрин устуоруйата ыраас дьоҥҥо суоттанар: кирэдьиит биэрэр тэрилтэлэргэ кэлиҥҥи 12 ыйга уһатыллыбыт иэһэ суох буолуохтааххын. Бырагыраама усулуобуйата кирэдьииккэ иэһи суһаллык саба охсорго кыах биэрэр. Баан кирэдьиити хааччыйыы быһыытынан хамныыр уонна хамнаабат баайы-дуолу толук ылар, ону тэҥэ, үһүс сирэй мэктиэлээһинин эмиэ ылынар.

Өссө биир ордуктаах: эрдэ рефинансируйдаммыт кирэдьииккэ рефинансирование оҥорторор кыах баар. Ол эбэтэр биир баантан ипотеканан кирэдьиит ылбыккын иккис бааҥҥа тиийэн рефинансирование оҥорторбут буоллаххына, биһиэхэ кэлэн рефинансирование оҥортороҕун. Онно туох да хааччахтааһын суох. Арай, 12 ыйы төлөөбүт буолуохтааххын.

Россельхозбаантан иэс ылааччыларга маннык сүрүн ирдэбиллэр бааллар: 21 саастан 65 сааска диэри, өскөтүн кирэдьиити төннөрүү болдьоҕо иэс ылааччы 65 сааһын туолуор диэри саҕаланар буоллаҕына. Эдэр киһи 1 сылтан итэҕэһэ суох үлэлээбит ыстаастаах, маныаха билиҥҥи миэстэтигэр 6 ыйтан итэҕэһэ суох кэмҥэ үлэлии сылдьар буолуохтаах. Рефинансирование докумуонун оҥорсоргутугар ипотека болдьоҕун кылгаттарыаххытын эбэтэр дифференцированнай төлөбүрү талыаххытын сөп, оччоҕуна эбии төлүүргүт аҕыйыыр.

Мас дьиэҕэ потребительскай ордук

— Тыа сиригэр кэтэх дьиэ туттааччылар ипотеканан төһө туһаналларый?

— Үгэс курдук, тыа сиригэр олорор дьиэни маһынан тутталлар. Ипотека кирэдьиитин ыларга ирдэбилэ элбэх: дьиэ акылаата бетон буолуохтаах, тутуу хаамыытынан отчуоту түһэрэн иһиллиэхтээх, дьиэҥ страховкалаах буолуохтаах. Тыа сиригэр бетон акылааттыыр дэбигис кыайтарбат уонна дьон отчуот кумааҕытыттан саллаллар. Оттон хампаанньалар мас дьиэни страховкалыы сатаабаттар. Онон тыа сирин ыала 7 сылга диэри төлөһөр болдьоххо 1-1,5 мөл. солк. кээмэйдээх потребительскай кирэдьиити ылан туһанара быдан ордук.

— Арай, кирэдьиит ылан дьиэ тутта сылдьар эбэтэр туттан киирбит ыал дьиэтэ умайдын эбэтэр халаан уутугар бардын…

— Итинник ыарахан балаһыанньаҕа түбэстэххэ, төлөһүү болдьоҕун уһатарга эбии (хос) дуогабар оҥоһулларынан, кирэдьиит дуогабарыгар илии баттаспыт киһи хайаан даҕаны бэйэтэ кэлиэхтээх.

Эдэр ыалга өйөбүл күүһүрэр

— Эдэр ыалларга тугу сүбэлиигит? Туох эмит чэпчэтии көрүллэр дуо?

— Кэргэнниилэртэн биирдэрэ эмит даҕаны 35 сааһын ааһа илик буоллаҕына, эдэр ыалга хапсаллар. Ону тэҥэ, оҕолоох (оҕолордоох), 35 сааһын туола илик аҥаардас ийэ эбэтэр аҕа ааҕыллар. Эрдэ этиллибитин курдук, Россельхозбаан эдэр ыалларга анаан намтатыллыбыт ставканы көрөр, ол сыллааҕыта 8,85 бырыһыантан саҕаланар. Маны сэргэ, бастакы усунуоска эмиэ саамай намыһах кээмэйи олохтуур: иккис ырыынактан атыылаһар буоллаҕына, кыбартыыра бүттүүн сыанатыттан – 10, саҥа тутулла турар дьиэҕэ – 20 бырыһыана. Өссө эдэр ыал бастакы усунуоһу бүтүннүү «Ийэ хапытаалынан» төлөһүөн сөп. Өскөтүн кирэдьиит дуогабара дьайар кэмигэр эдэр ыал оҕолонноҕуна, сүрүн иэһи төлөһүү болдьоҕо оҕо 3 сааһын туолуор диэри уһатыллан биэрэр.

Манна сыһыаран эттэххэ, дойду бэрэсидьиэнэ В.В.Путин ааспыт күһүн ипотека кирэдьиитин бырыһыанын өссө намтатарга дьаһал биэрэн турар. Ол дьаһал олоххо киирэрин, бааннар бу олунньуттан күүтэллэр эбит. Ити эрээри, өйөбүл эмиэ эдэр ыалларга туһаайыллар: 6 бырыһыаннаах ипотека 2018 сылга иккис, үһүс… оҕолорун төрөттөхтөрүнэ көрүллүөҕэ.

Рефинансирование оҥортороргор сайабылыанньа суруйаҕын итиэннэ ким буоларгын уонна төлөһөр кыаххын бигэргэтэр докумуоннары, ону тэҥэ, эрдэ кирэдьиит ылбыт бааныҥ биэрбит докумуоннарын (дуогабар уонна төһө суумалаах сүрүн иэс ордубутун туһунан ыспыраапка) туттараҕын.

Олорор дьиэ ырыынагар сыана хамсаабакка турар. Таҕыстаҕына даҕаны, эмискэ үрдүө суоҕа. Тоҕо диэтэххэ, Дьокуускайга тутуллан бүппүт, бэлэм кыбартыыра элбэх. Арай, саҥа сокуонунан аны сайыҥҥыттан тутааччы аҕыйаатаҕына уонна билигин баар кыбартыыралар атыыга бардахтарына, балаһыанньа уларыйыан сөп.

«Барыбыт кыһалҕабыт»: Биэнсийэнэн хааччыллыы эн быраабыҥ буоларын умнуо суохтааххын

«Сахамедиа» холдинг «Улуус олоҕо» бырайыагын чэрчитинэн, «Барыбыт кыһалҕабыт» диэн Биэнсийэ пуондатын Саха сиринээҕи управлениетын үлэһиттэрэ кыттыылаах “төгүрүк остуолга” быйылгы уларыйыылар, биэнсийэни ылыы ымпыгын-чымпыгын туһунан кэпсэтии ыытылынна. “Төгүрүк остуолу” “Саха сирэ” хаһыат ырытааччыта Анивера Акимова салайан ыытта. Быһа эфиргэ улуустааҕы хаһыаттар суруналыыстара кэпсэтиигэ кыттан, бэйэлэрин ыйытыыларын биэрдилэр. Кэпсэтииттэн сүрүнүн талан бэчээттиибит.

Анивера Акимова:

— Саха сиригэр билигин 270 тыһыынча биэнсийэлээх баар, олортон 90-ча тыһыынчата – үлэлии сылдьар дьон. Быйыл биэнсийэ кээмэйэ төһө улаатта, туох уларыйыылар киирдилэр? Биэнсийэ алын кээмэйэ төһөнүй?

Анастасия Семеновна Кычкина, Биэнсийэ пуондатын Саха сиринээҕи салаатын биэнсийэни аныыр уонна хаттаан ааҕыыны тэрийэр отдел начаалынньыга:

— Биһиэхэ биэнсийэ орто кээмэйэ 20 тыһыынчаттан тахса. Бэйэтэ үлэлээбэт, оттон биэнсийэтэ тиийинэн олоруу алын кээмэйиттэн кыра буоллаҕына, өрөспүүбүлүкэттэн эбии төлөбүр оҥоһуллар. Онон биэнсийэ 13 тыһ. 807 солкуобайтан кыра буолбат. Арассыыйаҕа биэнсийэ орто кээмэйэ 12 тыһ. солк. Атын регионнары кытары тэҥнээтэххэ, биһиэнэ үрдүк.

— Страховой уонна социальнай диэн баар, ону быһаарыаххыт дуо?

— Страховой биэнсийэни ыстаастаах дьоҥҥо аныыбыт. Биэнсийэ кээмэйэ киһи аайы араас буолар, бу кини ыстааһыттан, хамнаһыттан, 2002 сылтан тэрилтэтэ төлөөбүт усунуоһуттан тутулуктаах. Ону тэҥэ социальнай биэнсийэ диэн баар. Бу ыстааһа тиийбэккэ, страховой биэнсийэҕэ тахсыбатах дьоҥҥо ананар, ити судаарыстыба биэрэр эбээһинэһэ диэххэ сөп. Дьахтар 60, эр киһи 65 сааһын туоллахтарына биирдэ ананар.

— Биэнсийэҕэ тахсар саас уһаата диэн сурах төһө оруннааҕый?

— Ити олох оруна суох. 2017 сыллаахха судаарыстыбаннай сулууспалаахтарга, боростуойдук өйдөөтөххө, чунуобунньуктарга үрдээбитэ. Дьахтарга 8 сылынан эбиллиэхтээх, ол аата сыыйа эбиллэн, кини 58-гар, эр киһи 65-гэр тахсар. Бу боростуой биэнсийэлээхтэри таарыйбат.

— Үлэлиир, үлэлээбэт биэнсийэлээхтэргэ араастаһыы диэн баар дуо?

— Итинник араастаһыы суох, биэнсийэ сокуона барыларыгар тэҥ, биир кээмэйинэн ааҕыллар. Арай үлэлиир биэнсийэлээхтэргэ сыл аайы атырдьах ыйыгар эбии ааҕыыны (перерасчет) оҥоробут, тэрилтэ төлөөбүт усунуоһунан, үлэлии сылдьар буоллаҕына, ааспыт сыллааҕынан ылар.

– Биэнсийэ кээмэйэ быйыл төһө үрдээтэ?

— 3,7%-нан үрдээтэ. Урут сыллааҕы үрдээһин олунньуга буолар этэ, быйыл тохсунньуттан үрдээбитинэн ылан олороллор.

– ЕДВ-ны биэнсийэлээхтэр бары ылаллар дуо?

Максим Дмитрьевич Саввин, социальнай төлөбүрдэргэ отдел начаалынньыгын солбуйааччы:

– Сэрии, үлэ бэтэрээннэрэ, инбэлииттэр ылаллар. Кээмэйэ ханнык чэпчэтиинэн тахсыбытынан араастаһар. Сыл аайы 2,5% индексацияланар. Барыта 62 тыһыынчаттан тахса киһи ылар.

Полина Николаева, “Улуус олоҕо” бырайыак салайааччыта:

– Улуустан ыйытыы баар. Киһи 80 сааһын туоллаҕына, биэнсийэ кээмэйэ эбиллэр дуо?

Анастасия Кычкина:

– Биэнсийэ хамнастан, ыстаастан тутулуктанар чааһа уонна судаарыстыба мэктиэлиир чааһа диэн арахсар. Бу мэктиэлиир чааһыгар 80 сааһын туолбукка, 1 группалаах инбэлииккэ, дьахтар 20, эр киһи 25 сыл ыстаастаах, ол иһигэр Саха сиригэр 15 сыл үлэлээбит буоллаҕына, Саха сиригэр олорорун иһин, иитимньитигэр 18 сааһын туола илик оҕолоох (устудьуоҥҥа 23-гэр диэри) буоллаҕына, үрдүүр.

— Хоту нэһилиэктэргэ биэнсийэ хайдах тиэрдиллэрий?

Галина Прокопьевна Андросова, Дьокуускай куоракка улуустар икки ардыларынааҕы управление начаалынньыга:

— Почтанан тиэрдиллэр, ол эрээри хоту дойду олохтоохторо саҥа олох хаамыытын түргэнник ылыналлар, кинилэр 60%-ра Сбербаанынан туһаналлар, ый 9-с чыыһылатыгар биэнсийэлэрэ түһэ турар.

Ангелина Васильева, “Саха сирэ” хаһыат ырытааччыта:

— Ийэ хапытаалыгар уларыйыылар киирдилэр, ый аайы бэриллэр төлөбүр баар буолла. Манна дохуот оруоллаах дуо?

Максим Саввин:

– Ийэ хапытаалын үс сылга уһаттылар. Оҕо 3 сааһын туоларын кэтэспэккэ эрэ, холобур, чааһынай дьааһыла өҥөтүн төлүөххэ сөп буолла. Сүрүн уларыйыы — ый аайы бэриллэр төлөбүрү төлөөн саҕалаатыбыт. 2018 сылтан төрөөбүт иккис оҕолоох ыалга бэриллэр. Хайдах ааҕылларый? Ийэ, аҕа сыллааҕы дохуоттарын 12-гэ түҥэтэбит, онтон ол сууманы дьиэ кэргэн чилиэнин ахсааныгар түҥэтэбит. Ол суума балтараа төгүллээх ыйдааҕы тиийинэн олоруу кээмэйиттэн (26 602 солк.) кыра буоллаҕына, дьэ, бу төлөбүрү ылар кыахтаахтар. Төлөбүр кээмэйэ 17023 солк. тэҥнэһэр, Саха сирин үрдүнэн биир. Оҕо балтараа сааһыгар диэри төлөнөр. Биир сааһын туолбутун кэннэ, иккистээн сайабылыанньа биэриэхтээхтэр, оччоҕо уһатабыт. Төлөбүр сыл аайы уларыйыан сөп. Холобур, ааспыт сыл 2-с кыбаарталынааҕы кээмэйинэн төлүүбүт, онон кыралаан үрдээн иһиэҕэ.

Надежда Егорова, “Саха сирэ” хаһыат суруналыыһа:

– Билигин сорох эдэр дьон хас да чааһынай тэрилтэҕэ үлэлииллэр, бу инникитин эрэйи көрүөх дьон сылдьаллар дуо? Ханнык үлэ киниискэтиттэн ааҕылларый?

Анастасия Кычкина:

– Биһиэхэ 1998 сылтан бары дааннайдар бааллар. Баҕар кини биэс да тэрилтэҕэ үлэлээтин, саамай кылаабынайа, тэрилтэтэ биһиэхэ отчуоттуохтаах. Отчуоттаабыт буоллаҕына, тус (лицевой) счетугар киирэ сылдьар, онон көрөн биһиги ааҕабыт. Ону тэҥэ электроннай сервис нөҥүө киирэн, эрдэттэн ханнык тэрилтэ отчуоттаабытын, хас баал ааҕыллыбытын көрүөхтэрин сөп. Биэнсийэҕэ тахсарга эмиэ бу электроннай өҥө нөҥүө докумуоннары биэриэххэ сөп.

– Социальнай ситимнэринэн араас иһитиннэриилэр күүлэйдииллэр. Хантан дьиҥнээх информацияны тута ылыахха сөбүй?

– Бастатан туран, Биэнсийэ пуондатын сайтыгар киирэн, туох баар информация ыйанан турар. Интернетэ суох дьон “итии линияҕа” эрийэн тута сөптөөх информацияны ылыахтарын сөп.

— Быйыл социальнай биэнсийэ диэн баар буолла, ол туһунан кэпсиэххит дуо?

– 2018 сылга биэнсийэ сокуонугар кэккэ уларыйыылар киирэн, социальнай биэнсийэ диэн баар буолла. Ийэтэ, аҕата суох, быраҕыллыбыт оҕоҕо 10 068 солк., онно оройуон коэффициена эбиллэн, 14 095-20 137 солк. тэҥнэһэр. Оҕону иитэ ыллахтарына, социальнай биэнсийэ төлөммөт буолар.

— Биэнсийэ баала диэн тугуй? Хантан билиэххэ сөбүй?

— Ити 2015 сылтан киирбитэ. Оҕону, кырдьаҕаһы, инбэлиити көрөн олорор, аармыйаҕа сулууспалыыр кэмҥэ биэнсийэ баала ааҕыллар. Страховой биэнсийэҕэ тахсарга уопсайа 13,8 баал ирдэнэр. Киһи бэйэтэ тус кабинетыгар киирэн, төһө баал ааҕыллыбытын билиэн-көрүөн сөп.

Кэпсэтииттэн ырытыылаах суруйуу “Саха сирэ” хаһыат кэлэр нүөмэригэр ааҕыҥ.

«Общая забота»: Изменения в пенсионной системе в 2018 году

В рамках проекта «Жизнь в районах» под рубрикой «Общая забота» состоялся круглый стол на тему «Пенсионные выплаты». Во время прямого эфира свои вопросы приглашенным экспертам могли задать журналисты улусных изданий и газеты «Саха сирэ». Об изменениях и нововведениях рассказали начальники отделов Пенсионного фонда Якутии Максим Саввин, Анастасия Кычкина, Галина Андросова.

В пенсионной системе России в 2018 году произошел ряд изменений. С нового года после прекращения пенсионером трудовой деятельности полный размер пенсии, с учетом всех индексаций, будет выплачиваться за период с 1 числа месяца после увольнения. Также вводится новый вид пенсии – социальная пенсия детям, оба родителя которых неизвестны.

В Якутии сейчас получают пенсию 270 тысяч человек, из них более 90 тысяч работают. С 1 января 2018 года страховые пенсии (включая фиксированную выплату) неработающих пенсионеров увеличены на 3,7%. В Якутии прибавку получили 159 тысяч неработающих пенсионеров.

В Якутии размер страховой пенсии в среднем повысился: по старости – на 700 руб., по инвалидности – на 480 руб., по потере кормильца – на 300 руб. В итоге январской индексации средний размер страховой пенсии по старости составил 20 014 руб. Если у неработающего пенсионера пенсия ниже прожиточного минимума, то из бюджета республики доплачивают, поэтому пенсия в Якутии не может быть ниже 13 807 рублей.

Что касается дальнейшего повышения пенсий в 2018 году, пенсии по государственному пенсионному обеспечению, в том числе социальные, с 1 апреля будут повышены на 4,1%. В августе Пенсионный фонд проведет корректировку страховых пенсий работавших в 2017 году пенсионеров.

С 1 января размеры ежемесячной денежной выплаты (ЕДВ), которую получают федеральные льготники, были проиндексированы на 3,2%. Если раньше индексация проводилась в феврале, то в этом году льготники получили уже в январе.

Как заметила Галина Андросова, северным районам пенсия доставляется по Почте России, но 60% пенсионеров своевременно получают на карту Сбербанка 9-го числа каждого месяца.

Об изменениях по выплатам средств материнского капитала рассказал Максим Саввин: «Во-первых, продлили срок капитала на три года. Не дожидаясь трехлетнего возраста ребенка, теперь можно потратить сумму из капитала, например, на услуги частного садика. Выдается ежемесячная выплата семьям, в которых в 2018 году родился второй ребенок. Выдается не всем, сумма ежемесячного дохода на каждого члена семьи должна быть меньше прожиточного минимума, умноженного на 1,5 (26 602 рублей). Размер выплаты – 17 023 рублей. Родители могут получать такую сумму до достижения ребенком 1,5 лет. Через год должны повторно написать заявление, предоставить справку о доходах, чтобы продлить. Каждый год сумма выплаты будет индексироваться, так как исходит из размера прожиточного минимума, рассчитанного в 2 квартале прошлого года».

На круглом столе затронули вопросы доставки пенсии в отдаленные улусы, проблемы назначения, возможности электронных сервисов, и многие другие.

Подробный материал читайте в ближайшем выпуске газеты «Саха сирэ».

«Барыбыт кыһалҕабыт»: Дьиэ ылыытыгар ипотеканан туһаныы барыһа уонна ночоото

«Сахамедиа» холдинг «Улуус олоҕо» бырайыагын чэрчитинэн, «Барыбыт кыһалҕабыт» диэн баан үлэһиттэрэ уонна риэлтордар кыттыылаах “төгүрүк остуолга” кыбартыыра атыылаһыытыгар, дьиэни-уоту туттууга баантан кирэдьиит ылан ипотекаҕа киирии туһунан кэпсэтии ыытылынна. Кэпсэтиини “Саха сирэ” хаһыат ырытааччыта Анивера Акимова салайан ыытта. Кэпсэтииттэн сүрүнүн талан бэчээттиибит.

Анивера Акимова:
— Дьон дохуота намыһах буолан, баантан кирэдьиит ылар. Василий Васильевич, эһиги бааҥҥыт өҥөтүнэн тыа сирин олохтоохторо төһө туһаналларый?

Василий Тимофеев, “Россельхозбаан” Саха сиринээҕи салаатын дириэктэрэ, Ил Түмэн норуодунай дьокутаата:

— “Россельхозбаан” өҥөтүнэн элбэх киһи туһанар, бартыбыалбыт аҥаара ипотека кирэдьиитэ буолар. Маннык өҥөнү баан барыта кэриэтэ биэрэр, ол эрээри бырыһыаннарын ставката тус-туһунан буолар. Онон дьон баан төһө эрэллээҕин уонна иэһи төһө бырыһыаҥҥа биэрэрин үөрэтэн баран кирэдьиит ылара наада. Биһиги бааммыт 100 % судаарыстыбаннай өйөбүллээх, атын бааннарга тэҥнээтэххэ, кирэдьиити саамай намыһах бырыһыаҥҥа биэрэр. Ол курдук, иккис ырыынакка дьиэ атыылаһарга кирэдьиити эдэр дьиэ кэргэҥҥэ 8,15 %-ҥа, бүддьүөт үлэһиттэригэр 9,10 %-ҥа, хамнастарын “Россельхозбаантан” ылааччыларга уонна уруккуттан үлэлэһэр дьоммутугар 9,75 %-ҥа, атын килийиэннэргэ 9,20 %-ҥа биэрэбит. Кирэдьиити хайдах ньыманан төлүүрүн килийиэҥҥэ бэйэтигэр талларабыт. Аннуитетнайы таллаҕына, кирэдьиитин болдьоҕо бүтүөр диэри тэҥ кээмэйинэн төлүүр, оттон дифференцированнайга ыйдааҕы төлөбүрүн кээмэйэ сыыйа аччаан иһэр, оччотугар бырыһыаҥҥа биэрэр харчыта быдан аҕыйах буолар. Ити иһин дьон үксэ дифференцированнай ньыманы талар.

— Хас улууска филиаллааххытый?

— Дьокуускайга сүрүн офистаахпыт уонна уон түөрт улууска салаалардаахпыт.

— Былырыыҥҥыттан рефинансирование бырагырааматынан үлэлиигит. Ити туһунан кылгастык кэпсии түһүөххэ эрэ.

— Рефинансирование диэн – ипотека кирэдьиитигэр үбү кэмчилииргэ көмөлөһөр бырагыраама. 2013-2015 сс. ипотека кирэдьиитэ 15-17 %-ҥа тиийэ үрдүү сылдьыбытын билэргит буолуо. Ону 9 %-ҥа диэри түһэрдэххэ, ыйга 25 тыһ. төлүү сылдьыбыт киһи 15 тыһ. эрэ төлүүр буолар, бырыһыаҥҥа кутар суумата биллэрдик кыччыыр. Итини биһирээннэр, биһиэхэ олус элбэх сайаапка киирдэ.

— Атын баантан кирэдьиит ылбыт киһи бу бырагырааманан туһанар кыахтаах дуо?

— Туһаныан сөп. Өссө хос рефинансирование диэн баар. Ол аата, үс-түөрт сыллааҕыта ханнык эрэ баантан үрдүк бырыһыаҥҥа харчы иэс ылбыт киһи ол бырыһыанын бастаан 12-гэ, салгыы 9 %-ҥа түһэрэр кыахтаах.

Василий Никифоров, “Саха сирэ” хаһыат ырытааччыта:

— Атын бааҥҥа кирэдьииттээх киһи рефинансированиенан туһанарыгар туох ирдэнэрий, уопсайынан бу бырагыраама механизма хайдаҕый?

— Бастатан туран, тустаах баантан килийиэн кирэдьиитин төлөөн иһэрин туһунан ыспыраапканы ирдиибит. Итиэннэ сүрүн иэһэ төһө хаалбытын көрдөрүөхтээх. Оччоҕуна, холобур төлөбүрэ 1,5 мөлүйүөнэ хаалбыт буоллаҕына, ону биһиги бааммыт “сабар” уонна бу сайабылыанньалаах киһини кытта саҥаттан дуогабар түһэрсэн, намыһах бырыһыанынан төлөтөбүт. Судургутук быһаардахха, рефинансирование механизма итинник.

— Оттон мас дьиэни тутууга төһө элбэх киһи кирэдиит ыларый?

Евдокия Мигалкина,“Россельхозбаан” Саха сиринээҕи салаатын отделын начаанньыга эппиэттиир:

— Тыа сиригэр мас дьиэни тутууга дьон сүрүннээн сэттэ сылга диэри болдьохтоон 1-1,5 мөл. солк. иһинэн потребительскэй кирэдьиитинэн туһанар. Итиччэ харчыны ипотеканан ылар буоллахха, ирдэбилэ элбэх: дьиэ акылаата таас буолуохтаах, тутуу хаамыытынан отчуот түһэн иһиэхтээх, дьиэ страховкаланыахтаах. Оттон биһиэхэ дьиэ акылаатын тааһынан оҥорор кыаллыбат, отчуокка сүүрэри дьон ыарыргыыр, хампаанньалар мас тутууну страховкалыы сатаабаттар. Инньэ гынан, тыаҕа дьиэ туттарга потребительскэй кирэдьиитинэн туһанар быдан табыгастаах.

Анивера Акимова:

— Аны риэлтордартан ыйытыахха. Атыыланар дьиэлэргэ дааннайдар баазаларын оҥорон эрдэххит?

Алена Бережнова, “Крепость” ХЭУо РХ бэрэстэбиитэлэ:

— Биһиги хампаанньабыт дааннайдарын баазатыгар Дьокуускайга уонна куорат таһынааҕы бөһүөлэктэргэ атыыланар үс тыһыынчаттан тахса кыбартыыра баар. Бу барыта тутулла турар уонна үлэҕэ киллэриллибит саҥа эбийиэктэргэ эбэтэр иккис ырыынак. Атыылаһааччылар онтон талаллар. Улууска кэмиттэн кэмигэр баран кэлэбит, электроннай почтанан эмиэ үлэлиибит,

— Кыбартыыраны хантан ылар ордугуй: тутулла турар дьиэттэн дуу, иккис ырыынактан дуу?

— Дьиэ хаһан тутуллубутуттан, куорат киин өттүгэр эбэтэр кытыытыгар турарыттан көрөн сыана араас эрээри, сүрүннээн тэҥ соҕус. Үлэҕэ киирэр болдьоҕо ыраах дьиэ сыаната удамыр курдук да, өрөмүөн ороскуотун эптэххэ, уопсай суумата иккис ырыынакка атыыланар дьиэҕэ тэҥнэһэн тахсар.

Анжелика Степанова, “Туймаада-недвижимость” ХЭУо бэрэстэбиитэлэ:

— Өлүүлэһэн тутуллар дьиэҕэ тутааччы сыанатынан 1 кв. м сыаната биир хостоох кыбартыыраҕа 60 тыһ., икки хостооххо 52 тыһ. солк. саҕаланар. Биһиги кыбартыыра атыылаһыахтарын баҕарар дьоҥҥо дааннайдар баазаларын көрдөрөн талларабыт, тутааччылары итиэннэ бааны кытары дуогабардаһар докумуоннарын оҥорон биэрэбит. Тутааччылары кытары аахсар буоламмыт, бу өҥөбүт босхо. Дьону албыҥҥа киллэрбэт туһугар, бэйэлэрин көрдөрбүт, чахчы эрэллээх тутааччылары, оттон бааннартан сүрүннээн бу “Россельхозбааны” кытары үлэлиибит, кинилэргэ аккредитациялаахпыт.

Кэпсэтииттэн ырытыылаах суруйуу “Саха сирэ” хаһыат кэлэр нүөмэригэр ааҕыҥ.

Онлайн-трансляция: Круглый стол о пенсионных выплатах

[vc_row][vc_column][td_block_3 tag_slug=»онлайн-трансляция» limit=»9″ ajax_pagination=»next_prev»][/vc_column][/vc_row]

«Общая забота»: Ипотечное кредитование — как выбрать, использовать и решать проблемы

Вчера в республиканском медиа-центре «Сахамедиа» в рамках рубрики «Общая забота» состоялся круглый стол, посвященный актуальной теме — ипотечному кредитованию.

В работе круглого стола приняли участие директор Якутского филиала «Россельхозбанка» Василий Тимофеев, начальник отдела розничных продаж Якутского филиала «Россельхозбанка» Евдокия Мигалкина, представители ООО «Крепость» Алена Бережнова, РК «Туймаада-недвижимость» Анжелика Степанова и журналисты.

Сегодня, для того, чтобы найти доступный квартирный вариант, не нужно часами и днями сидеть перед компьютером или листать рекламные газеты, а просто можно воспользоваться услугой риелторов. В базе данных РК «Крепость» сейчас около трех тысяч квартир. В городе Якутске и в пригородах. Как сообщила риелтор данной компании Алена Бережнова, риэлторские услуги, в частности консультации бесплатные. «Любой человек может прийти к нам на консультацию. Мы работаем только с проверенными застройщиками», – добавила она.

В республике цена за квадратный метр по-прежнему намного выше, чем в других регионах России. Но цена за квадратный метр в Якутске по сравнению с прошлым годом не изменился. По словам риелтора Анжелики Степановой, согласно мониторингу цен «Туймаада-недвижимость», средняя стоимость квадратного метра в Якутске составляет 52-55 тыс. рублей.

Многие горожане покупают квартиру в ипотеку. При выборе банка для оформления ипотечного кредита обычно опираются на два основных критерия – надежность банка и, конечно же, процентная ставка. Ипотечные кредиты предлагают практически все кредитные организации, но, как показывает практика, наиболее выгодные условия кредитования предоставляют крупные банки с многолетней историей и хорошей репутацией. Например, «Россельхозбанк» — банк со 100% государственным капиталом. На сегодняшний день он предлагает ипотечные кредиты по сниженным процентным ставкам. Теперь при приобретении жилой недвижимости на вторичном рынке процентные ставки в рамках специальных условий для молодых семей составят от 8,85% годовых, для работников бюджетных организаций – от 9,10% годовых, зарплатных и «надежных» клиентов банка – от 9,75% годовых, для остальных категорий клиентов – от 9,20% годовых.

Сегодня многие крупные банки рефинансируют ипотечные кредиты под 9,5%, что позволяет клиентам сэкономить по 500-600 тысяч рублей и более. Рефинансирование – это программа при помощи которой можно экономить на ипотечном кредите. Именно поэтому она пользуется большим спросом. Как рассказала начальник отдела розничных продаж Якутского филиала «Россельхозбанк» Евдокия Мигалкина, рефинансировать можно любой ипотечный кредит, выданный любым банком. Основным условием является положительная кредитная история. Оформляя рефинансирование можно сократить срок ипотеки или выбрать дифференцированный платеж — благодаря чему сумма переплаты окажется еще меньше.

На круглом столе затронули вопросы обманутых дольщиков, кредитов на строительство частных домов и многие другие.

Подробный материал читайте в ближайшем выпуске газеты «Саха сирэ».

Онлайн-трансляция: Круглый стол об ипотечном кредитовании

[vc_row][vc_column][td_block_3 tag_slug=»онлайн-трансляция» limit=»9″ ajax_pagination=»next_prev»][/vc_column][/vc_row]

Общая забота: Круглый стол «Борьба с нелегальными перевозками»

[vc_row][vc_column][td_block_3 tag_slug=»онлайн-трансляция» limit=»9″ ajax_pagination=»next_prev»][/vc_column][/vc_row]

«Барыбыт кыһалҕабыт»: Олохтоох дьону бырамыысыланнаска сыһыарыы боппуруоһа хайдах быһаарылларый?

“Сахамедиа” холдинг “Улуус олоҕо” бырайыагын чэрчитинэн олохтоох нэһилиэнньэни бырамыысыланнаска үлэлэтии туһунан кэпсэтии «Барыбыт кыһалҕабыт» төгүрүк остуол тула ыытылынна. “Саха сирэ” хаһыат ырытааччыта Анивера Акимова иилээн-саҕалаан ыытта.

Биһиги эрэгийиэммит бырамыысыланнай буолан, сирбитигэр-уоппутугар “Сахатранснефтегаз”, “Сургутнефтегаз” курдук бөдөҥ Арассыыйыскай хампаанньалар үлэлииллэр. Маннык тэрилтэлэргэ олохтоохтору үлэлэтии боппуруоһа ордук сытыытык турар. Саха Өрөспүүбүлүкэтин Дьарыктаах буолууга судаарыстыбаннай кэмитиэт бу хайысхаҕа былааннаах үлэни ыытар. Кэпсэтиигэ бэрэссэдээтэл Степан Москвитин кыттыыны ылла.

— Степан Иванович, билигин бырамыысыланнай хампаанньаларга олохтоохтор төһө үлэлииллэрий?

— 2018 сылы Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Дархана Егор Борисов нэһилиэнньэ дьарыктаах буолуутугар көмө сылынан биллэрдэ. Дьон-сэргэ ону сэҥээрэ иһиттэ. Ол эбэтэр, социологическай ыйытык түмүгэ көрдөрөрүнэн, нэһилиэнньэбит 43 %-на дьарыктаах буолуу боппуруоһун сэҥээрэр, сэргиир. Чахчы даҕаны, үгүс киһиэхэ кини доруобуйатын туруга уонна, мин санаабар, дьарыктаах, үлэлээх-хамнастаах буолуута, ордук тыын боппуруоһунан буолар. Хайа баҕарар киһи үлэлээх-хамнастаах буоллаҕына, өй-санаа да өттүнэн сайдар, доруобуйата да тупсар. Онон бу – дириҥ суолталаах боппуруос. Бу сылга хайдах былааннаан үлэлиэхпитин билигин бырабыыталыстыбаҕа таһааран эрэбит, харчы боппуруоһун быһаарса сылдьабыт. Үс хайысхаҕа улахан болҕомтобутун ууруохпут: бастатан туран, тыа сиригэр олорор дьоҥҥо туһаайабыт. Тоҕо диэтэххэ, ырыынак сокуоннарынан, киин сиргэ элбэх үлэ миэстэтин таһаарбатыҥ өйдөнөр. Иккиһинэн, ыччакка туһаайыллар. Ол эбэтэр, үөрэҕин саҥа бүтэрэн кэлбит эдэр киһини үгүс тэрилтэлэр, уопута суох диэн ааттаан, үлэҕэ ылбаттар. Ити улахан проблема. Итиэннэ үсүһүнэн, доруобуйаларын туругунан хааччахтаах дьоҥҥо, судаарыстыба өттүттэн өйөбүл баар буолуохтаах. Онон, бу үс хайысханан туспа бырагыраама оҥоһуллан үлэлии сылдьабыт. Маныаха биһиги эрэ буолбатах – Тыа хаһаайыстыбатын министиэристибэтэ, “Арктика” судаарыстыбаннай кэмитиэт уонна да атын министиэристибэлэр кытта ылсан үлэлэһиэхтэрэ. Былааҥҥа барыта баар. Биһиги кэмитиэппит иһинэн быйылгыттан “Олохтоох дьону – бырамыысыланнаска!” диэн бырайыагы саҕалаан, үлэлэтэбит. Манна “Якутуголь”, “Эльгауголь” курдук таас чоҕу хостуур, “Алданзолото”, “Золото Селигдара” курдук бөдөҥ хампаанньалар кыттыбыттара. Былаан быһыытынан, уопсайа 5 хампаанньа 800-чэкэ олохтоох нэһилиэнньэни үлэнэн хааччыйыахтаах. Ылан көрдөххө, бу сылга уопсайа 2000-тан тахса киһи үлэҕэ ылыллыбыта, олортон билигин 1700 кэриҥэ киһи үлэлии сылдьар. Үгүстэрэ, биллэн турар, Нерюнгри уонна Алдан олохтоохторо, ол гынан баран, биһиги тыа сирин дьонун ылалларыгар туһаайан үлэлээбит буоламмыт, 146 киһи тыа сириттэн кэлэн, үлэлии сылдьар. Бу аата элбэх дуу, аҕыйах дуу диир буоллахха – бэйэтэ туспа кэпсэтии буолуон сөп. Биһиги улуустары барыларын хаптыбыт. Холобур, “Золото Селигдара” тэрилтэҕэ улуустартан 2-лии, 3-түү киһи үлэлиир. Атын да хампаанньаларга оннук. Биһиги кыһалҕабыт – бырамыысыланнаска үлэлииргэ соччо бэлэмэ суохпут буолар. Бульдозерист, водитель курдук анал идэлээх дьон наада. Иккиһинэн, уопут суох. Онон анал стажировкалар баар буолуохтаахтар. Ол иһин үүнэр 2018 сылга бу боппуруоска күүскэ үлэлэһиэхпит. Ил Дарханынан бигэргэтиллибит өрө тутуллар бырайыактартан биирдэстэрэ — бу “Олохтоох дьону — бырамыысыланнаска” бырайыак буолар. Кэлэр сылтан бу салаатынан өрөспүүбүлүкэ иһигэр уопсайа 21 хампаанньаны хабан үлэлэтии буолар. Үс сылынан 10 000 киһини хабар сорук турар. Ол иһигэр – 5000 ыччаты, 1000 — тыа сиригэр олорор дьону үөрэтэн, стажировкалаан үлэҕэ киллэриэхтээхпит. Ааспыт ый 15 күнүгэр Егор Борисов улахан мунньах ыыппыта, онно 15 улахан хампаанньа дириэктэрэ итиэннэ каадыр боппуруоһугар солбуйааччылар кэлэн, кыттыыны ылбыттара. Кинилэр олохтоох каадырдары үлэҕэ ылар сорук туруоруннулар. Сүбэлэһии түһэрсэн, аныгылыы эттэххэ, “дорожнай карта” оҥорсон, үлэбитин саҕалаатыбыт.

Анивера Акимова:
— Андрей Анатольевич,каадырдары бэлэмнээһиҥҥэ эһиги хайдах былааннаахтык үлэлиигитий?

Андрей Попов, СӨ үөрэҕин уонна наукатын миниистирин солбуйааччы:
— Өрөспүүбүлүкэҕэ каадыры бэлэмнээһининэн, сүрүннээн, Үөрэх уонна наука министиэристибэтэ дьарыктанар. Өрөспүүбүлүкэҕэ 48 орто анал үөрэх тэрилтэтэ баарыттан 43-һэ биһиэхэ бас бэринэр. Урукку өттүгэр бырамыысыланнас уонна техническэй өттүгэр оскуоланы бүтэрээччи 30 бырыһыана эрэ талаһар эбит буоллаҕына, билигин 46 бырыһыаҥҥа тиэрдиэхтээхпит. Ол аата, сыллата 6,5 тыһыынча выпускниктан 46 бырыһыана бырамыысыланнас уонна политехническэй идэлээх буолуохтаах.
Сыллата “прогноз-потребность” диэн оҥоһуллар. Саха сирэ сайдар, бырамыысыланнас сайдар – каадырга наадыйыы улаатар. Биһиги 2017-2018 үөрэх дьылыгар бырамыысыланнас өттүгэр 15 саҥа идэни астыбыт. Ол эрээри, кэккэ мэһэйдэр эмиэ бааллар. Бастатан туран, ыччаты иитэн-үөрэтэн таһаарарга үчүгэй каадырдар наадалар, кинилэр үчүгэй хамнастаах буолуохтаахтар. Итини таһынан, материальнай-техническэй база аныгы ирдэбиллэргэ эппиэттэһэр буолуохтаах. Бырамыысыланнас идэлэрэ сыаналаахтар – сырье да, оборудование да өттүнэн. Онон, балачча үп көрүллэн, үлэ баран иһэр, хамсааһын баар диибит.
Этиллибитин курдук, ааспыт ыйга Ил Дархан улахан мунньаҕы ыытта, соруктары туруорда. Кистэл буолбатах, сүрүннээн, Саха сирин соҕуруу өттүгэр баар тэрилтэлэр үлэһити өрөспүүбүлүкэ тас өттүттэн киллэрэллэр. Бу тэрилтэлэр олохтоох каадырдары үлэнэн хааччыйалларыгар сорук турда.

— Оскуоланы бүтэрээччилэр бырамыысыланнай, политехническэй идэлэргэ үөрэххэ киирэргэ төһө интэриэстээхтэрий?

— Быйылгы үөрэххэ ылыыны көрөр буоллахха, бырамыысыланнай идэлэри талыы былырыыҥҥытааҕар арыый үрдээбит. Ол гынан баран, бу атын да идэлэргэ үөрэххэ киирэргэ эмиэ баар – ирдэбил олус улаатта. Холобур, быйыл 6,5 тыһыынча бүддьүөт миэстэтигэр 23 тыһыынча сайаапка киирбитэ. Ол аата, сорох идэлэргэ 15-16-лыы киһи буолла. Бу, сүрүннээн, куорат сирдэргэ.

Анивера Акимова :
— Степан Иванович, кулун тутарга, омук гражданнара олохтоох тэрилтэлэргэ үлэлииллэрин ууратар туһунан Ил Дархан ыйааҕа тахсыбыта. Бу сүнньүнэн туох хамсааһын таҕыста?

Степан Москвитин:
— Федеральнай сокуон субъектарга биэрэр быраабынан биһиги толору туһанабыт диэххэ наада. Бу ыйаах омук сирдэриттэн патенынан киирэр гражданнарга тарҕатыллар. Ол курдук, Таджикистан, Узбекистан, Молдавия, Украина курдук судаарыстыбалартан кэлэн үлэҕэ киириини бопсуу көрүллэр. Үөрэҕирии, доруобуйа харыстабыла, тырааныспар, атыы-эргиэн, тыа хаһаайыстыбатын өттүн былырыын боппут буоллахпытына, ол сүнньүнэн, уопсайа 500-чэкэ киһи үлэ миэстэтин босхолуохтаах. Бу үлэ ИДьМ иһинэн барар, кинилэр миэстэ босхолонорун-босхоломмотун хонтуруоллууллар. Манна эбии тутуу уонна сир баайын хостуур бырамыысыланнас өттүгэр эмиэ бобуу киирэрэ былааннанар. Билигин сөпсөһүннэрии үлэтэ ыытылла сылдьар. Ил Дархан мунньаҕар эмиэ киэҥ кэпсэтии, сүбэлэһии буолбута. Бу ыйаах олоххо киирдэҕинэ, 2000-тан тахса үлэ миэстэтэ босхолонуоҕа.

Анивера Акимова :
— Биһиги быһа эфиргэ үлэлиибит. Улуустар хаһыаттарын эрэдээксийэлэрэ кытталлар. Дьааҥыттан Майя Акимоваттан маннык ыйытыы киирдэ: “Кэнники сылларга “Янгеология” тэрилтэ материальнай туруга мөлтүү турар… 2018 сылга үлэһит ахсаана сарбыйыллара буолуо дииллэр. Ол гынан баран, “Полиметалл”, “Прогноз” уо.д.а. тэрилтэлэр үлэлээн эрэллэр. Дьарыктаах буолуу кэмитиэтэ олохтоохтор бу тэрилтэҕэ үлэҕэ киирэллэригэр туох үлэни ыытарый?”.

Георгий Герасимов, СӨ бырамыысыланнас уонна геология миниистирин солбуйааччы:

-“Янгеология”-ҕа үлэһит ахсаанын сарбыйыы диэн… Боппуруос наһаа итинник турбата буолуо дии саныыбын. Үлэ бара турар. Каадыры бэлэмнээһин туһунан этэр буоллахха, уопсайынан, биһиги министиэристибэбит салаатынан, холобур, 2016 сылга 106 ыччат үөрэҕин бүтэрбитэ, онтон 18-һа эрэ идэлэринэн үлэлии сылдьаллар. 6 киһи аспирантураҕа, 34 магистратураҕа киирбиттэр, 5 декретнэй уоппускаҕа, 14 аармыйаҕа барбыттар. Оттон 25 киһи – министиэристибэҕэ да, дуогабардаах да сиригэр үлэлии кэлбэтэх. 2017 сылы ылан көрдөххө, 102 киһи үөрэҕин бүтэрэн кэлбит. 26 эдэр исписэлиис үлэлии сылдьар , 44 ыччат магистратураҕа, 2 аспирантураҕа, 12 киһи аармыйаҕа барбыт, 1 академическай уоппуска ылбыт, 1 киһи ыалдьыбыт, 7 киһи кэлбэтэх. Бу, киһини толкуйдатар сыыппаралар буолаллар дии саныыбын.

— Павел Валерьевич, эһиги “Саха ыччатын – бырамыысыланнаска!” диэн бырайыактаах этигит дии?

Павел Ксенофонтов, “Сахатранснефтегаз” ААУо ЛПУМГ кылаабынай инженерэ:
— Бу бырайыак 2008 сылтан үлэлиир. Бырабыыталыстыбабыт олохтоох ыччаты бырамыысыланнаска сыһыарарга тиһиктээх үлэни ыытара үөрдэр. Биһиги, сахалар, бырамыысыланнаска сыстыбыппыт, дьиҥэр, өрөбөлүүссүйэ инниттэн көмүскэ үлэттэн саҕалаан, быданнаатаҕа дии. Сир баайын чинчийиигэ, хостооһуҥҥа эдэр ыччаттарбыт үлэлээбиттэрэ. Билигин гааспытын бэйэбит барытын быһааран олоробут. Бу норуоппут сайдыытыгар улахан тирэх буолар. Иккиһинэн, биһиги билигин уонна урукку сылларга үлэлээбиппит, ыччаппытыгар идэни талыыларыгар көмөлөһөр. Биһиги сүрүннээн оскуола үөрэнээччилэригэр уонна устудьуоннарга ханнык тэрилтэлэргэ үлэлиэхтэрин сөбүн эмиэ көрдөрөбүт. Мин санаабар, ити үөһэ этиллибит сыыппаралар, биир өттүнэн, хайа эрэ оҕо үөрэҕин сөпкө талбатаҕыттан тахсыбыттара буолуо. Ол иһин биһиги профориентационнай үлэни ыытабыт. Хас биирдии оҕону олох кыра эрдэхтэриттэн, уһуйаантан кэтээн көрүөххэ наада.
Билигин “Общероссийский народный фронт” көҕүлээһининэн дойдуга “Простажировки. рф” диэн сайт үлэлиир, бу улахан бырайыак. Манна хас биирдии тэрилтэ куйаар ситимин нөҥүө, регистрацияланан баран, үлэтин саҕалыыр – миэхэ маннык үлэ миэстэтэ баар, манна кэлэн үлэлээ, диэн. Хас биирдии эдэр исписэлиис үөрэҕин бүтэрээт, эмиэ регистрацияланан, стажировкаҕа барыан, үлэҕэ ылыллыан сөп. Оннук кыах бэриллэр. Бу Арассыыйа үрдүнэн ыытыллар үлэ. Көдьүүстээх буолуоҕа. Бырамыысыланнас сайдыа – Саха сирэ сайдыа!

Трофим Афанасьев, “Анаабыр алмаастара” АУо үлэһитэ:

— Бырамыысыланнас тэрилтэтигэр – “Анаабыр алмаастарыгар” — быһаччы үлэлээн кэллим. Анаабыр диэкиттэн. Эдэр ыччат олус көхтөөхтүк үлэлии сылдьарын көрөн үөрдүм. Тиэхиньикэни үчүгэйдик баһылаан, бырамыысыланнаска олох сыстан эрэр. Салайааччылара, эдэр исписэлиистэр бэркэ үлэлииллэр эбит. “Биһигини олус үчүгэйдик көрсөллөр, үөрэтэллэр, үлэлэтэллэр, ол эрээри биһиги эмиэ улахан хамнаһы ылыахпытын баҕарабыт”, — диэн олохтоох ыччат этиитин бүгүн мин манна тиэрдиэхтээхпин.
Бэйэм Мииринэйгэ, Удачнайга үлэлии сылдьыбытым. Онно кэтээн көрдөхпүнэ, Башкирияттан, Уралтан, Хабаровскайтан игин дьон элбэх буолан кэлэн, үлэҕэ киирэллэр, бэртээхэй сабыс-саҥа уопсай дьиэлэргэ олохсуйаллар. Оттон биһиги уолаттарбыт практикаларын бэркэ бараллар, сөбүлүүллэр, үөрэхтэрин бүтэрэн баран үлэҕэ киирээри кэлэллэр, онтукалара — олорор уопсай дьиэ да биэрбэттэр, вакансия да суох буолар. Уол кэтэҕин тарбанан баран, төннөн хаалар. Онон, этиэм этэ – улуустар “занятостары” кытта бииргэ үлэлэһэн, эрдэттэн кэпсэтэн, хас улуус аайыттан 10-нуу, 20-лии киһини кууһунан ыытыҥ, үлэҕэ. Оччоҕуна дьэ, эйгэ үөскүөҕэ, бэркэ тахсыылаахтык үлэлиэхтэрэ, олохсуйуохтара.

Степан Москвитин:
— Саха сатаабата диэн суох. Ону “Анаабыр алмаастара” хампаанньаҕа олохтоох нэһилиэнньэ таһаарыылаахтык үлэлээн, дакаастаата.

Анивера Акимова :
— Кэлэр 2018 сылы Ил Дархаммыт Дьарыктаах буолууга көмө сылынан биллэрдэ. Онон, үлэ ырыынагар сэргэхсийии өссө күүскэ тахсыа диэн эрэнэбит!

Биллэн турар, бу кэпсэтии бастакы да, бүтэһик да буолбатах. Үлэ тиһигэ бара турар. Өй-санаа бииргэ түмүстэҕинэ, хас биирдии киһи кыттыстаҕына, үтүө түмүктэр таҕыстар-тахсан иһиэхтэрэ. Бу кэскиллээх кэпсэтиигэ кытыннылар: Анастасия Позднякова – СӨ Дьарыктаах буолуу судаарыстыбаннай кэмитиэтин үлэ миграциятын салайааччы, Михаил Максимов – Нерюнгри оройуонун Нэһилиэнньэ дьарыктаах буолуутун киинин салайааччы, Алексей Гурьев – “Оймяконская золоторудная компания ”Хангалас” ХЭУо бэрэстэбиитэлэ, Андрей Матвеев – СӨ НА академига, техническэй наука доктора, Павел Ноговицын – ДВ-энерджи кылаабынай инженерэ, Василий Никифоров – “Саха сирэ” хаһыат ырытааччыта.

«Жизнь в районах»: Как выбрать безопасный фейерверк. Круглый стол «Сахамедиа»

О том, как выбрать безопасный фейерверк, чтобы не испортить себе новогодние праздники, говорили на круглом столе, организованном проектом «Жизнь в районах» в республиканском медиа-центре в рамках рубрики «Общая забота».

https://youtu.be/bBEe3O2HnmI

Добрый день! Я приветствую аудиторию Якутского-Саха информационного агентства. Мы продолжаем работу дискуссионных площадок «Общая забота». Меня зовут Розалия Борисова, я буду модератором нашей встречи.

Модератор: И я рада представить вам участников круглого стола.

Начальник отдела защиты прав потребителей Роспотребнадзора по РС(Я) Елена Лихоманова.
Старший инспектор отдела надзорной деятельности и профилактической работы госпожнадзора главного управления МЧС России по РС(Я) капитан внутренней службы Елена Рожина.
Подполковник полиции заместитель начальника управления, начальник отдела организации охраны общественного порядка Семен Ефремов.
Директор одного из магазинов по продаже фейерверков, дилер ряда отечественных компаний по производству пиротехники Петр Неустроев.

Также в работе круглого стола принимают участие журналисты:

Газета «Якутия» — Георгий Татаринов, Аламжи Будаев, газета «Саха Сирэ» — Вера Макарова, сайт ЯСИА — Артемий Грошев, руководитель проекта жизнь в районах «Жизнь в районах» — Полина Николаева.

Коллеги, на правах модератора встречи позволю себе задать первый вопрос старшему инспектору отдела госпожнадзора Елене Рожиной.

Модератор: Елена Николаевна, расскажите увеличивается ли число пожаров в период новогодних праздников и насколько в этом виноваты фейерверки? Есть ли статистика несчастных случаев и возгораний, вызванных неправильным применением фейерверков.

До 31 декабря 2018 года для малого и среднего бизнеса объявлены каникулы, поэтому мы ни имеем права проверять эту категорию. Покупатели сами должны смотреть на сертификаты, сроки годности, соблюдать требования пожарной безопасности. Действительно, в период праздников во время запусков фейерверков происходят случаи возгораний. Заявления поступают и даже по прошествии праздников. Заявители разбираются в гражданском порядке.

Увеличивается число жалоб?

Такой тенденции нет. Количество жалоб стабильное.

Модератор: Спасибо! Коллеги, напомню, что участие в круглом столе принимает директор одного из магазинов по продаже фейерверков, дилер ряда отечественных компаний по производству пиротехники Петр Борисович Неустроев.

Петр Борисович, для начала, какие существуют основные требования к технике безопасности по использованию пиротехники.

Правила очень просты. Перед использованием надо внимательно прочитать инструкцию. Поджигать — на вытянутой руке и правильно закрепить фейерверк. Нельзя наклоняться над пиротехническим изделием даже после того, как оно сработало. Нельзя направлять пиротехническое средство на человека. Запуск фейерверка надо производить на специализированных площадках. Город Якутск, к примеру, предоставляет такие площадки. Обязательно требуется соблюдать расстояния. Фейерверк должен запускаться в 20-30 метрах от линий электропередачи, высотных домов и другой инфраструктуры.

Всегда ли несчастные случаи происходят по вине самого человека?

Наша компания занимается фейерверками больше 10 лет, за это время по вине некачественной пиротехники к нам обращались два раза. В основном все случаи были по вине покупателя, который, не прочитав инструкцию, запустил неправильно или в состоянии алкогольного опьянения.

Вопрос к начальнику отдела защиты прав потребителей Роспотребнадзора по РС(Я) Елене Николаевне Лихомановой: Какие основные жалобы людей, обращающихся по поводу пиротехники, в Роспотребнадзор?

Сразу скажу, что за последние годы к нам по этому поводу жалоб не поступало. Вообще производство, реализация и оборот пиротехнической продукции подпадают под действие технического регламента о безопасности пиротехнических изделий. Этот технический регламент поднадзорен МЧС, это не наш техрегламент, поэтому контрольно-надзорные мероприятия за его соблюдением органы Роспотребнадзора не проводят.

Но к нам можно обращаться по части соблюдения правил продажи. Что это может быть? Из элементарных правил продажи — наличие ценников на товарах. На товар на русском языке должна быть предоставлена вся информация, которая предусмотрена техническим регламентом, должны быть сопроводительные документы. Потребитель имеет право потребовать на товар документы, подтверждающие качество и безопасность, а продавец обязан их предоставить.

У потребителя имеется права на получение достоверной информации о товаре, продавце, лицензии. Потребитель имеет право на обеспечение качества и безопасности приобретаемого товара, на возмещение морального и материального вреда, если такой был причинён из-за приобретения товара ненадлежащего качества. Потребитель имеет право на возврат товара, если ему не была предоставлена полная и достоверная информация на русском языке, либо был приобретен товар, у которого истекли сроки годности или он имеет какую-то деформацию и является некачественным. Вот в этой части мы можем надзирать, но как таковых к нам жалоб не поступало.

Руководитель проекта жизнь в районах «Жизнь в районах» Полина Николаева: Тут было сказано, что истек срок годности пиротехники. А что делается с такой продукцией?

Директор одного из магазинов по продаже фейерверков, дилер ряда отечественных компаний по производству пиротехники Петр Борисович Неустроев:

По инструкции, по правилам такая пиротехника должна утилизироваться. Её можно утилизировать и в домашних условиях. Для этого ее требуется замочить в воде в течение двух часов. Тогда она становится безопасной. После такой процедуры ее можно утилизировать как обычный бытовой отход. Ни в коем случае несработавшую, поврежденную пиротехнику нельзя выбрасывать в мусорные урны, баки. Ее могут подобрать дети.

А именно ваше предприятие каким образом утилизирует?

Мы очень тщательно следим за сроками, и если у товара истекает срок годности, делаются определенные акции, скидки. А если вышел срок, то, конечно, мы его утилизируем.

Модератор: Можно ли внешне различить сертифицированную пиротехнику от несертифицированной?

Петр Борисович Неустроев: в первые годы нашей деятельности сталкивался с несертифицированной продукцией, которую завозили граждане КНР. Сейчас работа контролирующих органов налицо. Последние три года лично я с откровенно поддельной продукцией под известные российские бренды не сталкивался. Раньше такие были.

Вопрос от зрителя (Анна Саввина, Бердигестях): Новогодние игрушки, в том числе и различные фейерверки, мы с мужем покупаем в Якутске. В нашем селе их продают коммерсанты, но цена у них как минимум вдвое дороже, чем в городе. Могли бы организации, контролирующие торговлю новогодними товарами, в ближайших районных центрах (Покровске, Борогонцах, Бердигестяхе, Намцах, Амге) организовывать выездные ярмарки?

Петр Борисович Неустроев: Это является очевидной проблемой, мы как официальные дилеры стараемся налаживать контакты с местными предпринимателями.

Газета «Якутия»: В каких магазинах должна продаваться пиротехника, требуется ли лицензия на продажу такого товара. Так как мы видим, что зачастую пиротехника продается в простых хозяйственных магазинах, а порой и просто с уличных рыночных лотков.

Старший инспектор отдела надзорной деятельности и профилактической работы госпожнадзора главного управления МЧС России по РС(Я) капитан внутренней службы Елена Рожина: Лицензия на торговлю этой продукцией не требуется. Разве что на каждый такой реализуемый продукт должен быть сертификат. Фейерверки подразделяются по нескольким классам пиротехники. Отдельные 4-5 классы пиротехники, конечно, должны продаваться в специально оборудованных помещениях. Продажа пиротехники до 4 класса допускается в магазинах, где имеется не менее двух эвакуационных выходов.

Как хранить пиротехнику дома?

Особых требований к хранению пиротехники дома не существует. Разве что применительно к нашим условиям не рекомендуется подвергать такие изделия многократному замораживанию и размораживанию. Есть еще такое правило: при транспортировке держать фейерверки согласно надписям, не переворачивая вверх дном. В этом случае может быть нарушена целостность запрессовки, и изделие рискует не сработать. К примеру, не взлететь на должную высоту.

Газета «Саха Сирэ», Вера Макарова: Предусмотрена ли какая-нибудь административная ответственность за нарушения расстояния при использовании фейерверков.

Подполковник полиции заместитель начальника управления, начальник отдела организации охраны общественного порядка Семен Николаевич Ефремов: Административным кодексом предусмотрена ответственность по статье 20.8 (нарушение правил производства, приобретения, продажи, передачи, хранения, перевозки, ношения, коллекционирования, экспонирования, уничтожения или учета оружия и патронов к нему, а также нарушение правил производства, продажи, хранения, уничтожения или учета взрывчатых веществ и взрывных устройств, пиротехнических изделий, порядка выдачи свидетельства о прохождении подготовки и проверки знания правил безопасного обращения с оружием и наличия навыков безопасного обращения с оружием или медицинских заключений об отсутствии противопоказаний к владению оружием). Но только уполномоченные лица Росгвардии рассматривают и составляют протоколы. Мы как правило смотрим за использованием пиротехники на массовых праздниках, гуляньях — чтобы, к примеру, при использовании пиротехники 4-5 классов люди не находились в радиусе поражения.

Руководитель проекта жизнь в районах «Жизнь в районах» Полина Николаева: Если к жильцам в балкон залетит фейерверк, кому писать заявление?

Семен Ефремов: Есть единая система приема заявлений. Пишете в любое учреждение — в ту же полицию, оттуда его направят по посредственности, к примеру, в ту же Росгвардию.

Газета «Саха Сирэ», Вера Макарова: Сколько пожаров было выявлено в 2017 году из-за использования пиротехники? Есть такая статистика?

Елена Рожина: Точно не могу сказать. Бывали случаи, что после Нового года и балконы загорались, и вещи. Но к нам с жалобами обращались уже после произошедшего, когда проходили сутки и более. Мы их рассматривали и, если они подтверждались, направляли письма, и граждане уже сами разбирались между собой. По городу Якутску приблизительно было порядка пяти инцидентов.

Сайт ЯСИА, Артемий Грошев: Со стороны МВД или МЧС проводились ли профилактические беседы с учениками школ, студентами о правилах безопасности во время Нового года?

Елена Рожина: Ежегодно перед Новым годом в школах проходят тематические часы, мы проводим беседы по правилам пожарной безопасности в том числе и правилам пользования пиротехникой.

Модератор: В каких случаях на использование фейерверков должны реагировать правоохранительные органы. Существуют ли здесь какие-то критерии. Допустим, если мне как добропорядочному обывателю мешают фейерверки, могу ли я пожаловаться в полицию на тех, кто их использует во дворе моего многоквартирного дома?

Семен Ефремов: Есть «Закон о тишине, по которому публичные мероприятия должны проводится с 7.00 до 23.00. Но кто пойдет жаловаться в Новый год, я не могу сказать, но, если обращение поступит, разбираться будут.

Модератор: Спасибо. Я благодарю зрителей и участников круглого стола. Для тех, у кого остались вопросы, мы вернемся к этой теме в ближайшем номере газеты «Якутия».

Всего доброго и до встречи!

Онлайн-трансляция: Круглый стол «Привлечение местных кадров в промышленность»

[vc_row][vc_column][td_block_3 tag_slug=»онлайн-трансляция» limit=»9″ ajax_pagination=»next_prev»][/vc_column][/vc_row]

«Барыбыт кыһалҕабыт»: «Кутталлаах селфи» кыһалҕата сытыытык турда

«Улуус олоҕо» анал бырайыак чэрчитинэн, ый аайы «Барыбыт кыһалҕабыт» рубрикаҕа өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн тыҥаан турар тиэмэҕэ быһа эфиргэ кэпсэтэбит. «Сахамедиа» холдинг медиа-киинигэр «Кутталлаах селфи» онлайн-биэрии сэтинньи 21 күнүгэр буолла. Ыйытыылары «Саха сирэ», «Якутия» хаһыаттар, yasia.ru сайт суруналыыстара биэрдилэр.

Кэпсэтиигэ анал экспертэр ыҥырыллыбыттара. Ол курдук, ИДьМ пресс-сулууспатын референа Альбина Ушницкая, Дьокуускайдааҕы киһи ис туругун көннөрөр киин педагог-психолога Розалия Васильева, өрөспүүбүлүкэтээҕи 2 -с №-дээх балыыһа — Суһал медицинскэй көмө киинин уокка, итиигэ эмсэҕэлээбиттэри эмтиир салааны салайар Светлана Семенова, СӨ оҕо быраабыгар боломуочуйалаах Анна Соловьева, «Якутскэнерго» хампаанньа пресс-сулууспатын исписэлииһэ Елена Васильева, «Якутскэнерго» хампаанньа үлэһиттэрин көмүскүүр сулууспатын уонна оҥорон таһаарыы хонтуруолун испэсэлиистэрэ Виктория Колосова уонна Евгения Ефременко кыттыыны ыллылар. Маны таһынан, «Якутия» хаһыат суруналыыһа Ирина Попова, «Саха сирэ» хаһыат суруналыыһа Николай Попов уонна «ЯСИА» сайт суруналыыһа Надежда Акимова ыйытыылары биэрдилэр. Кэпсэтиини Розалия Борисова иилээн-саҕалаан ыытта.

«Интэриниэт ситимэ күнтэн күн сайдан иһэр буолан, дьон бэйэтин көрдөрүөн, хайҕатыан баҕарара элбээтэ. Ол иһин, дьоҥҥо селфи диэн бэйэни хаартыскаҕа түһэрии үөдүйдэ. Дьон-сэргэ хайҕабылын ылаары оҕолор уонна ыччаттар эрэ буолбакка, саастаах дьон эмиэ киһи олоҕор кутталлаах сирдэргэ тахсан, хаартыскаҕа түһэллэр. Бэйэни хаартыскаҕа түһэрэ туран араас саахалга түбэһии, эмсэҕэлээһин, эчэйии кэнники сылларга олус элбээтэ. Сүрүннээн үөһэттэн охтуу, үрдүк күүрүүлээх уот ситимин остуолбаларыгар тахсан уокка оҕустараллара, массыынаҕа киирэн биэрэллэрэ, ууга тимирэллэрэ уонна да атын быһылааҥҥа түбэһэллэрэ бэлиэтэнэр. Бу ордук 2014 сылтан бэлиэтэнэр. Ити сыл хаартыскаҕа түһэ туран, 15 киһи араас эчэйиини ылан, олохтон туораабыт. Маннык хомолтолоох сыыппара 2015 сылга отут тоҕуска тиийбит. Оттон 2016 сылга, букатын да 70 киһи күн сириттэн күрэммит. Кыргыттар бэйэлэрин хаартыскаҕа түһэрэллэрэ уолаттардааҕар элбэх«, — маннык саҕаланна төгүрүк остуол.

«Якутскэнерго» хампаанньа үлэһиттэрэ туох үлэни ыыталларын билиһиннэрдилэр.

Елена Васильева, «Якутскэнерго» хампаанньа пресс-сулууспатын исписэлииһэ:

— Интэриниэт ситимигэр олорор дьон араас кутталлаах сирдэргэ бэйэлэрин хаартыскаҕа түһэрэллэрэ олус элбээтэ. Сүрүннээн, ыччат Табаҕаҕа турар үрдүк күүрүүлээх вышкаҕа тахсан селфилыыр уонна интэриниэт ситимигэр хаартыскатын угар. Маныаха, кинилэр дьон биһирэбилин ылаары хайдах да буолалларын кэрэйбэт буолбуттара хомолтолоох. Иэдээн тахсыбатын диэн, «Якутскэнерго» хампаанньа туох баар эбийиэктэригэр араас мэһэйдэри туруортаабыта, ааннарын хататалаабыта. Ол да тохтоппот. Инньэ гынан, кыһалҕаны быһаарар туһуттан, биһиги дьону өйдөтөр сыаллаах-соруктаах видеолары устан тарҕатабыт, лекциялары оҥоробут, ыыталыыбыт уонна плакаттары ыйыыбыт. Биллэн турар, төрөппүттэр оҕолоругар эрдэттэн өйдөтө-сүбэлии, сэрэтэ сылдьаллара олус наада.

Евгения Ефременко, «Якутскэнерго» хампаанньа үлэһиттэрин көмүскүүр сулууспатын уонна оҥорон таһаарыы хонтуруолун исписэлииһэ:

— Биһиги хампаанньабыт үрдүк күүрүүлээх уот вышкаларыгар, остуолбаларыгар, дьиэлэргэ киһи ыттан тахсара кутталлааҕын сэрэтэр. Ол инниттэн өйдөтөр-сүбэлиир үөрэҕи 2009 сылтан ыла тиһиктээхтик ыытар. Исписэлиистэр оҕолору уонна улахан дьону кытта ыкса үлэлэһэллэр. Сэрэтэр үлэнэн өрөспүүбүлүкэ бүттүүн хабыллар. Оскуолаларга үөрэхтэр ыытыллаллар, сайыҥҥы лааҕырдарга лекция ааҕабыт. Урукку сылларга оҕолор уокка оҕустарыылара сылга 5-6-та тахсар буоллаҕына, билигин 1-2-гэ диэри аччаата. Онон оҕолор син өйдөөн эрэр курдуктар.

Дьон бэйэтин алҕаһыттан эчэйдэҕинэ, быраастар абырыыллар

Светлана Семенова, 2-с №-дээх өрөспүүбүлүкэтээҕи балыыһа — Суһал медицинскэй көмө киинин уокка, итиигэ буспут, эчэйбит дьонун эмтиир салаа салайааччыта:

— Дьон уокка оҕустаран өлөрө, улаханнык эмсэҕэлиирэ уруккуттан баар. 90-с сылларга, туох баар элэктэриичэстибэ ситимнэрэ аһаҕас быраҕыллан турар кэмнэригэр, маннык түбэлтэ олус элбэх этэ. Билигин биһиги отделениебытыгар сыл аайы 40-тан тахса киһи уокка оҕустаран киирэр. Улахан аҥара бэйэлэрин алҕастарыттан итинник алдьархайга түбэһэллэр. Дьон-сэргэ, оҕолор итинник алҕаһы оҥорботуннар диэн, уруккуттан билиһиннэрии үлэтин кыахпыт тиийэринэн ыытабыт. Манна даҕатан эттэххэ, уот киһи сүрэҕэр улаханнык охсор. Кыра да уокка оҕустарыы, киһи сүрэҕин тохтотуон сөп. Уопсайынан, уот кутталлааҕын туһунан төрөппүттэр оҕолоругар кыра эрдэхтэриттэн этэ, сэрэтэ сылдьыахтарын наада. Оччоҕо эрэ оҕо өйдүөҕэ.

Розалия Васильева, Дьокуускайдааҕы киһи ис туругун көннөрөр киин педагог-психолога:

— Оҕолор муоданы батыһаллара кистэлэҥ буолбатах. Селфи сорох дьоҥҥо ыарыы курдук буолан хаалбыт. Итинник хаартыскаҕа түһэллэрин сөбүлүүр дьону уйулҕа үөрэхтээхтэрэ үөрэтэн баран, оҕо улаатар кэмигэр, эрдэҕэс сааһыгар ис турук кэһиллиититтэн итинник буолаллар диэн быһаарбыттар. 14-16 саастарыгар атаҕастаммыт, туоратыллыбыт оҕолор ис туруктара кэһиллэн, психологическай дьаллыктарга бэринимтиэ буолаллара чопчуламмыт. Оннук оҕолор бэйэлэрин хаартыскаларын интэриниэт ситимигэр уган, дьон биһирэбилин ылан, санаалара көтөҕүллэр. Аны туран, итинник быһыыланаллара сайдан иһэр, кэлин ыарыы курдук буолар. Төһө кыалларынан дьон сэргиир хаартыскатын уганнар, бэйэлэрин сыаналарын көтөҕөллөр.

Араас уустук балаһыанньаларга сөптөөх быһаарыыны сокуон үлэһиттэрэ билэллэр

Анна Соловьева, СӨ оҕо быраабыгар боломуочуйалаах:

— Дьон «кутталлаах селфига» түһэрин ханнык да бобуунан тохтотуохпут суоҕа. Арай, ыстараап киллэрдэхпитинэ, баҕар туох эмэ уларыйыа. Төрөппүттэр оҕоҕо кыра эрдэҕиттэн өйдөтүөхтээхтэр. Оҕо араас быһылааҥҥа түбэһэрэ төрөппүт эппиэтинэһэ. Онон оҕотун сатаан көрбөт төрөппүт эппиэтинэскэ тардыллар. Оннук төрөппүтү хайаан даҕаны учуокка туруоруохха наада. Оҕо улахан дьону холобур оҥостор уонна тугу гынарын барытын үтүктэн иһэр. Ол иһин биһиги, төрөппүттэр, бастатан туран бэйэбин тугу оҥорорбутун толкуйдуохтаахпыт.

Альбина Ушницкая, ИДьМ пресс-сулууспатын референэ:

— ИДьМ үлэһиттэрэ сэрэхтээх буолуу туһунан билиһиннэрии үлэтин ыытар эбээһиннэстэрэ. Оҕо быһылааҥҥа түбэһэн балыыһаҕа киирдэҕинэ, быраастар түргэнник полицияҕа биллэрэллэр. Саахал, быһылаан буолбут сиригэр полиция үлэһитэ тиийэр уонна сиһилии быһаарсар. Төрөппүт оҕотун көрбөтөҕүттэн сылтаан ол-бу араас быһылаан таҕыстаҕына, төрөппүт эппиэккэ тардыллар. Оттон «кутталлаах селфи» туһунан кэпсиир буоллахха, 2015 сыллаахха Арассыыйа ИДьМ «Куттала суох селфи» диэн акция тэрийбитэ. Онтон ыла хас биирдии оскуолаҕа, орто уонна үрдүк үөрэхтэргэ полициялар араас тэрээһиннэри ыыталлар. Түгэнинэн туһанан «Якутскэнерго» хампаанньаны бииргэ үлэлэһэргэ ыҥырабын.

Хас биирдии киһи бэйэтин олоҕор бэйэтэ эппиэттиир диэни элбэхтэ истэбит. Онуоха оҕолорбут быһыыларыгар-майгыларыгар үйэ саас тухары биһиги такайыыбыт, үөрэтиибит дьайа сылдьыаҕа. Онон үүнэр көлүөнэҕэ куһаҕан холобур буолбат туһуттан, майгыны-сигилини көрүнэ, көннөрүнэ сылдьарбыт табыллар. Олох биирдэ эрэ бэриллэр буолан, ордук күндү. Ону сыаналыах тустаахпыт.

«Барыбыт кыһалҕабыт»: Кыбартыыра, дьиэ атыылаһыыга көрүллэр ипотека кирэдьиитин эридьиэстэрэ

«Улуус олоҕо» анал бырайыак чэрчитинэн ый аайы «Барыбыт кыһалҕабыт» рубрикаҕа бүтүн өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн тыҥаан турар тиэмэҕэ быһа эфиргэ кэпсэтэбит. «Сахамедиа» холдинг медиа-киинигэр «Ипотека: кыһалҕалар уонна инники кэскиллэр» онлайн-биэрии сэтинньи 15 күнүгэр буолла. Ыйытыылары «Саха сирэ», «Якутия» хаһыаттар, улуустар редакцияларын бэрэстэбиитэллэрэ биэрдилэр.

Өрөспүүбүлүкэ улуустарын эрэдээксийэлэрин уонна «Саха сирэ» хаһыат суруналыыстарын ыйытыыларыгар ыҥырыллыбыт исписэлиистэр: СӨ Архитектураҕа уонна тутууга министиэристибэтэ, бааннар, тутуу хампаанньаларын бэрэстэбиитэллэрэ, дьиэ атыытын сүрүннүүр ааҕыныстыба кыттыыны ыллылар.

«Улуус олоҕо» бырайыак салайааччыта Полина Николаева, «Саха сирэ» хаһыат суруналыыстара Василий Никифоров, Надежда Егорова, «Якутия» суруналыыһа Мария Павлова уопсастыба туруорсар сытыы ыйытыыларын токкоолостулар.

Кэпсэтиини «Саха сирэ» хаһыат суруналыыһа Анивера Акимова иилээн-саҕалаан ыытта.

Анивера Акимова: Павел Анатольевич, билигин өрөспүүбүлүкэҕэ ипотеканан дьиэни атыылаһыы туруга хайдаҕый? Эһиги министиэристибэҕит чопчу дааннайдары оҥортуур дуо?

СӨ Архитектуратын уонна тутуу комплексын миниистирин бастакы солбуйааччы Павел Аргунов:

– Уопсай информацияны Киин баан хомуйар. Алтынньы 1 күнүнээҕи чахчыларынан көрдөххө, былырыыҥҥытааҕар 15 бырыһыанынан элбэх ипотека кирэдьиитэ бэриллибит. Ол курдук, биһиги өрөспүүбүлүкэтигэр 16 млрд. 200 мөл. курдук суумаҕа ипотека кирэдьиитэ бэрилиннэ. Бырыһыан кыччаан иһэр, ортотунан ыллахха, билигин 10 бырыһыан курдук буолла. Өссө араас бырагырааманан намыһах бырыһыаннаах ипотекалар бааллар. Холобур, 7 бырыһыаннаах ипотека кирэдьииттэрэ үлэлииллэр. Ипотека кирэдьиитин бырыһыана төһөнөн намтыыр да, оччонон элбэх киһи туһанар.

А.Акимова: Инники сылларга дьиэни ипотеканан ылыы бырыһыана өссө чэпчиэ дуо? «Сбербаан» бырыһыанын түһэрбитин туһунан социальнай ситимнэргэ тарҕанар сурах төһө оруннааҕый?

«Сбербаан» Саха сиринээҕи салаатын ипотеканан кирэдьииттээһин киинин салайааччытын солбуйааччы Лучезар Винокуров:

– Биһиэхэ саҥа дьиэни (бастакы ырыынакка) атыылаһарга эрэ намыһах бырыһыан 7,4 тэҥнэһэр. Нэһилиэнньэ ити информацияны сыыһа өйдөөтө, бутуйда. Онтон иккис ырыынакка дьиэни атыылаһарга аахсыйалар бааллар. «Эдэр ыал» бырагырааманан «Сбербаан» өҥөтүнэн туһанар буоллахтарына, 9 бырыһыаҥҥа ылыахтарын сөп. 7,4 бырыһыан аахсыйа субсидированиеҕа эрэ буолуон сөп. Ол эбэтэр бастакы төлөбүрү оҥордохторуна, 7-10 сылга диэри ыллахтарына, бырыһыаннара кыра буолар.

А.Акимова: Тутааччылар бырыһыан кыччыырыгар хайдах үлэлэһэҕитий? Эһиэхэ чэпчэки бырыһыаннаах ипотека баар дуо?

«Утум» хампаанньалар бөлөхтөрүн генеральнай дириэктэрэ Георгий Карамзин:

– Биһиги ити этиллибит бырыһыаннары туттабыт. Дьон туһанар буолла.

«Стройкон» хампаанньа генеральнай дириэктэрэ Иван Полушкин:

– Бааннар бырыһыаннарын кыччаппыттара тутааччыларга уонна сүрүннээн атыылаһар дьоҥҥо улахан оруолу оонньуур. Өссө да түһүө диэн буолар. Ол гынан баран, дойду президенэ Владимир Путин үс сылынан өлүүлэһэн (долевой) тутуу суох буолуохтаах диэн сорудах биэрдэ. Ол аата, бааннар үбүлүүллэрин курдук схема буолуохтаах. Ол схема билигин үөрэтиллэ сылдьар, үс сылынан син биир киирэрэ буолуо. Ити уларыйыы киирдэҕинэ, экспертэр да этэллэринэн, дьиэ сыаната 15-40 бырыһыаҥҥа диэри үрдүөн сөп. Ону бириэмэ быһаарыаҕа. Билиҥҥитэ механизма ситэриллэ илик. Биһиги ону күүтэбит.

А.Акимова: Павел Анатолььевич, В.Путин сорудаҕар тугу этэрдээххитий?

Павел Аргунов:

— 2018 с. от ыйын 1 күнүттэн 214-с федеральнай сокуоҥҥа олус элбэх уларыйыы киириэ. Саҥа усулуобуйаҕа сөп түбэһэр тутааччылар аҕыйыахтара. Онон, өлүүлэһэн тутарга ыарахаттар үөскүөхтэрин, дьиэ сыаната үрдүөн сөп. Тоҕо итинник сокуоннар ылыллалларый уонна сорудах бэриллэрий? Тоҕо диэтэххэ, албыннаппыт дьон уонна суобаһа суох тутааччылар элбэхтэр. Билигин итинник 16 дьиэ уонна 299 албыннаппыт киһи биһиги региоммутугар учуокка турар.

А.Акимова: Ипотеканан ылыллыбыт кирэдьиити бааннарга хос аахтарыы, түһэртэрии оҥорторуохха сөп дуо диэн улуустан ыйыталлар.

«Россельхозбаан» Саха сиринээҕи салаатын отделын начаалынньыга Евдокия Мигалкина:

- Биһиэхэ билигин сэтинньиттэн ыла ипотека кирэдьииттэригэр рефинансирование оҥоруу саҕаланна. Онуоха нэһилиэнньэ былырыын-иллэрээ сыл ылбыт кирэдьииттэрин бырыһыанын хос ааҕабыт. Холобур, 11,5 бырыһыаҥҥа ылбытын билигин 9,3 бырыһыаҥҥа диэри кыччатан биэрэбит. Оччоҕо, рефинансированиенан ыйдааҕы төлөбүрдэрэ кыччыыр. Ону таһынан килийиэннэрбитигэр аннуитетнай эбэтэр дифференцированнай көрүҥүн талалларыгар кыах биэрэбит. Дифференцированнай төлөбүр быдан чэпчэки буолар. Биһиги бааммытыттан эрэ буолбакка, ханнык баҕарар баантан ылбыт кирэдьииттэрин уонна урут рефинансирование оҥорторбуттарга эмиэ оҥоробут.

Лучезар Винокуров:

- «Сбербааҥҥа» эмиэ бырагыраама баар. Билигин баар кирэдьииттэригэр сайабылыанньаны ылан, биир ый иһигэр үөрэтэбит. Кирэдьиит бырыһыанын саамай улааппыта 10,9 тэҥниибит. Атын баантан биһиэхэ көһөр буоллахтарына, бырыһыаннара биһиэхэ 9,5 буолар.

Хатас с. дьаһалтатын ыччат бэлиитикэтигэр сүрүннүүр исписэлииһэ Алексей Осипов:

– Биһиэхэ элбэх оҕолоох ыалларга учаастак биэрэллэр. Кинилэр бастакы боппуруостарынан учаастактарыгар дьиэ тутааһын буолар. Холобур, ыал аҕата эрэ үлэлиир, 30 эрэ тыһыынча хамнастаах, ийэлэрэ оҕолорун көрөн олорор. Онтон кирэдьиит ылаары гыннаҕына, бастатан туран, кини хамнаһын, төлүүр кыахтааҕын көрөллөр. Чааһынай дьиэни тутууга ипотека биэрэҕит дуо? Кыра хамнастаах киһиэхэ туох эмэ чэпчэтиилэр бааллар дуо?

Лучезар Винокуров:

– Биһиэхэ олорор дьиэни тутуу бырагыраамата баар. Баан килийиэн төлүүр кыаҕын көрөн, кирэдьиит харчытын биэрэр. Кылаабынайа, бэдэрээччиттэрин кытары дуогабар түһэрсэллэр. Онтон биһиги тиийбэт сууматын биэрэбит.

А.Акимова: Максим Михайлович, эһиги чааһынай дьиэлэри тутуунан дьарыктанаҕыт.

«Байаҕантай-Строй» тэрилтэ менеджерэ Максим Федоров:

- Кэнники сылларга дьон чааһынай дьиэлэри элбэхтик тутар. Биһиги чааһынай дьиэни тутууга ипотеканан да, Ийэ хапытаалынан да үлэлиибит.

А.Акимова: Уопсайынан, элбэх оҕолоох ыаллар ипотека ылалларыгар туох чэпчэтиилэр баалларый?

Павел Аргунов:

– 35 саастарын ааһа илик дьон «Эдэр ыал» бырагыраамаҕа кыттыан сөп. Бу бырагыраама өрөспүүбүлүкэ уонна муниципалитет бүддьүөтүттэн үбүлэнэр. 40 бырыһыаҥҥа диэри субсидия баар буолуон сөп.

Надежда Егорова: Рефинансированиены потребительскай кирэдьииккэ оҥорторуохха сөп дуо?

Евдокия Мигалкина:

– Ипотекаҕа уонна потребительскайга тэҥинэн оҥоробут.

Георгий Карамзин:

– Саҥа дьиэҕэ гараас тутуутугар ипотека көрүллүбэт. Биһиги тутабыт, дьон кыайан атыыласпат. Ол иһин, атын харчылаах дьоҥҥо атыылыырга күһэллэбит. Гарааһы тутуу ипотекаҕа көрүллүбэтэ ыарахаттары үөскэтэр. Дьиҥэр, бааннар биһиэхэ утары бараллара буоллар.

Лучезар Винокуров:

– Хомойуох иһин, биһиэхэ ити табыллыбат. Тоҕо диэтэххэ, кирэдьиит сайаапкатыгар биир эрэ объегы ылабыт.

Евдокия Мигалкина:

- Биһиги атын варианнары эмиэ киллэрэбит. Холобур, кирэдьиит ылар киһи бэйэтин эргэ дьиэтин солуок уурар уонна биир улахан кирэдьиити ылар. Ол аата эргэ дьиэтин солуок ылан, уу харчы биэрэбит. Ол харчытынан кини эһиэхэ гарааһын уонна кыбартыыратын иһин төлүүр.

Полина Николаева: Дьиэ кэргэнэ, оҕото-уруута суох эдэр исписэлиискэ туох бырагыраама баарый?

Лучезар Винокуров:

– Оннук бырагыраама суох. Уопсай төрүккэ олоҕуран ылаллар.

А.Акимова: Ипотеканан туһанарга дьон сүрүннээн туох кыһалҕаны көрсөрүй?

«Хамсаабат баай өрөспүүбүлүкэтээҕи агентствота» тэрилтэ салайааччыта Сардаана Иванова:

– Үлэлээх, кирэдьиит ыларга историята үчүгэй киһи, сааһыттан тутулуга суох, кыайан дьиэлэнэр-уоттанар буолла. Ону таһынан сир учаастагын ылар кыахтанна. Сыана саамай муҥутаан үрдээһинэ 2014-2015 сс. бэлиэтэммитэ. Биир кв. миэтэрэ 100-тэн тахса тыһыынча буолбута. Ити «искусственнайдык» үрдээбит сыана. Билигин дьиэ сыаната, 2014 сылы кытта тэҥнээтэххэ, 22 бырыһыан түстэ.

Саха сирин ырыынагын көрдөххө, өрөспүүбүлүкэ нэһилиэнньэтэ наһаа кыра дохуоттаах. Билигин биир хостоох кыбартыыраларга сыана хамсыыр, онтон 3-4 хостоохторго ыарыыр. Ол иһин, наадыйааччы аҕыйыыр.

Дьон аҥаардас дьиэни эрэ атыыласпат, инфраструктураны атыылаһар. Суол туругун, оскуола, балыыһа баарын учуоттууллар. Уопсайынан, балаһыанньа наһаа үчүгэйэ суох.

Манна даҕатан эттэххэ, бааннар ипотека кирэдьиитин бырыһыанын кыччатаҕыт да, атын өттүнэн тэбэн таһаараҕыт (ол иһигэр, страховканан). Итини көрөргүт буоллар.

А.Акимова: Иван Иванович, сыананы бэйэҕит олохтуугут дуо?

Иван Полушкин:

– Тутар тэрилтэ сыананы бэйэтэ олохтуур. Ол эрэн, халлаантан ылбаппыт, ырыынагы үөрэтэн, сөптөөх сыананы олохтуубут.

Георгий Карамзин:

– Биһиги сыананы үөһээ-аллараа кыайан түһэрбэппит. Дьон бааннартан биир эрэ хостооххо ылар кыахтаах.

Василий Никифоров: Тыа сиригэр саҥа дьиэлэри тупсаҕай оҥорууга кирэдьиит ыларга чэпчэтии баара. Ол тоҕо үлэлээбэт буолла? Тутааччыларга ирдэбили хайдах эрэ сымнатар бэлиитикэни ыытаҕыт дуо? Гарааһы атыылаһарга судаарыстыбаттан өйөбүл баар буолуон сөбө.

Павел Аргунов: Саҥа дьиэни толору хааччыллыылаах оҥорорго анаан бырыһыана суох кирэдьиити биэрэргэ былырыын сорудах Дьиэ-уот, коммунальнай хаһаайыстыба министиэристибэтигэр бэриллибитэ. 150 мөлүйүөн көрүллүөхтээх этэ да, үп-харчы тиийбэккэ ыйанан хаалла. Ол гынан баран, үп-харчы туруга тубустаҕына, ити бырагыраама, бастатан туран, улахан нэһилиэнньэлээх пууннарга, үлэлиэн наада.

Өлүүлэһэн тутуу ирдэбилин күүһүрдэр бэлиитикэҕэ СӨ бырабыыталыстыбата уонна Тутуу министиэристибэтэ күүскэ үлэлииллэр. Атын субъектарга албыннаппыт дьону өйүүр үлэ олох да барбат.

Онтон гараас боппуруоһа судаарыстыба боломуочуйатыгар киирбэт.

Түмүк санаа: Ити курдук, «төгүрүк остуол» кыттыылаахтара нэһилиэнньэҕэ туһалаах элбэх сытыы боппуруоһу таарыйдылар. *Ипотеканан кирэдьиит ыларга бааннар бырыһыаннарын кыччаппыттарын, кирэдьиит ылар дьон ахсаана элбээбитин да иһин, кыбартыыра сыаната халбаҥныы турара, сыана өссө үрдүүр чинчилээҕэ элбэх киһини толкуйдатар. **Рефинансирование бырагыраамата үлэлээн, килийиэннэр урукку кирэдьииттэрин бырыһыанын 9,5 бырыһыаҥҥа диэри түһэрэн, 500-600 тыһыынча харчыны кэмчилиир буолуохтара. ***Владимир Путин өлүүлэһэн тутууну тохтотор дьаһалыттан тутааччылар сыана өссө үрдүө диэн дьиксинэллэр. Ол нэһилиэнньэҕэ охсуулаах буолара саарбаҕа суох.

Эксперты: Отказ от долевого строительства приведет к росту цен

Сегодня в республиканском медиа-центре в рамках рубрики «Общая забота» проекта «Жизнь в районах» состоялся круглый стол, посвященный теме ипотечного кредитования. Журналисты газеты «Саха сирэ» пригласили представителей банков, строительных компаний и сотрудников министерства архитектуры и строительного комплекса Якутии.

Банковские служащие рассказали о преимуществах рефинансирования. Сегодня многие крупные банки рефинансируют ипотечные кредиты, взятые в других банках, под 9,5%, что позволяет клиентам сэкономить 500-600 тысяч рублей и более.

Строители высказали опасения в связи с предстоящим выполнением распоряжения президента России о прекращении долевого строительства. Это, по их мнению, повлечет повышение цен на жилье.

Неблагоприятные прогнозы и у Республиканского ипотечного агентства. Население беднеет, и 2018 год, однозначно, будет трудным, считают руководители РИА.

На круглом столе затронули вопросы обманутых дольщиков, кредитов на строительство частных домов и другие темы. Подробности — в ближайшем выпуске газеты «Саха сирэ».